nieuws

Heilloos bezuinigen zonder filosofie

Geen categorie

De plannen liggen er. Nederland moet als een kip zonder kop bezuinigen. Volgens Rob Vinke vergeten we de onderliggende oorzaken.

Twintig doekjes voor het bloeden
Nederland heeft het zwaar. Daarom zijn twintig ambtelijke werkgroepen aan de slag gegaan. Zijn ze geslaagd of van slag?

De collectieve opdracht is het saneren van de overheidsfinanciën. Dat resulteert in vele niet met elkaar samenhangende bezuinigingsvoorstellen. Waar is de verbinding? Waar is de onderbouwing en de onderliggende filosofie? Niet gevonden.

Paddenstoelen zijn niet de bron
Paddenstoelen zijn er in soorten en maten. Je kunt boleten, de vruchtlichamen, oogsten. Sommige zijn giftig en sommige eetbaar.

Dat geldt ook voor de vele bezuinigingsvoorstellen die de twintig ambtelijke werkgroepen hebben gedaan. Soms heel verstandig, soms vooral praktisch, maar zelden origineel en inspirerend.

Bij al dat hakken, snoeien en oogsten lijkt het mandje met voorstellen snel gevuld. Het puilt zelfs uit met ruim 30 miljard aan voorgestelde bezuinigingen. Goed, stel dat we het volle pond honoreren. Is de operatie dan geslaagd?

Het landschap van de overheidsuitgaven ziet er na de oogst kaalgevreten en vlak uit. Als je het erbij zou laten, dan groeien er na de oogst weer gewoon nieuwe paddenstoelen. De kans is groot dat het er zelfs veel meer zullen zijn dan gebruikelijk. Dat komt door het mycelium.

Het mycelium is het stelsel van blijvende schimmeldraden. Dit is de echte kern van de schimmel. De sporenlichamen, de paddenstoelen, zijn slechts een seizoensgebonden externe activiteit in de voortplantingscyclus.

Het netwerk aan ondergrondse celdraden zoekt vanzelf weer naar barsten in het oppervlak om nieuwe paddenstoelen te vormen. Juist bij een grote kaalslag wordt het mycelium hyperactief. Volgend jaar dus weer meer paddenstoelen.

Dus weer bezuinigen? Dat is inderdaad het gevolg als de onderliggende oorzaken niet worden opgespoord en weggenomen.

Dat is wat er mis is aan het werk van de ambtelijke werkgroepen. Er is niet ingegaan op de ondergrondse fundamenten en de onderbouwende systemen van onze verzorgingsstaat.

Bovendien is er niets nieuws onder de zon. Dertig jaar geleden trok het kabinet-Van Agt 1 met Bestek '81 op vrijwel gelijke wijze ten strijde om de overheidsfinanciën weer in het gareel te brengen.

Als we de lijn van toen naar nu doortrekken, dan komt het erop neer dat een derde van de voorgestelde bezuinigingen in de volgende kabinetsperiode wordt omgebogen. Dus praktisch kunnen we rekenen op een bezuiniging van 10 miljard in de komende vier jaar. Structureel verandert er niets. Dat moet dus anders.

Eerst begrijpen hoe het mycelium van de overheid in elkaar steekt en dan pas fundamentele plannen maken en daadkrachtig waarmaken. Dat helpt echt veel beter dan de strijd aan te gaan met heilige huisjes en verworven rechten.

Bedenk dat uit iedere afgehakte kop van een draak weer vele nieuwe koppen zullen groeien. Zo maak je de bouwgrond juist klaar voor vele nieuwe heilige huisjes.

En de winnaar is…
Winnaars zoeken de verbanden achter de systemen. Met die kennis corrigeren zij dagelijks de koers. Ze weten dat je een mammoettanker perfect kunt besturen als je de koers permanent evalueert en bijstuurt. Om opeens het roer om te gooien als je op de klippen dreigt te lopen, getuigt niet van stuurmanskunst. Zo kom je altijd aan lagerwal terecht.

Reageer op dit artikel