nieuws

De asregen van de werkelijkheid

Geen categorie

Vulkaanas daalt niet alleen neer op Nederland, maar ook op de beleefde werkelijkheid, betoogt Rob Vinke.

Maakbare samenleving
De vulkaan onder de gletsjer Eyjafjallajökull op IJsland spuwt alweer enige dagen een enorme aswolk de lucht in. De aswolk heeft zich op grote hoogte uitgespreid over een groot deel van Europa.

Het directe gevolg is dat sinds donderdagavond 15 april vrijwel alle vliegverkeer is stilgelegd. Luchtvaartinstelling IATA schat de schade voor de luchtvaartmaatschappijen nu al op 150 miljoen euro per dag.

Kunnen we er zelf iets mee? Draaiboeken liggen immers niet klaar. Zijn we nog wel in staat om soepel met dergelijke rampen om te gaan?

Grootmaken om het klein te krijgen
Bij een ramp van zekere omvang is er eerst het gevecht om media-aandacht. Vaak moet je het probleem groter maken om voldoende aandacht te krijgen om er wat aan te kunnen doen. Als je dat proces overdrijft, worden de schouders al snel opgehaald.

Het aantal doden ten gevolge van de Mexicaanse griep blijkt nog geen tien procent te bedragen van het aantal mensen dat jaarlijks aan de reguliere griep overlijdt. Bij een volgende griepdreiging op wereldschaal zullen mensen veel minder snel bereid zijn om maatregelen te nemen.

Tegelijkertijd heerste er op grote schaal de Q-koorts. Een bacteriële besmetting met ernstige gevolgen die van dier op mens kan overgaan. Q-koorts is in tegenstelling tot de Mexicaanse griep lange tijd weggehouden van de openbaarheid.

Het aantal doden en ziektegevallen is echter veel groter dan je zou veronderstellen, gegeven de medialuwe aandacht. Dan krijg je al snel gedachten als 'waarom wisten we dat niet' en 'in wiens belang is deze informatie achtergehouden'?

Bij een griepuitbraak of besmetting door Q-koorts kun je zelf de nodige voorzorgsmaatregelen nemen. Voorwaarde is wel dat de voorlichting en de ernst van de zaak duidelijk zijn. Is dat bij een vulkaanuitbraak niet het geval?

Wordt de vulkaan spoedig minder actief, dan waait de aswolk letterlijk en figuurlijk snel over en zijn de schadelijke effecten rap vergeten. Duurt de vulkaanactiviteit veel langer dan enkele dagen, dan hebben we echt een groot probleem. De geschiedenis toont aan die mogelijkheid reëel is.

Hoewel uitzonderlijk, hebben we met de voorbeelden van de uitbarstingen van de Krakatau in 1883, Mount St. Helens in 1980 en de Pinatubo in 1991, veel ellende over ons heen gehad.

Dergelijke langdurige en grote uitbarstingen hebben sterke negatieve klimaateffecten, gezondheidsklachten en desastreuze effecten op de landbouw en veestapel. Nu komen daar razendsnel de economische effecten bij. Dat telt zwaar omdat het economisch herstel nog broos is.

Dit alles veroorzaakt een asregen die neerdaalt op de beleefde werkelijkheid. Je kunt het ontkennen of juist te veel gewicht geven. Het produceert in ieder geval 'het raakt mij wel en het raakt mij niet' gevoelens.

Zuivere en complete informatie is natuurlijk niet meteen voorhanden. Toch kun je met het ontkennen of overdrijven niet voorzichtig genoeg zijn. Het maakt mensen onzeker en dat trekt een wissel op de beleefde maakbaarheid van de samenleving.

Waar effectief handelen voor de hand ligt, krijg je met ongrijpbare informatie juist passiviteit. Daarmee los je geen problemen op.
 
En de winnaar is…
Winnaars hoeven niet te overdrijven om te kunnen handelen. Wel willen zij de beschikbare informatie snel hebben en deze op de weegschaal van de werkelijkheid leggen. Dat versterkt hun handelingskracht.

Reageer op dit artikel