nieuws

Kosten zorg VG stijgen sterker dan van sector V&V

Geen categorie

De vraag naar zorg voor verstandelijk gehandicapten (VG) is de afgelopen tien jaar toegenomen en de uitgaven stijgen harder dan de gehele sector verzorging en verpleging (V&V). Het aantal verstandelijk gehandicapten is niet gestegen, dus heeft het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) onderzoek gedaan naar de achterliggende factoren.

In het rapport Steeds meer verstandelijk gehandicapten? beantwoordt het SCP vragen over de groeisnelheid van het aantal verstandelijk gehandicapten, of zij vaker hulp zoeken, welke vormen van zorg de toename veroorzaken en welke leeftijdscategorieën verantwoordelijk zijn voor de groei van de vraag.
Een opvallend resultaat is dat het in de laatste tien jaar met name jongeren waren waarvoor zorg gevraagd werd. In eerder onderzoek over de periode 1980-1987 waren het nog juist de ouderen; een duidelijke trendbreuk.

Onderzoek
Dit onderzoek richt zich op mensen die recht hebben op AWBZ-zorg op basis van hun verstandelijke handicap. Het gaat hier dus om mensen met een IQ onder de 70 (verstandelijk gehandicapten) en om mensen met een IQ tussen de 70 en 85 (zwakbegaafden) met bijkomende problematiek, zoals een beperkt sociaal aanpassingsvermogen, ernstige gedragsproblemen of psychiatrische problemen. Om in aanmerking te komen voor zorg is een geldige indicatie vereist, hoewel dit in de praktijk niet direct leidt tot het krijgen van zorg.

Groei aantal verstandelijk gehandicapten?
De onderzoekers kunnen niet met zekerheid zeggen of het aantal verstandelijk gehandicapten gestegen is; het meest recente diepgravende onderzoek is namelijk uit 1988. Naar verwachting heeft 3 tot 4 promille van de Nederlandse bevolking een ernstige verstandelijke handicap (IQ lager dan 50). Het aantal licht verstandelijk gehandicapten (IQ tussen 60 en 70) is onduidelijk en ligt ergens tussen de 3 en 20 promille. Bij zwakbegaafden is de standaard IQ-verdeling een geschikt hulpmiddel om hun aantal te bepalen. Er zijn ongeveer 1,1 miljoen mensen met een IQ tussen de 70 en 80 en bij een bovengrens van 85 IQ-punten, komen de onderzoekers zelfs uit op een aantal van 2,2 miljoen zwakbegaafden.

Groei zorgvraag
Tussen 2003 en 2008 zijn de uitgaven voor gehandicaptenzorg met 5 procent per jaar gestegen. Dit heeft ertoe geleidt dat de drempel tot de AWBZ-zorg is verhoogd. Het is de bedoeling de AWBZ toe te snijden op de meest kwetsbare groepen in de samenleving en het bevorderen van participatie onder te brengen bij de Wet maatschappelijke ondersteuning. Dit zal vooral gevolgen hebben voor begeleidingstrajecten, maar dit is niet zaligmakend. Bijna de helft van de groei in de totale vraag naar zorg voor verstandelijk gehandicapten wordt namelijk veroorzaakt door de groei naar vraag voor langdurig verblijf. De instroom in langdurig verblijf betreft niet een specifieke leeftijdsgroep, maar komt breed voor onder alle leeftijden. Tegenwoordig gaan jongvolwassenen met een verstandelijke handicap wat eerder uit huis (voor hun vijfentwintigste) dan vroeger, waardoor ze langer in zorg blijven.

Demografische gegevens
Een veel genoemde oorzaak van de vraagtoename is de toestroom van jongeren tot 23 jaar. In de uitstaande vraag (mensen met een geldige indicatie) is het aandeel van de groep tot 23 jaar meer dan verdrievoudigd tussen 1998 en 2008. Tussen 2002 en 2006 is er duidelijk een nieuwe instroom geweest van cliënten in de leeftijd van 15 tot 24 jaar en van 30 tot ongeveer 50 jaar. De eerste groep bestaat hoogstwaarschijnlijk uit mensen die het ouderlijk huis verlaten. Tegenwoordig gaan jongvolwassenen met een verstandelijke handicap wat eerder uit huis (voor hun vijfentwintigste) dan vroeger, waardoor ze, ook door een toenemende levensverwachting, langer in zorg blijven.
De tweede groep is waarschijnlijk langer thuis blijven wonen, totdat er problemen ontstonden doordat de ouders in verband met hun hoge leeftijd de zorg voor hun gehandicapte kind niet meer aankonden, of zijn overleden. Ook kan er instroom zijn door niet‑aangeboren hersenletsel. Het is wel merkwaardig dat deze wat oudere groep kennelijk flink toeneemt. Nader onderzoek naar deze instroomcijfers zou volgens het SCP dan ook de moeite waard zijn.

Meer informatie: Zorgmarkt ResearchBase.

Reageer op dit artikel