nieuws

Deskundigen: ‘Aanbesteden in Wmo niet nodig’ – Ook ActiZ niet eens met EC

Geen categorie

De brief van de Europese Commissie over de Wmo biedt gemeenten voldoende ruimte om af te zien van een openbare aanbesteding. Dat hebben aanbestedingsdeskundigen gezegd tegen Zorgvisie.

Ambtenaren van de Europese Commissie (EC) stuurden minister Klink van VWS onlangs een brief over de aanbestedingsplicht in de Wmo. Voormalig staatssecretaris Bussemaker had daar om gevraagd naar aanleiding van de initiatiefwet van SP-Kamerlid Agnes Kant. Met het wetsvoorstel wil de SP het aanbesteden uitbannen uit de Wmo.

EC: aanbestedingsplicht in Wmo
Volgens de EC bestaat er vrijwel altijd een aanbestedingsplicht. Het gros van de huishoudelijke hulp is volgens definities van de Europese aanbestedingsregels schoonmaakwerk en valt daarom onder zogeheten 2A-diensten, waarvoor een strikt aanbestedingsregime geldt. Alleen 2B-diensten, medische en maatschappelijke zorg, zijn vrijgesteld van aanbestedingsplicht. Maar daarvoor geldt vrijwel altijd een grensoverschrijdend belang – gezien de nabijheid van België en Duitsland en de economische waarde van opdrachten – waardoor er weer een plicht tot aanbesteden geldt, concludeert minister Klink op basis van de EC-brief.

Aanbesteden overbodig
Maar Nederlandse aanbestedingsexperts lezen de EC-brief anders. 'De brief bevat eigenlijk niet zo veel nieuws', stelt Jan Telgen, hoogleraar inkoopmanagement voor de publieke sector. 'De zogeheten 2B-procedure geeft gemeenten dezelfde vrijheid als niet aanbesteden. Door zelf te sleutelen aan definities kunnen gemeenten het schoonmaakwerk integreren met maatschappelijke en welzijnsfuncties, wat 2B-diensten zijn.'

'EC-brief onder de maat'
Aanbestedingsjurist Tim Robbe vindt de brief van de Europese ambtenaren zwaar onder de maat. 'De ambtenaren stellen ten onrechte dat objectief is vast te stellen dat huishoudelijke hulp in de meeste gevallen een 2A-dienst is. Ze hebben geen idee wat thuiszorg is en zouden eens een dagje moeten meelopen. Thuiszorg is zorg en daarom een 2B-dienst.'

Geen grensoverschrijdend belang
Verder bestrijdt Robbe het grensoverschrijdend belang. 'Ik heb aanbestedingen begeleid dicht bij de grens met een economische waarde van honderden miljoenen euro's waar geen enkele buitenlandse aanbieder interesse voor toonde. Uit de jurisprudentie van het Europese Hof blijkt dat er geen grensoverschrijdend belang is als activiteiten zich binnen één lidstaat afspelen.' (Bron: Zorgvisie)

Reactie ActiZ
Ook brancheorganisatie ActiZ meent dat het 'product' huishoudelijke zorg niet op te delen is in een component zorg en een component schoonmaak, zoals de Commissie voorstelt. De huishoudelijke zorg wordt immers geleverd in het kader van een maatschappelijke ondersteuning, op basis van een onafhankelijke indicatiestelling. Niet de schoonmaak, maar het vergroten van de maatschappelijke participatie en zelfredzaamheid van de cliënt is het belangrijkste doel van de huishoudelijke hulp in de Wmo. Opdelen van de huishoudelijke zorg miskent dit doel ten volle.
De behandeling van het initiatiefvoorstel van de SP moet nog verder worden vervolgd. ActiZ blijft pleiten voor het lichte aanbestedingsregime voor 2B-diensten waarbij aan de hand van duidelijke specificaties afspraken gemaakt worden tussen gemeente en zorgaanbieder. Dat vermijdt administratieve rompslomp en schept duidelijkheid voor zowel de cliënten als de zorgorganisaties.
De Europese Commissie merkt op dat het in veel gevallen aannemelijk is dat de opdrachten een duidelijk grensoverschrijdend belang vertonen. 'Hier slaat de Commissie de plank volledig mis,' aldus Michiel Kooijman, senior beleidsmedewerker bij ActiZ. 'Met Duitsland is er een taalbarrière en de Nederlandse zondheidszorgwetgeving (Kwaliteitswet, Wet klachtrecht, Wet medezeggenschap) is altijd van kracht. Dat betekent dat er feitelijke en juridische drempels zijn. Er heeft zich in drie jaar Wmo geen enkele buitenlandse onderneming in enige Wmo-aanbesteding gemengd.'

Reageer op dit artikel