nieuws

Nederlands pensioen kraakt, maar is nog kampioen

Instroom

Het veelgeroemde Nederlandse pensioensysteem kraakt. Jongeren komen in opstand tegen wat zij zien als generatiediefstal, en de opmars van het beschikbarepremiepensioen knabbelt aan het solidariteitsbeginsel.

Nederlands pensioen kraakt, maar is nog kampioen

Je weet dat het over pensioenen gaat wanneer iemand in alle redelijkheid zegt dat het feit dat Nederlanders steeds ouder worden een risico is. Lage rentestanden, hoge levensverwachting, rammelende beurskoersen, onrust in het poldermodel door uiteenvallende vakcentrales… Het lijkt alsof louter donkere wolken samenpakken wanneer het gaat over het pensioen. Je zou bijna vergeten dat het Nederlandse pensioenstelsel van AOW en aanvullend pensioen nog altijd geldt als het beste ter wereld.

Mercer en het Melbourne Centre for Financial Studies vergelijken jaarlijks de pensioenstelsels in zestien landen, samen goed voor de helft van de wereldbevolking. In oktober 2011 bleek dat Nederland voor het derde opeenvolgende jaar het klassement aanvoerde. Maar bij deze topnotering zijn wel degelijk een paar kanttekeningen te maken. In de deelindices adequaatheid en integriteit gaat Nederland royaal aan kop. Maar als het gaat om de houdbaarheid scoren Australië en Zweden beter.

Loslaten Pensioenakkoord
Het loslaten van het pensioenakkoord heeft niet veel gevolgen voor de stappen die werkgevers moeten nemen, zeggen deskundigen. Leon Mooijman van de AWVN vindt dat werkgevers vooral niet moeten wachten op de politiek, maar juist eerst eindelijk eens hun eigen visie moeten opstellen. ‘Er verandert veel. In 2014 gaat de pensioenrekenleeftijd omhoog, er komen zachtere pensioenrechten. Elke werkgever moet daar wat mee doen. Maar werkgevers kunnen maar zelden antwoord geven op de vraag waarom ze eigenlijk een pensioenregeling hebben. De huidige regelingen zijn ontstaan uit de situatie dat mensen nog levenslange banen hadden, en je als werkgever ook iets wilde doen voor het inkomen nadat mensen stopten met werken. Dat systeem is blijven voortbestaan, terwijl er heel veel is veranderd. Het pensioen ondersteunt nergens de andere arbeidsvoorwaarden. Terwijl arbeidsvoorwaarden juist de HR-doelstellingen en de totale bedrijfsdoelstellingen moeten ondersteunen.'

Ook Frank Driessen, Chief Actuary van Aon Hewitt, vindt dat de sociale partners niet met tunnelvisie naar het pensioen moeten kijken. ‘Mensen worden wel steeds pensioenbewuster, maar is er is nauwelijks ervaring met het duurzaam inzetbaar houden van medewerkers. In 2030 kan de pensioenleeftijd 69 zijn. Dat lijkt ver weg, maar dat is over 18 jaar. Een groot deel van de medewerkers die dat betreft, is nu al in dienst. Die mensen moet je straks vijf, zes of zeven jaar langer nuttig in dienst houden. Kunnen de mensen dan nog mee komen in het bedrijf? Je kunt wel de discussie zo insteken dat de pensioenregelingen weer betaalbaar worden, maar straks zitten we met een gierende arbeidsongeschiktheid en brengt dat weer enorme kostenverhoging met zich mee.'

Collectief
Alhoewel de meeste pensioenen nog uitgaan van defined benefit – een gegarandeerde uitkering aan het eind van de rit – hebben werkgevers steeds meer oren naar het defined contributionpensioen, waarbij de inleg vaststaat, en de werkgever niet verantwoordelijk is voor een eventuele tegenvallende opbrengst. Zowel Driessen en Mooijman signaleren de opkomst van een tussenvorm, collective defined contribution. Mooijman: 'Je hebt het dan over een beschikbarepremieregeling, maar wel collectief. Doe je dat niet collectief, dan worden de beleggingskosten gewoon te duur.' 
Ook Driessen ziet dat de collective defined contribution (CDC) sterk in opkomst is. ‘De markt voor beschikbarepremiepensioenregelingen is groeiende en wordt volwassener. De echte individuele defined contribution is in opmars, maar mijn verwachting is dat de CDC-regeling de nieuwe maat wordt.'

Stoppen
Een meer extreme optie is helemaal stoppen met een pensioenregeling, en werknemers compenseren met een hoger brutoloon. Driessen noemt dat een gevaarlijke ontwikkeling, omdat de meeste Nederlanders helemaal niet kunnen overzien wat er komt kijken bij een goede oudedagvoorziening. Mooijman is positiever. ‘Bedrijven willen allemaal ondernemend personeel. Dan moet je mensen op dit gebied niet aan banden leggen. Natuurlijk bestaat de kans dat iemand een grote televisie koopt van het geld, maar ik kan ook op de eerste dag van de maand naar het casino gaan en mijn volledige salaris vergokken. Je moet wel goed communiceren dat het belangrijk is om te zorgen voor een pensioen.'

Het volledige artikel is te lezen in IntermediairPW

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels