nieuws

De normalisering bij de gemeenschappelijke regeling

Arbeidsrecht

Er is al veel geschreven rondom de normalisering van de rechtspositie van de ambtenaar. Meestal wordt alleen de normalisering binnen de welbekende overheidssectoren belicht. Maar er is meer! Normalisering heeft namelijk specifieke gevolgen voor samenwerkingsverbanden die zijn ondergebracht in een zogenoemde ‘gemeenschappelijke regeling’. Denk aan veiligheidsregio’s, sociale werkvoorzieningen, regionale uitvoeringsdiensten en intergemeentelijke sociale diensten. Wat brengt de normalisering voor hen en wat is daarbij zo bijzonder?

De normalisering bij de gemeenschappelijke regeling

Laten we eerst even kijken waar we het over hebben. De Wet normalisering rechtspositie ambtenaren is een feit. De wet heeft als doel om de rechtspositie van ambtenaren zoveel mogelijk gelijk te trekken aan de rechtspositie van werknemers in de private sector. De datum van inwerkingtreding zal naar verwachting 1 januari 2020 zijn. Voor die datum is gekozen omdat er nog veel moet worden voorbereid. Er moeten circa honderd wetten worden aangepast. Ook lagere regelgeving moet worden aangepast.
Lees ook: Normalisering ambtenarenrecht: hier moet HR op letten

Rechtspositieregeling wordt cao

Maar de voorbereiding behelst niet alleen wetgeving. Het is namelijk de bedoeling dat vóór de inwerkingtreding van de normaliseringswet cao’s zijn afgesloten door vakbonden en overheidswerkgevers(verenigingen). Cao’s vervangen de bestaande rechtspositieregelingen. Het afsluiten van de eerste cao kost tijd. Zo is de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) de statuten aan het aanpassen om cao’s te kunnen afsluiten.

Gemeenschappelijke regeling

Overheden werken veel met elkaar samen. Samen kunnen taken namelijk efficiënter en voordeliger worden uitgevoerd. Een voorbeeld is de samenwerking van gemeenten ter uitvoering van de Participatiewet. Ook zijn gezamenlijke shared service centra een voorbeeld. Aan de samenwerking ligt een gemeenschappelijke regeling aan ten grondslag. Veiligheidsregio’s moeten zelfs als basis een gemeenschappelijke regeling hebben.

De rechtspositie van ambtenaren wordt genormaliseerd. Weet u hoe u straks een medewerker ontslaat bij disfunctioneren, wat in de arbeidsovereenkomst moet staan of wat de regels zijn van een concurrentiebeding? Op 30 november krijgt u alle antwoorden tijdens het congres Startklaar voor het nieuwe ambtenarenrecht.

Openbaar lichaam

Er zijn verschillende soorten gemeenschappelijke regelingen. Deze zijn beschreven in de Wet gemeenschappelijke regelingen. Vaak wordt er een openbaar lichaam ingesteld. Het openbaar lichaam is een rechtspersoon en neemt personeel aan. Ambtenaren zijn dan dus in dienst van het openbaar lichaam. In de gemeenschappelijke regeling wordt doorgaans bepaald dat de rechtspositieregeling van een van de deelnemende overheden van toepassing is.

De normaliseringsgevolgen

Zodra de normaliseringswet in werking treedt, vervallen de rechtspositieregelingen. Per direct. En dat is precies het pijnpunt voor gemeenschappelijke regelingen. Gemeenschappelijke regelingen bepalen namelijk dat een bepaalde rechtspositieregeling geldt voor de ambtenaren die in dienst zijn. Maar die rechtspositieregeling vervalt per 1 januari 2020. Welke arbeidsvoorwaarden gelden er vanaf dat moment? De verordeningen moeten hierop vooraf worden aangepast.
Lees ook: Ambtenarenrecht 2.0: arbeidsvoorwaarden in beton gegoten?

Cao geldt niet persé voor gemeenschappelijke regeling

Als er in gemeenteland een cao wordt afgesloten, dan werkt deze niet automatisch door binnen gemeenschappelijke regelingen. Een voorbeeld: een veiligheidsregio is een samenwerkingsverband van een vijftal gemeenten, waaronder de gemeente Tilburg. De veiligheidsregio is een openbaar lichaam en heeft ambtenaren in dienst. Er wordt een Cao Gemeenten afgesloten door de VNG. Deze cao geldt niet automatisch voor de veiligheidsregio. De veiligheidsregio is namelijk geen lid van de VNG en ook zelf geen cao-partij. VNG heeft ook al aangegeven zich enkel op gemeenten te richten en niet op gemeenschappelijke regelingen.

Cao van toepassing verklaren of eigen cao afsluiten

De veiligheidsregio kan wel de cao van toepassing verklaren in de arbeidsovereenkomsten door middel van een incorporatiebeding. Ook kan worden besloten om een eigen cao af te sluiten of een arbeidsvoorwaardenpakket al dan niet in samenspraak met de ondernemingsraad af te spreken.

Keuzes maken

Een ander aandachtspunt is dat er meerdere cao’s kunnen gelden. Zo kan Gemeente Tilburg straks een eigen cao hebben, die verschilt ten opzichte van de Cao Gemeenten of andere plaatselijke cao’s. Dat betekent dat gemeenschappelijke regelingen zullen moeten kiezen of en zo ja, welke cao(‘s) zij willen volgen. Dit moet vervolgens niet alleen in de gemeenschappelijke regeling worden geborgd, maar ook in de arbeidsovereenkomsten met de medewerkers.

Kortom, er is werk aan de winkel!

Dr.mr. Steven Jellinghaus is als advocaat-partner verbonden aan De Voort Advocaten ǀ Mediators te Tilburg en als universitair docent verbonden aan het departement sociaal recht en sociale politiek van de Tilburg University.

Mr. Karen Maessen is advocaat verbonden aan De Voort Advocaten ǀ Mediators te Tilburg


Meer lezen? Karen Maessen en Steven Jellinghaus van De Voort Advocaten/Mediators schreven samen het boek Normalisatie van het Ambtenarenrecht

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels