nieuws

Invloed EU op zorg groeit

Geen categorie

De Europese invloed op de zorgstelsels van EU-lidstaten neemt toe. Hoe krijgt de EU dat toch voor elkaar? De Europese burger en kiezer speelt hier een belangrijke rol. Hoever mag de macht van Europese Unie zich uitstrekken? Veel kiezers willen dat gezondheidszorg een nationale bevoegdheid blijft. En dat geldt ook voor de EU-lidstaten: in de […]

De Europese invloed op de zorgstelsels van EU-lidstaten neemt toe. Hoe krijgt de EU dat toch voor elkaar? De Europese burger en kiezer speelt hier een belangrijke rol.

Hoever mag de macht van Europese Unie zich uitstrekken? Veel kiezers willen dat gezondheidszorg een nationale bevoegdheid blijft. En dat geldt ook voor de EU-lidstaten: in de Europese verdragen staat dat de financiering en de organisatie van de zorgsector een nationale bevoegdheid is.

Volgens diezelfde verdragen heeft de EU wel een aanvullende rol in het voorkomen van ziektes. En dus begon de EU op aandringen van Frankrijk en Italië in de jaren tachtig campagnes tegen kanker en aids. Denk aan het financieren van duur onderzoek, het stimuleren van screening en het reguleren van tabaksreclame. Grensoverschrijdende samenwerking was niet alleen handig (door het uitwisselen van onderzoeksgegevens), maar ook noodzakelijk (tabaksreclame is internationaal).

Gezond
Het vrij verkeer van goederen, diensten en personen in een Europese markt vormt een volgende impuls voor Europese inmenging in de zorg. Om oneerlijke concurrentie tussen landen te voorkomen, hebben de regeringen en het Europees Parlement bijvoorbeeld afspraken gemaakt over gezonde werkplekken en productvereisten. Daarnaast is er Europese regelgeving over het minimum aan opleiding dat een dokter of verpleegkundige nodig heeft om zich ergens anders in de EU te laten registreren. Ook bestaat er al sinds eind jaren vijftig wetgeving over de vergoeding van noodhulp in een ander EU-land. Daarnaast heeft sinds 1998 het Europees Hof van Justitie regeringen erop gewezen dat patiënten niet zomaar vergoeding kan worden geweigerd voor een gepland bezoek aan de huisarts, fysiotherapeut of ziekenhuis over de grens. Dat gold ook voor Nederlanders die betere of snellere zorg in België of Duitsland zochten.

De Europese Commissie, het ambtelijk hart van de EU, heeft het onderwerp van zorg op de agenda gekregen en gehouden door Europese koepelorganisaties van onder meer artsen, verpleegkundigen en patiënten te betrekken bij het debat. Ook controleert de Commissie de naleving ervan. Zij heeft al regeringen voor het Europees Hof van Justitie gebracht, omdat patiënten te weinig mogelijkheden voor vergoeding van zorg over de grens kregen.

Patiëntenrechten
De Commissie doet ook wetgevingsvoorstellen. In 2008 deed zij een voorstel om patiënten meer juridische zekerheid te geven bij zorg over de grens. In 2011 werd het aangenomen.

Het is nu aan de regeringen om deze ‘Richtlijn patiëntenrechten bij grensoverschrijdende zorg’ voor oktober 2013 in te voeren. Dat is niet gemakkelijk: er moet een regeling komen om recepten over de grens te laten erkennen. Er zijn echter verschillen tussen de EU-landen over de vraag wie een recept mag voorschrijven en wat erin moet staan. Ook moeten landen een informatiesysteem opzetten zodat patiënten weten onder welke voorwaarden ze over de grens kunnen gaan. Bovendien moeten alle landen informatievoorziening geven aan buitenlandse patiënten over de kwaliteit en prijzen van zorg. Landen zoals Portugal en Luxemburg hebben nog nauwelijks een landelijk kwaliteitssysteem. En in onder meer België ligt het gevoelig om de prestaties van ziekenhuizen openbaar te maken.

Impulsen
De EU heeft dus een rol op het terrein van zorg. Grensoverschrijdende gezondheidsbedreigingen, de markt en de actieve rol van EU-instellingen zijn belangrijke impulsen geweest. De rol heeft dus mede kunnen ontstaan doordat kiezers (patiënten, dokters, onderzoekers) zelf over de grens actief zijn en daar proberen voordeel te halen. Nationale regeringen hebben wel gevochten voor het behoud van zo veel mogelijk zeggenschap, maar erkennen het nut van bindende, grensoverschrijdende samenwerking.

Tegelijk laat de invoering van de ‘Richtlijn patiëntenrechten bij grensoverschrijdende zorg’ zien hoe sterk de EU afhankelijk is van de bereidheid van regeringen om Europese wetgeving daadwerkelijk na te leven.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels