nieuws

Rekruteren voor de Kamer

Instroom

Sommige partijen weten al met wie ze in mei de strijd ingaan, andere zijn nog bezig met het selecteren van aspirant-Kamerleden. Maar het zoeken naar talent begint natuurlijk niet vlak voor de verkiezingen. ‘We hebben slechte ervaringen met mensen die zomaar uit het niets komen. Je komt niet op de lijst als je niet tested and tried bent.’

Een van de vurigste politieke discussies deze winter ging over de lijst met zware beroepen. Welk vak is zo zwaar dat je niet in alle redelijkheid van mensen kan vragen dat ze het jarenlang uitoefenen? Blijkbaar is het een onderwerp dat de Kamerleden na aan het hart ligt, want in de aanloop naar de verkiezingen laat de een na de ander weten niet terug te keren. En dat biedt ruimte voor nieuw talent.
Elke integere recruiter kan het u vertellen: wie medewerkers werft, mag niet discrimineren op grond van politieke gezindte. Maar geen regel zo streng of er is wel een uitzondering op. Want wie een Kamerlid rekruteert voor GroenLinks, gaat niet op zoek naar een pleitbezorger van snelwegen door het Groene Hart. Enige discriminatie is dus geboden.

Online profielschets
Zo moet een aspirant-Kamerlid van de PvdA ‘de sociaaldemocratische waarden verinnerlijkt hebben en vertalen in politiek handelen.’ Wie zichzelf al als tweede man van Job Cohen in de Kamer zag zitten, kon zich tot begin vorige maand via de website van de PvdA aanmelden. Daar stond een profielschets, compleet met vereisten. Meer dan zeshonderd mensen zagen het zitten om in Den Haag het landsbelang te dienen voor de PvdA.
Maar de partij hanteert ook een actievere methode van werven. Een permanente commissie van 45 scouts zoekt en spreekt in heel Nederland met mensen die mogelijk de ambitie en de capaciteiten hebben om een openbaar ambt te bekleden. De bedoeling is om buiten de waan van de dag te opereren. Want zijn er geen Tweede Kamerverkiezingen, dan zijn er wel leden nodig voor de senaat, provincie of gemeenteraad. Maar hoe zit dat met die mensen die in het kielzog van de ministers Bos en Eurlings hebben besloten dat het werk in het Haagse epicentrum te zwaar is om te combineren met het gezin? Gaat daar geen afschrikwekkende werking vanuit? Volgens PvdA-voorlichter Simone van Geest valt dat erg mee. ‘Het is niet zo dat veel mensen op de lijst tussentijds afhaken.’
Van kandidaten wordt verwacht dat zij een open houding hebben ten aanzien van vragen over hun integriteit. Een diepgaand antecedentenonderzoek maakt echter geen onderdeel uit van de procedure. Van Geest: ‘Omdat we een permanente scoutingcommissie hebben, staan er geen mensen op de lijst waar we nog nooit van hebben gehoord. En we vragen referenties. Serieuze, dus niet je vader en je oom. Die referenties trekken we ook altijd na. Je krijgt een beter beeld van een kandidaat door met een voormalige werkgever te spreken dan door een Verklaring omtrent het gedrag.’

Toptalent binden
Door de val van het kabinet was het voor de partijen alle hens aan dek om de kandidatenlijsten vast te stellen. Net als de PvdA zoekt ook GroenLinks voortdurend naar nieuw talent. Partijvoorzitter Henk Nijhof riep direct na de kabinetscrisis de leden op hun steentje bij te dragen. ‘Nú is de kans om GroenLinks groter en sterker te maken met meer zetels in de Kamer. GroenLinks is klaar om te regeren en dat moeten we op alle mogelijke manieren laten zien. De voorbereidingen voor programma en kandidatenlijst zijn in de hoogste versnelling gezet, en ook aan de campagne wordt hard gewerkt. We vragen uw begrip voor het feit dat een aantal procedures noodgedwongen ingekort of veranderd is om op tijd klaar te zijn voor de verkiezingen.’
Bij het ter perse gaan van dit nummer was nog niet bekend tot welke kandidatenlijst deze procedures hebben geleid. Maar GroenLinks wil ook verdergaan dan alleen het speuren naar nieuw talent, blijkens het 25 pagina’s tellende plan van aanpak onder de titel Project Politiek Personeelsbeleid GroenLinks 2009-2010. Het beleid is gericht op de landelijk zichtbare functies en moet ervoor zorgen dat mensen niet alleen worden gescout en begeleid, maar zich ook na het beëindigen van een functie nog gewaardeerd voelen.
Bij het begeleiden van talenten maakt GroenLinks specifiek melding van de toptalenten, voor wie de partij naar eigen zeggen tot 2009 te weinig aanbod had. GroenLinks is daarom begonnen met de leergangen Jong & Actief – bedoeld om jonge mensen te activeren en te binden aan de partij – en Politiek Talent – gericht op een groep van midden-dertigers ‘die laten zien dat ze ambitieus en talentvol zijn en middels een programma komen tot een grotere zelfkennis, zelfinzicht en hopelijk grotere authenticiteit’, aldus het actieplan. De partij beseft dat goed personeelsbeleid geld kost, en heeft een budget vastgesteld van ongeveer een ton per jaar, inclusief het salaris voor een hr-manager.

Faciliterende rol
De VVD noemt het hr-beleid een van de belangrijkste aandachtsgebieden van de bestuurders in het algemeen, en dat van de voorzitter in het bijzonder. Dat hr-beleid spitst zich vooral toe op talentmanagement. Dit moet ervoor zorgen dat de VVD niet alleen middels een ‘psychologisch contract’ interessante mensen aan zich weet te binden, maar vooral ook optimaal gebruik kan maken van de kennis, kunde en vaardigheden in de partij. Maar, zo stelt de partij in Hand-out Talentmanagement: ‘Voorop staat echter dat iedereen zelf verantwoordelijk is voor zijn of haar politiek-bestuurlijke loopbaan. De VVD kan hier hooguit een faciliterende rol in spelen.’
Die eigen verantwoordelijkheid geldt ook voor het vinden van de balans tussen werk en privé, zegt Caroline van Thessen, verantwoordelijk voor het talentmanagement van de VVD. ‘Er zijn wel nieuwe kandidaten die vragen of het werk nu echt zo zwaar is. Vooral de mensen die niet in Den Haag wonen, maken zich daar wel zorgen over. Veel Kamerleden hebben ook een flatje in Den Haag omdat er ’s avonds veel debatten zijn. Maar het blijft een individuele keuze of je dit werk wil doen. Je bent niet veel thuis, dat is waar. Maar de recessen zijn best lang, en sommige Kamerleden gebruiken die voor quality time met hun familie.’

Lokale voetbalclub
Ook de liberalen zoeken middels een Permanente Scoutingcommissie voortdurend naar talenten voor de Eerste- en Tweede Kamer en het Europees Parlement. De juiste kandidaten hebben brede ervaring in de BV Nederland (een must) en liefst ook prominentie (nice to have). En niet alleen de mensen die hun sporen al hebben verdiend in de politieke arena komen daarvoor in aanmerking. De scouts hebben de nadrukkelijke opdracht om ook buiten de bestaande partijkaders te kijken, naar bijvoorbeeld de voorzitter van de lokale voetbalclub, scoutingvereniging of de ouderraad. Een VVD-lidmaatschap is in dit stadium nog geen vereiste, aldus de hand-out.
Maar het komt in de praktijk zelden voor dat iemand van het voetbalveld wordt gepromoveerd tot kandidaat, erkent Van Thessen. ‘We hebben slechte ervaringen met mensen die zomaar uit het niets komen. Je komt niet op de lijst als je niet tested and tried bent.’ Voor iemand op de kandidatenlijst komt, worden er meerdere uitgebreide gesprekken met hem of haar gevoerd, en moet iemand als ‘sponsor’ kunnen uitleggen waarom juist deze kandidaat het verdient om voorgedragen te worden. Een uitgebreid antecedentenonderzoek en een Verklaring omtrent het gedrag hoort niet tot de procedure, zegt Van Thessen. ‘Dat zegt ook niet alles, want iemand met een strafblad mag gewoon tot Kamerlid worden gekozen.’ ..

Hoge bomen
Wie in de publieke belangstelling staat, krijgt veel aandacht. En die is niet altijd positief. Veel p&o’ers hebben weleens te maken met werknemers op wier loon beslag wordt gelegd. Maar wanneer dat in 2008 gebeurt bij PVV-Kamerlid Dion Graus, is dat landelijk nieuws.
Alhoewel de partijen zeggen kandidaten te bevragen op hun integriteit, komen er soms pijnlijke feiten uit het verleden naar boven. GroenLinks-parlementariër Wijnand Duyvendak beschreef in 2008 hoe hij zich in zijn activistische verleden schuldig had gemaakt aan inbraak. Zelf vond hij dat dit na meer dan twintig jaar best verenigbaar was met zijn taken als parlementariër, maar hij bleek zich te hebben vergist in de publieke opinie. Na zijn openbaringen kwamen er meer beschuldigingen aan zijn adres, onder meer dat hij als redacteur zou hebben opgeroepen tot geweld jegens hoge ambtenaren. Uiteindelijk zag Duyvendak geen andere mogelijkheid dan ontslag te nemen.
Exemplarisch voor wat er gebeurt wanneer een partij te weinig goede kandidaten heeft om alle gewonnen zetels te vullen, is de Lijst Pim Fortuyn. Het begon al met het staatssecretarisschap van Philomena Bijlhout, die deze baan in 2002 slechts acht uur mocht vervullen voordat ze door de koningin eervol werd ontslagen. Bijlhout bleek in Suriname tijdens het regime van Bouterse lid te zijn geweest van een militie, iets wat ze bij haar sollicitatie had verzuimd te melden.
Niemand is echter zo beroemd geworden met het jokken op zijn cv als Charles Swietert in 1982. Hij had het opgeleukt met een nooit verdiende doctorandustitel en had bovendien zijn militaire verleden naar boven bijgesteld. Drie dagen nadat hij namens de VVD aantrad als staatssecretaris voor Defensie, moest hij alweer aftreden.

Landsbelang of mooie carrièrestap?
Nieuwe Kamerleden zien hun tijd in het parlement vaak als een mooie stap in hun carrière. Persoonlijke ontwikkeling speelt daarbij een sterkere rol dan het dienen van het landsbelang. Het hoge verloop in de fracties is oud-Kamervoorzitter Frans Weisglas (VVD) een doorn in het oog, zo maakte hij duidelijk in een interview met Binnenlands Bestuur. Het feit dat Laetitia Griffith (VVD) zich niet herkiesbaar stelt omdat ze vindt dat ze niet veel meer te leren heeft als Kamerlid, verwerpt hij. ‘Ik vind dat ze heel erg vanuit zichzelf redeneert. Met haar kennis en gaven zou zij volgens mij prima nog een periode een bijdrage kunnen leveren aan de Nederlandse politiek.’
Ook de ministers Eurlings en Bos die het ministerschap niet langer te verenigen vinden met hun privéleven, krijgen van hem een veeg uit de pan. ‘Als je je nou zoals Bas van der Vlies 28 jaar hebt ingezet voor de publieke zaak. Van twaalf jaar inzet voor de publieke zaak ben ik niet onder de indruk.’
Weisglas was zelf 24 jaar Kamerlid. Overigens heeft hij zelf ook laten zien dat hij in zijn carrière bereid is compromissen te sluiten. Na zijn Kamerlidmaatschap accepteerde hij een positie als ambassadeur in Zwitserland. Enige maanden later zag hij echter van deze post af omdat de functie niet te combineren was met de carrière van zijn vrouw.

Reageer op dit artikel