nieuws

Het einde van de euro?

Geen categorie

Vorige week verscheen op de opiniepagina van de Financial Times een opiniestuk van minister-president Mark Rutte (VVD) en minsier van Financiën Jan Kees de Jager (CDA) waarin zij pleitten voor een opt-out-clausule in het Europact. De mogelijkheid om een land uit de eurozone te zetten is er nu niet. Het ministerie van Algemene Zaken haastte zich te zeggen dat de opt-out-clausule niet voor Griekenland zou gelden, hoewel dat natuurlijk wel de impliciete boodschap van het artikel was. De VVD en het CDA vonden het kennelijk nodig om gedoogpartner PVV wat wind uit de zeilen te halen.

Intuïtief voelt een Griekse exit ook wel als rechtvaardig. Het land heeft zich immers destijds de eurozone binnen gejokkebrokt en heeft vervolgens de torenhoge schulden die het was aangegaan met boekhoudkundige trucs aan het oog onttrokken. De lonen, met name van ambtenaren, zijn de pan uitgerezen, en nu het op bezuinigen aankomt geven veel Grieken niet thuis. In de financiële markten wordt een vertrek van Griekenland als euro-positief gezien, in de zin dat de effectieve wisselkoers van de euro hoger zal worden zonder Griekenland.

Maar hoezo is een hogere wisselkoers iets voor Nederland, een exportland bij uitstek, om reikhalzend naar uit te zien? Dankzij de euro profiteert Nederland nu van een relatief gunstige wisselkoers alsmede een lage rente op staatsobligaties omdat Nederland in de ogen van financiële markten een safe haven is. Zwitserland, dat ook als een safe haven wordt beschouwd maar geen deel uitmaakt van de eurozone, zag zijn munt binnen een jaar tijd ten opzichte van de euro zo'n 30 procent in waarde stijgen. De Zwitserse centrale bank, die de gevolgen voor de eigen economie vreesde, heeft vorige week aangekondigd zoveel geld te drukken dat de wisselkoers van de Zwitserse franc ten opzichte beneden de € 1,20 blijft.

Bovendien, het is onwaarschijnlijk dat de schade tot Griekenland beperkt blijft. Zodra Griekenland de eurozone heeft verlaten zullen de financiële markten zich richten op het land of de landen die het meest waarschijnlijk de volgende zijn om het eurogebied te verlaten. Elke houder van een depositorekening in dat land (of in die landen) zal zich terugtrekken en zijn deposito's onderbrengen bij banken in landen die als veilig worden beschouwd.

Dat laatste duwt de rente omlaag in de safe havens maar maakt de rente onbetaalbaar voor landen als Portugal, Ierland, Spanje en Griekenland. En het noodfonds is wel groot genoeg om Ierland en Spanje uit de brand te helpen, maar vele malen te klein om datzelfde te doen voor Italië en Spanje.

Als de landen een voor een afbrokkelen zal de koers van de euro – of wat daar dan nog van over is – steeds hoger worden, vergelijkbaar met de Zwitserse franc of mogelijk nog hoger. De rente blijft dan wel laag, maar die rente beïnvloedt de concurrentiepositie van Nederland nauwelijks. Al degenen die nu stilletjes hopen dat Griekenland de eurozone zal verlaten, en daarmee bedoel ik ook Mark Rutte en Jan Kees de Jager, wil ik graag een Amerikaanse gezegde voorhouden. Be careful what you wish for.

Heleen Mees

Reageer op dit artikel