nieuws

De opklapbare werknemer

Geen categorie

Afgelopen weekend was de conferentie die het Amerikaanse stelsel van centrale banken jaarlijks organiseert in Jacksonhole, Wyoming. Het is een zeer exclusieve bijeenkomst, waar alleen maar een select clubje economen voor wordt uitgenodigd. Centralebankpresident Ben Bernanke hield een weinig optimistisch stemmend betoog. De Federal Reserve (Fed) zou alles doen wat nodig was om het economisch herstel te stutten, zonder duidelijk te maken welk gereedschap de Fed nog in de gereedschapskist had.

In de vorige eeuw ging economisch herstel gewoonlijk gepaard met banengroei en stijgende inkomens. Zodra mensen meer geld te besteden hadden, gingen ze meer uitgeven en stimuleerden ze zo het economisch herstel verder. Maar eind vorige eeuw is er een structurele verandering opgetreden op de arbeidsmarkt. Beginnend in de jaren 1990 begonnen bedrijven nadruk te leggen op het maximaliseren van de aandeelhouderswaarde, ten dele als gevolg van een verschuiving in de vergoeding van de directie in de richting van aandelenopties.

De rol van de aandelenmarkt in het stimuleren van de beloningen voor het topmanagement, het in reële termen dalende minimumloon in de Verenigde Staten, de daling van het aantal werknemers dat is aangesloten bij een vakbond, de stijging van de hoeveelheid geïmporteerde goederen en de toegenomen immigratie van ongeschoolde arbeidskrachten hebben er samen toe geleid dat de inkomens aan de top zijn toegenomen net als de macht van ondernemingsbestuurders, terwijl tegelijkertijd de macht van de werknemers in de onderste 90 procent van de inkomensverdeling werd ondermijnd.

Door deze machtsverschuiving kunnen Amerikaanse werkgevers tegenwoordig straffeloos het aantal gewerkte uren verminderen zodra de economie in zwaar weer belandt, in tegenstelling tot de periode vóór 1986, toen hun gedrag meer beperkt werd door de tegenmacht van arbeid. Dit geldt met name de economische recessie en de herstelperiode van 2001- 2003 en de periode van recessie van 2008 – 2009. De combinatie van een grotere afhankelijkheid van de beloning van bestuurders van aandelenopties, samen met het instorten van de aandelenmarkten, creëerde een unieke reeks van prikkels om te snijden in de kosten, en dan met name de kosten van arbeid.

Tijdens de recente recessie van 2008 – 2009 zagen we hetzelfde mechanisme, maar met als extra element dat er een veel grotere vraaguitval was dan in de periode 2001 – 2003, en bovendien een groot gevoel van paniek de markt in zijn greep hield. Men was zelfs bang dat het kapitalisme op de rand van de afgrond balanceerde. Voor elke ligstoel die overboord werd gegooid in de periode 2001 – 2003, werden er drie of vier ligstoelen overboord gegooid in de periode 2008 – 2009.

Hoewel er nu weer sprake is van licht economisch herstel, zijn veel bedrijven in de VS onwillig om weer mensen in dienst te nemen. Daardoor staat het werkloosheidspercentage nu al bijna een jaar op 10 procent. Werkgevers zullen zich afvragen waarom ze überhaupt nog werknemers in dienst zouden nemen als je van de 4.950 dollar die een enkele ziektekostenpolis in de VS kost, vier werknemers in Brazilië, China of India kunt betalen. En daartegen kan Ben Bernanke weinig uitrichten.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels