nieuws

Wouter Hart: Wat is helpen?

Geen categorie

In deze column illustreert Wouter Hart wat er gebeurt als we te veel 'helpen'. Te veel helpen blijkt funest voor zelf leren, en niet alleen in de systeemwereld.

Laatst was ik met mijn vrouw Bauke, mijn zoontje Jasper en mijn dochter Sterre op vakantie in Duitsland. Er liep een lange trap naar ons huisje en die moesten we dus een paar keer per dag op en af.Jasper is ruim twee jaar oud en hij durfde de trap niet af zonder mijn hand los te laten. Ik gaf Jasper mijn hand en zo – steunend op mijn hand – liep Jasper vrij vlot naar beneden. Een paar dagen gingen zo voorbij, totdat ik opeens moest denken aan het boek dat ik aan het schrijven ben onder de werktitel: 'De mythe van beheersbaarheid'.

Eén van de bouwstenen uit het boek is de relatie tussen onze beheersinterventies en het effect dat deze hebben op het gevoel van 'eigenaarschap' bij de uitvoerende professionals. Samengevat komt het er op neer dat er binnen onze organisaties haast een continu proces van 'ont-eigenen' plaatsvindt.

Het ont-eigenen gaat er dan over dat we allerlei 'oplossingen' kiezen die buiten de vrije verantwoordelijkheid van de professionals vallen. We brengen deze oplossingen onder in instructies, bij stafafdelingen of bij managers – in beleid dat we opstellen, door het voeren van klanttevredenheidsonderzoeken, door audits die vooral niet door de professionals zelf mogen worden uitgevoerd et cetera.

Het effect van het ont-eigenen werd prachtig zichtbaar op die trap in Duitsland. Toen ik me dit thema uit het boek weer herinnerde, nam ik voor het eerst die vakantie waar hoe veel kracht ik met mijn arm zette (lees: hoe veel geld we steken in de systeemwereld) en hoe Jasper zijn hele lopen daarop had afgestemd (lees: afhankelijk werd van die systeemwereld). Hij leunde op mijn arm, voelde dat er niets mis kon gaan en kon gemakkelijk naar beneden komen.

Ik ontspande mijn arm en hield mijn hand een stuk lager. Jasper zocht direct houvast, maar hij vond deze niet. Zonder een ogenblik te twijfelen veranderde de hele houding van Jasper. Hij zette met meer aandacht zijn voet neer, zocht even zijn balans en zette zijn andere voet ernaast en begon opnieuw. Zijn hele aandacht was er op gericht om naar beneden te komen en daarbij niet te vallen. Híj nam eigenaarschap en ik voelde zijn groeiproces direct met factor honderd toenemen.

Het verschil in zijn loop was zo groot, dat ik me direct besefte dat ik hem de dagen ervoor niet geholpen had door hem zo veel steun te bieden. Het feit dat de steun er was, maakte van hem een luie leerling die niet ging leren zelf van de trap af te komen. Zodra het op hem zelf aankwam, werd zijn leervermogen enorm geactiveerd en nam hij het eigenaarschap weer over om veilig beneden te komen.

Ik ging nog een stap verder door zijn hand los te laten. Hij wilde geen voet meer verzetten. Dit was te veel gevraagd en hielp hem niet.

Reageer op dit artikel