nieuws

CPB: pgb-ingreep levert veel minder op – Kamer geschokt

Geen categorie

Het kabinet bespaart minder dan gedacht op het persoonsgebonden budget (pgb) waarmee mensen zelf zorg kunnen inkopen. Het plan van staatssecretaris Marlies Veldhuijzen van Zanten van VWS levert niet 900 miljoen, maar 600 miljoen euro op en kost 20.000 banen in de zorg. Dit staat in een notitie van het Centraal Planbureau (CPB) van donderdag […]

Het kabinet bespaart minder dan gedacht op het persoonsgebonden budget (pgb) waarmee mensen zelf zorg kunnen inkopen. Het plan van staatssecretaris Marlies Veldhuijzen van Zanten van VWS levert niet 900 miljoen, maar 600 miljoen euro op en kost 20.000 banen in de zorg. Dit staat in een notitie van het Centraal Planbureau (CPB) van donderdag 8 september 2011.

Het CPB rekende op verzoek van de oppositiepartijen in de Tweede Kamer de effecten door van de herziening waarmee het kabinet in 2015 een kostenoverschrijding van 900 miljoen euro wil voorkomen. In deze notitie gaat het CPB primair in op de financiële gevolgen van het kabinetsplan. Niet altijd zijn goede cijfers beschikbaar. Met dat voorbehoud in gedachten is de conclusie van het CPB dat zonder deze maatregel de pgb uitgaven in 2015 3,5 miljard euro zullen bedragen. Dat is 0,2 miljard minder dan wat VWS raamt, 0,3 miljard euro meer dan de raming van Per Saldo.
Volgens de berekening van VWS komen de  AWBZ-uitgaven door de maatregel 0,9 miljard euro lager uit, volgens Per Saldo 0,4 miljard euro hoger. Volgens het CPB bespaart de maatregel 0,6 miljard euro. Daarbij is aangenomen dat de groep die zorg in natura gaat ontvangen minder zorg zal krijgen dan zonder de maatregel het geval zou zijn.

Betaalde mantelzorg verdwijnt
Door de maatregel verandert het zorgaanbod. Betaalde mantelzorg gaat vrijwel helemaal verdwijnen. Omgerekend naar hele jaren betekent het een verlies van ruim 40.000 arbeidsjaren mantelzorg. Het wordt deels opgevangen door een toename van de professionele zorg met ruim 20.000 arbeidsjaren. Daarnaast zal de onbetaalde mantelzorg toenemen, met hoeveel is door hwt CPB niet nader onderzocht.

Voorstellen Per Saldo
Per Saldo deed een zevental voorstellen. Een verkenning laat zien dat het om diverse interessante voorstellen gaat, maar dat ze niet allemaal voldoende concreet zijn om door te kunnen rekenen, aldus het CPB. Dat geldt bijvoorbeeld voor het voorstel om CIZ en de BJZ's strenger te laten indiceren. Voor andere voorstellen ontbreken op dit moment voldoende gegevens. Bijvoorbeeld voor het voorstel om het maximum uurtarief voor mantelzorgers te halveren. Het voorstel om de keus voor een pgb te beperken tot langdurige en/of zwaardere zorgvraag bespaart bijna 0,1 miljard euro. Het voorstel om de heffingssystematiek voor de eigen bijdragen aan te passen enkele tientallen miljoenen.

Kamerleden: plannen aanpassen
GroenLinks-fractievoorzitter Jolande Sap wil een debat met de fractievoorzitters. Ze vindt dat de bewindsvrouw haar belofte dat iedereen die nu een pgb heeft ook zonder pgb dezelfde zorg houdt, niet kan waarmaken. De kabinetsplannen kunnen maximaal 600 miljoen euro opleveren, maar dat kan alleen wanneer mensen minder zorg krijgen, aldus Sap, die deze plannen van tafel wil hebben.
Saps partijgenote Linda Voortman vindt het extra pijnlijk dat het CPB aangeeft dat de operatie 20.000 banen kost, waardoor de mantelzorgers zwaarder worden belast. Om de belofte om in de zorg 12.000 extra banen te realiseren na te komen, moet het kabinet daarom nu zorgen dat er 32.000 banen bij komen, meent Voortman.
Tamara Venrooy (VVD) vindt dat de staatssecretaris zo spoedig mogelijk uitleg moet geven. Ze sprak op Radio 1 van heel 'heftige' informatie. Fractievoorzitter Arie Slob van de ChristenUnie is ontsteld: 'Kabinet heeft zich op een pijnlijke manier met het pgb verrekend. Heeft nu maar één mogelijkheid: plannen aanpassen.' Zijn partijgenote Esmé Wiegman: 'De berekeningen van het Centraal Planbureau laten zien dat het onmogelijk is om de geplande besparing op het persoonsgebonden budget te realiseren. Na alle debatten waarbij we het kabinet met inhoudelijke argumenten en eigen financiële inschattingen probeerden te overtuigen af te zien van de bezuinigingen, ben ik blij met deze CPB-cijfers. Het kan niet anders dan dat er met Prinsjesdag andere kabinetsvoorstellen liggen om te bezuinigen in de zorg.'
Lea Bouwmeester van de PvdA noemt het 'goed nieuws' dat het CPB nu heeft vastgesteld dat de besparing van het persoonsgebonden budget minder oplevert dan verwacht en ook nog eens zoveel banen kost: 'De plannen zijn onmenselijk, onfatsoenlijk en nu ook aantoonbaar onhaalbaar, dus van tafel ermee!' Pgb-specialiste Agnes Wolbert van de PvdA noemt het heel ernstig dat staatssecretaris Marlies Veldhuijzen van Zanten 'dit op deze manier gedaan heeft'. 'We hebben keer op keer gevraagd of de zorg zou worden behouden en dat heeft ze keer op keer bevestigd. Of ze heeft willens en wetens de waarheid verdraaid of ze kent haar dossier niet. Beide zaken zijn even ernstig.' 'Dit is ook nog maar het eerste dossier, we krijgen de AWBZ en de jeugdzorg nog. Wat moeten we dan nog geloven', vraagt Wolbert zich af. 'Dit werpt een schaduw vooruit.' Wolbert vindt het in elk geval 'onacceptabel' als de huidige pgb-plannen zouden worden doorgezet. De PvdA is eensgezind in haar boosheid. Zelfs fractieleider Job Cohen meldde zich met vergelijkbaar commentaar: 'Ik heb de staatsecretaris steeds opnieuw horen zeggen dat het goed zou komen voor de mensen die zorg nodig hebben. Dat is dus niet het geval. Deze plannen zijn broddelwerk. Wij vinden dat de maatregel van tafel moet.'
SP-Kamerlid Renske Leijten is erg geschrokken: 'Los van de persoonlijke drama's die de megabezuiniging oplevert, vernietigt het kabinet met deze bezuiniging ook haar grote verkiezingsbelofte van 12.000 extra zorgwerkers. We gaan dus in totaal 8000 mensen in de min. Er zal, zegt het CPB, veel meer gedaan moeten worden door mantelzorgers. Je vraagt je af wanneer daar de grens bereikt wordt.' Ze wil snel een debat.
D66-Tweede Kamerlid Pia Dijkstra: 'Ik ben blij dat het CPB nu ook concludeert dat de pgb-plannen van het kabinet onhaalbaar zullen zijn. Dit kabinet blijft de PVV maar tegemoet komen met plannen die later niet blijken te werken. Het is slecht voor de mensen met een pgb die hun keuzevrijheid kwijtraken. Het kost maar liefst 20.000 banen in de zorg en het maakt de instellingen overvol. Wij willen échte hervormingen in de zorg. Als die onder druk van de PVV uitblijven, verwacht ik grote problemen.'
Sabine Uitslag, Tweede Kamerlid CDA: 'Ik snap dat er onrust is. En wij willen ook van het kabinet weten hoe het precies zit. We vragen ook het ministerie van VWS om op korte termijn duidelijkheid te verschaffen. Het CPB geeft aan dat de cijfers dichter bij elkaar liggen. Met de VVD gaan we om een brief vragen van de staatssecretaris. Wij hebben gehoord wat anderen vinden, nu wil ik Marlies Veldhuijzen van Zanten de kans geven te vertellen wat er aan de hand is en wat zij ervan vindt.'

Reactie minister van Financiën
Het rapport van het CPB bevestigt voor minister Jan Kees de Jager (Financiën) dat er ingegrepen moet worden vanwege de enorme kostenstijgingen. 'Ik snap dat de oppositie probeert garen te spinnen bij zo'n rapport, maar voor mij als minister van Financiën is het belangrijkste dat ook het CPB bevestigt dat ingrijpen noodzakelijk is.' De Jager wilde niet ingaan op vragen of de pgb-plannen moeten worden aangepast. 'De inhoud van de plannen is een verantwoordelijkheid van VWS.'

Reactie Abvakabo FNV
Wim van Hoorn,
bestuurder Abvakabo FNV: 'Als deze bezuinigingen inderdaad veel banen gaan kosten, wil dat zeggen dat er gemorreld wordt aan de indicatiestelling. Op die manier krijgen minder mensen recht op zorg. Want als alle mensen die nu zorg krijgen via het pgb, voor hun zorg terecht moeten bij instellingen, zijn er nog steeds evenveel zorgwerkers nodig. Als er bezuinigd moet worden, kan er beter ingegrepen worden bij de fraude bij bemiddelingsbureaus.'

Reactie Platform VG
Xandra van der Swan,
woordvoerder Platform VG, koepelorganisatie voor belangenbehartiging van mensen met een verstandelijke beperking, hun ouders en vertegenwoordigers: 'De plannen die er nu liggen voor het pgb moeten op de schop, lijkt me. Er moet strenger geselecteerd worden aan de poort. Voor de mensen die echt recht hebben op een pgb, is de zorg in deze vorm veel goedkoper dan zorg in natura. Dat roepen cliëntenbewegingen al tijden.'

ReactieCG-raad
Angelique van Dam,
directeur Chronisch zieken en Gehandicapten Raad (CG-raad): 'Het kabinet heeft zich rijk gerekend met de bezuinigingen op het pgb. De staatssecretaris heeft gezegd dat mensen dezelfde kwaliteit van zorg houden. Zo bereik je niet de bezuiniging die je voor ogen hebt, want zorg via het pgb is vaak goedkoper dan zorg in natura. Met dit rapport in handen, moeten de bezuinigingsplannen van tafel worden geveegd.'

Reactie Per Saldo
Stans Damen
, woordvoerder Per Saldo, belangenvereniging van mensen met een persoonsgebonden budget: 'Wij zijn heel blij dat het CPB heeft aangetoond dat de bezuinigingen die de staatssecretaris voor ogen had, niet haalbaar zijn. Dat hebben wij altijd al gezegd. We hopen dan ook dat ze de plannen terugdraait en gaat kijken naar de alternatieven die wij haar een tijd geleden hebben voorgelegd. Strenger selecteren bijvoorbeeld wie recht heeft op een pgb. Of het pgb voorbehouden aan mensen met een meervoudige zorgvraag.'

Meer informatie: notitie van het CPB.

Reageer op dit artikel