nieuws

Lage rente is geen zege

Geen categorie

Het nieuwe millennium kenmerkt zich door een historisch lage rente; het wereldwijde spaaroverschot wordt vaak als hoofdoorzaak aangewezen. Wat veel minder aandacht trekt is het feit dat – terwijl de rente op Amerikaanse en Duitse staatsobligaties is gedaald tot een all time low – de kosten van risicodragend kapitaal zijn gestegen.

Vorige week maakte het Amerikaanse stelsel van centrale banken, de Federal Reserve, bekend dat het verwacht dat het de belangrijkste beleidsrente tot ten minste eind 2014 op bijna nul procent zal houden. In een persconferentie zei centralebankpresident Ben Bernanke dat de uitzonderlijk lage rente voor een langere periode gerechtvaardigd was omdat de economische groei naar verwachting erg matig zal zijn. Hij voegde eraan toe dat het zogenoemde transmissiemechanisme, dat is de manier waarop lage rente doorwerkt naar de reële economie en moet leiden tot hogere economische groei, niet werkte zoals het zou moeten.

Met het belangrijkste rentetarief op bijna nul procent sinds eind 2008 heeft de Federal Reserve weinig middelen over om de economie te beïnvloeden. De centrale bank kan proberen om de financiële markten ervan te overtuigen dat zij de rente langer laag zal houden dan de markten voorzien. Dit verklaart de mededeling vorige week dat de Federal Reserve de belangrijkste beleidsrente tot eind 2014 op bijna nul procent zal houden, 18 maanden langer dan waar de markten rekening mee hielden.

De centrale bank kan ook obligaties  met een lange looptijd kopen om de lange termijn rente  te verlagen. In 2008 en 2010 heeft de Federal Reserve al voor respectievelijk 1400 miljard en  600 miljard dollar aan staatsobligaties gekocht. Wat de monetaire versoepeling van de Federal Reserve echter niet heeft bewerkstelligd, is het verlagen van de kosten van risicokapitaal. Data die ik heb gekregen van Goldman Sachs tonen aan dat, terwijl de rente op Amerikaanse staatsobligaties gestaag is gedaald sinds 2001, het verwachte rendement op risicodragend kapitaal flink is gestegen. Dit impliceert een forse toename van de risicopremie, waardoor het duurder is geworden voor bedrijven om nieuwe investeringen te financieren via de uitgifte van aandelen.

Terwijl de dalende rente vaak wordt toegeschreven aan een overschot van besparingen, is deze theorie strijdig met de stijgende risicopremie op aandelen. Wat is er gebeurd? De economische groei in de jaren '00 leidde tot hoge besparingen in China en olie-exporterende landen. Deze landen investeerden vervolgens een groot deel van de opbrengst in obligaties, waardoor de rente daalde maar tegelijkertijd de kosten  van risicokapitaal toenamen.

De hogere kosten van risicodragend kapitaal ontmoedigen niet alleen nieuwe investeringen in bevoordelen ook sectoren in de economie die worden gekenmerkt door een relatief hoge vreemd vermogen versus eigen vermogen ratio, dat wil zeggen de financiële sector. Er is geen gemakkelijke manier voor centrale banken om de kosten van risicokapitaal te verlagen. De wet verbiedt namelijk de Federal Reserve om aandelen te kopen, wat waarschijnlijk een goede zaak. De Verenigde Staten zouden namelijk wel akelig veel op China gaan lijken met al die staatsbedrijven.

Reageer op dit artikel