nieuws

Deeltijd-WW in de praktijk

Instroom

Tot 1 juli kunnen bedrijven zich aanmelden voor deeltijd-WW. Vele kunnen deze extra steun goed gebruiken, maar zijn huiverig voor de gevolgen. Wat zijn de valkuilen en kansen van deze gesubsidieerde arbeidstijdverkorting? ‘Let niet alleen op de kosten. Gebruik die tijd om de hele organisatie door te lichten en kijk ook naar een slimmere manier van werken.’

Gisteren trof hij een stapel pizzadozen aan op het bureau van de overbuurman. Zijn collega’s op het reclamebureau hadden flink moeten doorbuffelen om met de huidige kleine bezetting de order af te maken. Zelf was hij al om half een die dag naar huis gegaan. Het zijn vaak rare werkdagen voor medewerkers in de deeltijd-WW. Klanten vragen geregeld waar die ene ontwerper toch is. Zijn collega’s bedenken dan een smoesje, vertelt Hans Brouwer, die zijn eigen naam niet wil prijsgeven. ‘Ze zeggen dat ik net in vergadering ben. Of naar een training. Opdrachtgevers mogen niets van mijn deeltijd-WW weten, want dat staat niet goed.’

Geen uitstel
Menig p&o’er begint naast lentekriebels ook andere kriebels te voelen: wel of geen deeltijd-WW aanvragen? Bedrijven hebben nog tot 1 juli dit jaar de tijd om het aan te vragen. Dit geldt alleen voor werkgevers die er nog geen gebruik van maken. En minister Donner van Sociale Zaken heeft gewaarschuwd dat er na 1 juli 2011 echt geen geld meer wordt uitgekeerd aan nieuwe gevallen. Want de maatregel mag er niet voor zorgen dat werkgevers hun reorganisatie blijven uitstellen.
DAF Trucks maakt er geen geheim van. In 2009 kelderde de vraag naar trucks enorm en werden er ruim 70 procent minder vrachtwagens verkocht dan het jaar ervoor, aldus woordvoerder Rob Appels. Alle tijdelijke krachten moesten weg, maar ook daarna had het bedrijf nog ‘honderden mensen meer in dienst dan het activiteitenniveau toestond’. Zeventig vaste medewerkers zijn ontslagen, zonder deeltijd-WW waren dat er veel meer geweest, stelt hij.

Welkome aanvulling
Martijn Koning (pseudoniem), bedrijfsleider van een Noord-Hollands bouwbedrijf, is ook blij met de regeling. Sinds half december zitten negentien van zijn zestig medewerkers voor 50 procent van hun werktijd in de deeltijd-WW. Hoe pakt dat uit in zijn bedrijf? ‘Het is een welkome aanvulling voor ons. Ik durf niet te zeggen of we het anders niet gered hadden. Maar we wilden per se geen personeel ontslaan.’
In het najaar van 2009 stond het bedrijf er niet florissant voor. Maar dat kan van de ene op de andere dag in één klap omslaan, zo merkte hij. Twee weken nadat zestien medewerkers halve dagen gingen draaien, sleepte het bedrijf twee grote orders binnen. Waardoor ze een deel van de opdrachten moesten uitbesteden aan onderaannemers en extra uitzendkrachten. Want medewerkers in de deeltijd-WW mogen geen overuren maken. Koning: ‘Dat hebben we natuurlijk moeten uitleggen aan ons personeel. We hebben veel gepraat met onze medewerkers. Door goed naar ze te luisteren en hun vragen te beantwoorden, konden we een stuk onduidelijkheid wegnemen. Hierdoor kregen ze begrip. ‘

Oneerlijke concurrentie
In vergelijking met Duitsland maken Nederlandse werkgevers niet veel gebruik van deeltijd-WW. Op dit moment betreft het zo’n 4 procent van de Nederlandse bedrijven en doen zo’n 40.000 werknemers mee aan deze gesubsidieerde arbeidstijdverkorting. Ter vergelijking: in Duitsland maakte vorig jaar 2,9 procent van de beroepsbevolking gebruik van Kurzarbeit, tegen 0,3 procent in Nederland.
DAF Trucks maakt zich zorgen om de Nederlandse houdbaarheidsdatum van 1 juli 2011. Appels: ‘Onze concurrenten in Duitsland en Frankrijk kunnen aanzienlijk langer gebruikmaken van vergelijkbare regelingen, en dat verstoort eerlijke concurrentieverhoudingen in Europa.’
John Slingerland, adviseur personeelszaken bij Slingerland & Partners, kent echter veel bedrijven die huiverig zijn om zich aan te melden voor deeltijd-WW. Zonde, vindt hij. ‘Het is triest dat werknemers ontslagen worden, terwijl het niet nodig hoeft te zijn.’
Zouden Nederlandse bedrijven er gretiger van gebruik moeten maken, of is de schroom terecht? Alfred van Delft, adviseur arbeidsvoorwaarden en arbeidsverhoudingen van werkgeversorganisatie VNO-NCW, noemt het middel ‘een van de meeste effectieve crisismaatregelen’. Volgens een schatting van het Centraal Planbureau zou 50 tot 80 procent van de mensen die gebruikmaken van deeltijd-WW zonder de regeling volledig werkloos zijn. Maar dat wil niet zeggen dat veel bedrijven dit instrument moeten omarmen. ‘Ik vind het juist goed dat de regeling selectief wordt gebruikt, want binnenkort volgt de afrekening.’

Lekker goedkoop
Koning benadrukt dat organisaties vooral flexibel moeten zijn, ‘want je zult hier en daar moeten schuiven met mensen’. Ontwerper Brouwer is blij dat hij zijn baan nog heeft, maar vindt de regeling te star, zeker voor kleine bedrijven. De scholing stelde niet veel voor. Hij had graag een cursus flash-animatie gevolgd, maar moest het doen met een goedkopere training copywriting.
Jaap Jongejan, voorzitter van vakbondsorganisatie CNV Vakmensen, beaamt dat lang niet elk bedrijf werk maakt van scholing. ‘Ik ken een productiebedrijf dat de medewerkers in deeltijd-WW het pand liet verven. Lekker goedkoop zo, dacht die werkgever. Maar goedkoop is duurkoop. Dit soort bedrijven komt zichzelf later tegen en redt het straks niet.’ Voor een strengere controle is hij niet. ‘Zulke bedrijven zijn volgens mij uitzonderingen.’
Koning heeft samen met een opleidingsinstituut in de bouw een anticyclisch opleidingsprogramma opgesteld. Zo kunnen betonvlechters dankzij een cursus lassen hun werkzaamheden verbreden en krijgen andere medewerkers bijvoorbeeld training in veilige kraanbediening. En bij DAF Trucks is in eigen beheer een omvangrijk opleidingsplan ontwikkeld. Binnen het bedrijf worden tientallen trainingen aangeboden en via e-learning kunnen medewerkers ook thuis cursussen volgen, onder meer op het gebied van techniek en automatisering.

Sociale innovatie
Veel arbeidsmarktdeskundigen vinden dat bedrijven de scholingsverplichting breder moeten interpreteren. Zij kunnen bijvoorbeeld Wajongers bijscholen die nu aan de kant staan. Slingerland is sceptisch: ‘Dat klinkt aardig. Maar deze bedrijven zijn in nood. Ze willen eerst hun eigen medewerkers helpen.’
Ziet Koning wat in een bredere interpretatie van de scholingsverplichting? ‘Als die werklozen zeer gemotiveerd zijn wel. Maar het moet niet te zwaar drukken op de organisatie. We hebben in het verleden asielzoekers met een verblijfsvergunning werkervaring laten opdoen. Dat was geen groot succes, een aantal moest bijvoorbeeld eerst leren op tijd te komen.’
Jongejan kan zich voorstellen dat medewerkers raar opkijken als er ‘via de achterdeur mensen binnenkomen’. Maar hij vindt ook dat werkgevers veel meer moeten doen voor mensen met een beperking of die aan de kant staan. Hun werkloosheid zorgt voor hogere WW-premies, en die betaalt de werkgever deels uit eigen zak. Bedrijven die echt een succes willen maken van hun deeltijd-WW-periode, moeten meer doen dan scholing alleen, stelt hij. ‘Gebruik de tijd om de hele organisatie door te lichten en voer sociale innovatie door, bijvoorbeeld door een cultuurveranderingstraject. Let dus niet alleen op de kosten, maar kijk ook naar een slimmere manier van werken en stem processen beter op elkaar af.’
DAF Trucks heeft goede ervaringen met detacheren. Begin er zo snel mogelijk mee, raadt Appels aan. ‘Het wordt door onze medewerkers positief ervaren, omdat ze ervaring opdoen in een andere sector.’

Goede communicatie
Deeltijd-WW is een ingrijpende maatregel voor het personeel, en valt of staat met goede communicatie. Allereerst moet de selectie heel zorgvuldig zijn. Bij DAF Trucks is vooral gesneden in het personeel dat door het orderverlies geen werk te doen had. Tijdens grote informatiebijeenkomsten informeerde de directie alle medewerkers persoonlijk en beantwoordde zelf de vragen. Een nieuw informatiebulletin hield, afhankelijk van de nieuwsontwikkelingen, de medewerkers op de hoogte. Zij ontvingen ook thuis een uitgebreid document met antwoorden op de meest voorkomende vragen. En medewerkers konden hun vragen stellen via een speciaal e-mailadres.
Koning laat medewerkers met veel klantcontacten geen gebruik maken van de regeling. Hierdoor merken zijn opdrachtgevers niets bijzonders. Het zal hen niet snel opvallen dat een deel van de betonvlechters, die flexibeler ingezet kunnen worden, in de deeltijd-WW zit.
Jongejan (CNV) stelt dat organisaties ‘van hoog tot laag’ de arbeidstijdkorting moeten inzetten en het niet tot het probleem van één afdeling moeten maken. Uit solidariteit, maar ook om de hele organisatie ervan te doordringen dat ‘het roer om moet’. Maar Van Delft (VNO-NCW) vindt die constructie ‘in hoge mate gekunsteld’. ‘De regeling is bedoeld om vakmensen te behouden. Bedrijven moeten alleen kijken naar de afdelingen die zijn getroffen. Solidariteit is een groot goed, maar mijn advies is: houd het zakelijk.’
En hrm? Die kan niet op haar lauweren rusten zodra de regeling ingaat, zeggen alle ervaringsdeskundigen. P&o’ers moeten heel goed hun huiswerk doen en een antwoord klaar hebben als medewerkers met vragen komen over de gevolgen die de deeltijd-WW heeft voor hun WW-rechten, pensioen of bij ziekte. En p&o zou meer dan alleen dienstbaar moeten zijn, vooral onder deze omstandigheden. Jongejan: ‘Dwing nu eindelijk die plek af binnen de directie.’ 

Alleen onder voorwaarden
Bedrijven kunnen zich tot 1 juli dit jaar aanmelden bij het UWV Werkbedrijf en mogen tot uiterlijk 1 juli 2011 gebruikmaken van de regeling. Als het onverwachts goed gaat, kunnen bedrijven de deeltijd-WW tussentijds stopzetten, maar ze moeten wel het kwartaal afmaken. Werknemers kunnen minimaal 20 en maximaal 50 procent minder gaan werken. Werkgevers moeten dit vastleggen in een afsprakenovereenkomst die is afgestemd met een vertegenwoordiging van werknemers: vakbonden, ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging. Werknemers in de deeltijd-WW mogen tot dertien weken na afloop van de regeling niet ontslagen worden.

Meer info: www.uwv.nl/werkgevers/ontslag-werkloosheid/deeltijd-ww

Reageer op dit artikel