nieuws

Ontslag ambtenaar na overtreding in vrije tijd

Arbeidsrecht

Een incident in de privésfeer leidt tot een hoogoplopend conflict tussen een ambtenaar en zijn werkgever. De ambtenaar wordt ontslagen wegens functieonhgeschiktheid. Is dat terecht?

Ontslag ambtenaar na overtreding in vrije tijd

Wie in zijn vrije tijd een overtreding of misdrijf begaat, is niet direct zijn baan kwijt. Wanneer het misdrijf geen verband houdt met het werk en de werkgever er geen schade door lijdt, is ook een strafrechtelijke veroordeling niet direct voldoende voor ontslag.

Toch zijn er ook situaties waarin de verdenking van een misdrijf voldoende kan zijn om een baan op de tocht te zetten. Zeker wanneer er alleen al door de functie hogere eisen aan de werknemer worden gesteld dan aan anderen of wanneer de werknemer weigert mee te werken aan de-escalatie van de situatie. Gedrag in de privésfeer kan dan leiden tot functieongeschiktheid.

Ruzie in privésfeer

Deze zaak draait om een politieambtenaar, zijn meerderjarige zoon en diens stiefvader. Wanneer de stiefvader en de zoon ruzie in 2014 krijgen over het kostgeld, neemt de stiefvader een kordaat besluit. De zoon moet vertrekken. En omdat hij geen man van half werk is, zet hij sloten op alle binnen- en buitendeuren van de woning. De zoon staat op straat.

Hij klopt aan bij zijn vader die al sinds 1 januari 1979 politieambtenaar is. Ook de vader is niet vies van doortastend optreden. Dus besluit hij zich samen met zijn zoon toegang tot de woning te verschaffen. En wanneer het hem zelf niet lukt, weet hij twee dienstdoende collega’s ervan te overtuigen dat hij in zijn recht staat zodat ze hem komen helpen.

Bemiddelingstraject

De stiefvader doet aangifte wegens inbraak en huisvredebreuk. De politieman doet aangifte wegens valse aangifte. Het openbaar ministerie probeert de zaak te sussen. In een e-mail laat het OM de politieman weten dat er niet is gekozen voor strafrechtelijk onderzoek. In plaats daarvan zoekt het OM de oplossing in een bemiddelingstraject.

De politieman laat weten op geen enkele manier mee te willen werken aan bemiddeling. Dit betekent dat het OM de zaak toch strafrechtelijk gaat onderzoeken. Opnieuw toont de politieambtenaar zich daadkrachtig, maar niet op een manier die in de lijn der verwachting ligt. Als het OM de zaak niet seponeert, dan is de politieambtenaar naar eigen zeggen gedwongen om met een protestbord naast de rechtbank te demonstreren tegen de ´hetze´ van de politie.

Schriftelijke waarschuwing

In een gesprek met het diensthoofd en het plaatsvervangend diensthoofd van de regionale recherche volhardt de politieman in zijn standpunten. Ook een vervolggesprek waarbij de officier van justitie aanwezig is, brengt zijn gevoel van gerechtvaardigde woede niet aan het wankelen.

Het levert hem een stevige schriftelijke waarschuwing op van de officier van justitie. Zijn houding en gedrag kunnen de politieambtenaar alleen maar schaden in een strafrechtelijk onderzoek en een disciplinair traject.

De rechtspositie van ambtenaren wordt genormaliseerd. Weet u hoe u straks een medewerker ontslaat bij disfunctioneren, wat in de arbeidsovereenkomst moet staan of wat de regels zijn van een concurrentiebeding? Op 30 november krijgt u alle antwoorden tijdens het congres Startklaar voor het nieuwe ambtenarenrecht.

Dreigen met strafbaar feit

Ondertussen gaat er ook een brief naar de eenheidschef van de politie. Hierin schrijft de hoofdofficier van justitie dat de politieambtenaar als opsporingsambtenaar moeten weten dat zijn eigenmachtig optreden hem in de problemen zou kunnen brengen. En na aangifte volgt onderzoek, met alle consequenties van dien. Het feit dat de politieman heeft gedreigd om met zijn protest de publiciteit op te zoeken om zo zijn zin te krijgen, is volgens de hoofdofficier onbetamelijk. Sterker nog, de hoofdofficier ziet dit als het dreigen met een strafbaar feit.

Artikel 179 van het Wetboek van Strafrecht stelt: Hij die door geweld of enige andere feitelijkheid of bedreiging met geweld of enige andere feitelijkheid een ambtenaar dwingt tot het volvoeren van een ambtsverrichting of het nalaten van een rechtmatige ambtsverrichting, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste vier jaren of geldboete van de vierde categorie.

Ontslag wegens functieongeschiktheid

Kortom, de hoofdofficier acht de politieman ongeschikt voor het werk als opsporingsambtenaar. Hij vraagt de eenheidschef om ervoor te zorgen dat de man niet meer als zodanig aan het werk gaat.

De politie stelt de heetgebakerde ambtenaar in maart 2015 buiten functie en ontzegt hem de toegang en het verblijf tot de dienstlokalen, gebouwen en terreinen. Enige tijd later wordt hem eervol ontslag verleend wegens ‘ongeschiktheid/ onbekwaamheid voor zijn functie, anders dan op grond van ziels- of lichaamsgebreken; . De ambtenaar vecht zijn ontslag wegens functieongeschiktheid aan, maar noch de korpschef, noch de rechtbank acht zijn bezwaar gegrond. De politieambtenaar wendt zich dan tot de Centrale Raad van Beroep.

Houding en gedrag

De Raad komt tot de volgende beoordeling. “Volgens vaste rechtspraak dient de ongeschiktheid voor de functie zich te uiten in het ontbreken van eigenschappen, mentaliteit en/of instelling die voor het op goede wijze vervullen van de functie vereist zijn. Daarvoor is niet steeds vereist dat de functievervulling van de ambtenaar inhoudelijk niet naar behoren is. Ook indien houding en gedrag van de ambtenaar hem ongeschikt maken voor zijn werkzaamheden, kan van functieongeschiktheid worden gesproken.”
Lees ook: Startklaar voor het nieuwe ambtenaren recht

Het is niet toegestaan om deze ontslaggrond in te zetten zonder de ambtenaar aan te spreken op zijn gedrag. Ook moet hij de kans krijgen om zijn gedrag te verbeteren. Alleen in uitzonderlijke situaties mag de werkgever hiervan afzien, wanneer het bieden van een verbeterkans niet zinvol is.

Belang werkgever

En dit is zo’n uitzonderlijk geval, oordeelt de Centrale Raad van Beroep. Niet alleen heeft de politieambtenaar zich na het incident in de woning van de stiefvader niet constructief opgesteld, hij heeft ook geprobeerd het OM te manipuleren door te dreigen met een protest bij de rechtbank.

De Raad begrijpt dat de politieman moeite had met de onzekerheid over een mogelijke vervolging van hemzelf en zijn zoon. Hij had echter niet alleen aan zijn eigen belangen mogen denken, maar ook aan dat van de politie, zijn werkgever. Door zijn handelen heeft hij bovendien de samenwerking tussen de politie en het openbaar ministerie bemoeilijkt.

Gebrek aan professionaliteit

Nog los daarvan is het niet de eerste keer dat de politieman zich zo gedraagt. Zo is hij in 2009 naar huis gestuurd om een verdere escalatie van een conflict met zijn leidinggevende te voorkomen. Hem werd daarbij onder meer gebrek aan professionaliteit verweten; door zijn uitgesproken mening stond hij niet open voor feedback en was hij moeilijk aan te spreken op zijn gedrag. Het kwam hem destijds op een overplaatsing te staan.

Omdat hij dit keer, ondanks een nadrukkelijke waarschuwing, in zijn gedrag heeft volhard, acht de Raad een verbeterkans niet zinvol. Het ontslag wegens functieongeschiktheid blijft daarom in stand.

Centrale Raad van Beroep | ECLI:NL:CRVB:2017:2131

 


Meer lezen? Karen Maessen en Steven Jellinghaus van De Voort Advocaten/Mediators schreven samen het boek Normalisatie van het Ambtenarenrecht

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels