nieuws

SCP: Betaalde mantelzorg doet niet af aan onbetaalde zorg

Geen categorie

De toename van betaalde mantelzorg via het persoonsgebonden budget doet bij sommigen de wenkbrauwen fronsen. De onbetaalde mantelzorg zou immers in gevaar kunnen komen door een toename van de betaalde mantelzorg. Volgens het Sociaal Planbureau is daar echter geen sprake van. Ten eerste levert de mantelzorg met een vergoeding via een pgb op het totaal aan mantelzorg een kleine bijdrage (5 procent). Ten tweede is de betaalde mantelzorg maar een deel van de geleverde zorg. Daarnaast zou in minder vanzelfsprekende zorgrelaties zonder een vergoeding de hulpverlening in deze intensiteit mogelijk niet zo lang stand houden.

Hoewel er dus verschillende vormen van mantelzorg zijn, is via de pgb betaalde zorg een andere vorm dan de onbetaalde mantelzorg. Dit schrijft het SCP in het rapport Mantelzorgers met een vergoeding uit het pgb. Het onderzoek is gehouden onder 112 betaalde en 2.336 onbetaalde mantelzorgers van 18 jaar en ouder.

Karakteristieken
In 2003 ontvingen nog 60.000 mensen een pgb, in 2009 waren dit er 126.000. Tweederde van het budget wordt uitsluitend of gedeeltelijk aan de betaling van mantelzorg besteed. Naar schatting zijn er minimaal 84.000 betaalde mantelzorgers in Nederland actief. Wel blijkt uit een studie uit 2005 dat ongeveer de helft van de betaalde mantelzorgers ook onbetaalde zorg geeft. Onbetaalde zorg wordt vooral gegeven aan partners en ouders, terwijl voor de zorg voor een kind, een kennis of een vriend relatief vaak het pgb wordt aangewend. Van de betaalde mantelzorgers is 69 procent vrouw, voor onbezoldige verzorgers is dit 60 procent. Bijna alle ondervraagde mantelzorgers ervaren hun eigen gezondheid als goed, maar zijn beduidend ouder dan de gemiddelde Nederlandse bevolking.

Respijt
Mantelzorgers met een vergoeding uit een pgb maken relatief vaak gebruik van respijt (bijv. oppas, logeervoorzieningen of dagopvang voor bijvoorbeeld hun kinderen). Met behulp van respijtvoorzieningen kunnen mantelzorgers de hulpverlening beter vol houden en hun belasting zo laag mogelijk houden. Het kan ook een resultaat zijn van het feit dat het pgb hun financiële ruimte biedt om meer te kiezen tussen verschillende respijtarrangementen.

Verschillende beperkingen
Sommige aandoeningen brengen vaker een pgb met zich mee dan andere. Zo krijgen mantelzorgers die een persoon verzorgen met een verstandelijke beperking vaker een vergoeding uit een pgb, net als mantelzorgers van een persoon die veelvuldig behoefte heeft aan emotionele steun. Opvallend is verder ook de uitkomst dat degenen die iemand verzorgen die lijdt aan dementie of last heeft van geestelijke achteruitgang, juist minder vaak een vergoeding uit een pgb ontvangt dan verzorgers van personen die zich niet in die situatie bevinden (na correctie voor andere kenmerken van de zorgsituatie). Deze uitkomst kan er op duiden dat mensen die last hebben van dergelijke problemen niet goed in staat zijn een pgb aan te vragen of dat de zorg in natura toereikend is.

Belasting van mantelzorgers
Het verrichten van mantelzorg kan leiden tot een hoge belasting. Dit blijkt uit een ander artikel van het SCP, getiteld Belasting van werkende mantelzorgers (meer informatie, zie onder). Van de 1.343 ondervraagde mantelzorgers tussen 18 en 65 jaar die naast hun zorgtaken betaalde arbeid verrichten, geeft 19 procent aan dat zij ernstig belast zijn door het helpen. Belasting bij werkende mantelzorgers wordt, net als bij niet-werkenden, vooral bepaald door de intensiteit en complexiteit van de zorgtaken. Van de werkende mantelzorgers zet 19 procent officieel verlof in om tijd te creëren voor mantelzorg en 25 procent maakt individuele afspraken met de werkgever; 35 procent neemt vakantiedagen op en 8 procent past de arbeidsduur aan.
In 2008 waren er 3,5 miljoen mantelzorgers van 18 jaar en ouder. 1,1 miljoen mensen verleenden meer dan 8 uur per week zorg langer dan 3 maanden. Bijna helft van mantelzorgers is tussen de 45 en 65 jaar oud. In deze leeftijd hebben ze naast zorg voor hun gezin en hun werk ook de zorg voor hulpbehoevende ouders.

Meer informatie:
Rapport Mantelzorgers met een vergoeding uit het pgb.
– Rapport Belasting van werkende mantelzorgers.
– Een ander interessant document met verschillende beschouwingen en artikelen over de relatie tussen mantelzorg en pgb is te vinden op de site van het SCP.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels