nieuws

Column Wim Nieland

Geen categorie

Ombuigen of barsten

Ombuigen of barsten

'Ombuigen' is de nette term die de overheid hanteert voor 'minder geld uitgeven'. Op het eerste gezicht lijkt dat ombuigen vrij onschuldig. Je vermoedt geen zwaar ingrijpende maatregelen. Maar schijn bedriegt. Ombuigen is een verzamelbak voor de meest rigoureuze, slimme (of domme), doeltreffende en (in)efficiënte maatregelen die de teruglopende begrotingen weer sluitend moeten maken.

Ik hak die maatregelen voor het gemak altijd in tweeën: bezuinigingen en besparingen. Bezuinigen is minder geld uitgeven door dingen niet meer te doen. Besparen is minder geld uitgeven door dingen slimmer te doen, zonder daarbij het voorzieningenniveau aan te tasten. Burgers zijn vooral gebaat bij besparingen.

Wat kunnen we met inkoop in de publieke sector bijdragen aan die besparingen? Meer dan je zou denken. Je moet daarvoor wel je kop boven het maaiveld uit durven steken en over de traditionele afdelingsgrens heengaan. De meest effectieve besparingen kom je op het spoor door integraal naar kosten te kijken. Dat is de optelsom van 'eigen FTE's', ingehuurde medewerkers, financieringskosten en externe leverancierskosten. De som hiervan, afgezet tegen de kwaliteit van de output, zegt iets over je prestaties. Richt je dus liever niet op één van de afzonderlijke delen, maar benaderen het als één geheel.
Als je deze integrale kostenanalyse goed uitvoert, ben je als een speurhond gericht op zoek naar geld. Je moet er wel voor open staan en een getrainde neus hebben om er achter te komen waar wat te halen valt. "Smell the money" als het ware.

De meeste overheidsorganisaties richten zich bij het 'ombuigen' vooral op bezuinigingen. Activiteiten of subsidies die niet wettelijk verplicht zijn, worden teruggeschroefd of soms zelfs helemaal stopgezet.
Nu is deze crisis waarschijnlijk te erg om te denken dat je er kunt komen door alleen maar te besparen. Maar waarom zou je niet eerst het onderste uit de besparingskan halen voor je gaat bezuinigen?

In het kader van de 'financieel-technische besparingsmaatregelen' zijn inmiddels al onderbestedingen ingeboekt, afschrijvingstermijnen verlengd en risico's lager ingeschat.
De categorie "laaghangend fruit" kent verder nogal wat "succesnummers". Het afschaffen van het kerstpakket, het invoeren van dubbelzijdig printen en hergebruik van je plastic bekertje. Maatregelen voor de bühne die jammer genoeg weinig zoden aan de dijk zetten. De volgende stap is onvermijdelijk de 'kerntakendiscussie'. Een zompig moeras waar je, als je niet uitkijkt, nooit meer uit komt.
Bestuurders gaan zich dan afvragen wat voor een soort organisatie ze eigenlijk willen zijn. 'Een regie-organisatie' is dan vaak het antwoord. Zonder zich de consequenties daarvan goed te beseffen, wordt dat dan het nieuwe motto.

Wat kan inkoop verder nog doen om het 'ombuigen' zo min mogelijk pijn te laten doen voor de burgers?
Overtuig de directie ervan dat ze inkoop de opdracht moeten geven om drie, vier of vijf procent van de totale spend als duit in het zakje te doen. Een beetje de omgekeerde wereld, maar sta daar maar niet te lang bij stil. Zo gaat het nu eenmaal. De eeuwige focus vanuit concern control op rechtmatigheid en van de duurzaamheidscoördinator op MVI, kunnen gevoegelijk plaatsmaken voor besparen.
Keihard geld binnenhalen dat kan worden ingeboekt, zodat de muziekschool open kan blijven of die onderwijsassistent toch kan blijven.

Haal alle middelen uit de kast in de strijd tegen bezuinigingen. Het is buigen of barsten!

Wim Nieland MSc MBA is Directeur Publiek bij adviesbureau Aeves (www.aeves.com)

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels