nieuws

Het arbeidscontract met de vlotte pen

Instroom

Het arbeidscontract met de vlotte pen

Waarom schuif je mensen een gortdroog en juridisch geformuleerd arbeidscontract onder hun neus, wanneer het ook leuk kan? De arbeidsovereenkomst in een modern jasje. Steeds meer organisaties kiezen ervoor..

Er zijn meerdere redenen om de traditionele arbeidsovereenkomsten overboord te gooien, maar in de kern komen ze allemaal op hetzelfde neer: de oude contracten passen niet meer in deze tijd. Ook Peter Zijlstra, medeoprichter van mediabedrijf FX, ging op zoek naar een manier die past bij de huidige tijd. “We werken hier vanuit vertrouwen en plezier, en zo hebben we ook ons aannameproces ingericht. En wat zie je dan? We voeren twee hele leuke sollicitatiegesprekken met iemand, en ook de eerste werkdag is perfect geregeld; eigenlijk is het een heel leuke tijd. Behalve het tekenen van het contract. Dat voelde altijd als een moetje, het was een kleine domper, en daarom vonden we het niet meer passen in die hele lijn.”

Arbeidscontract vaak in advocatentaal

Jaap Ottenkamp, HR-coach bij Computest, herkent dat. “Wij zijn de afgelopen jaren druk bezig geweest met het wegnemen van hiërarchie en het introduceren van zelfsturing. Dan is het toch raar als je in je formele afspraken die oude hiërarchie overeind laat staan? Het oude contract bestond uit advocatentaal die mensen niet begrepen. We hebben veel jongeren in dienst, schoolverlaters nog, die eerst het contract met hun ouders moesten doorworstelen om het te kunnen begrijpen. Daar wilden we vanaf. Het kan ook leuk en toegankelijk, waarbij je nog steeds duidelijke afspraken maakt die juridisch steekhoudend zijn. Wij zien onze arbeidsovereenkomst niet meer als een contract, maar meer als welkomstbrief waar wat afspraken in staan.”

Duurzamer dan verwijzen naar een wettekst

Toegankelijker, simpeler, transparanter, gelijkwaardiger; het zijn mooie woorden, maar wat staat er dan wél in dat contract? Peter Zijlstra geeft een voorbeeld: “In traditionele contracten staan zinnen als: ‘werknemer en werkgever verplichten zich te gedragen als goede werknemer en werkgever, overeenkomstig artikel 7:611 BW’. Daar zitten al twee vervelende woorden in: verplichten en gedragen. Dat is normaal volgens mij, je laat het in elk geval in andere dingen zien dan op zo’n manier. En je moet het Burgerlijk Wetboek er ook nog eens bij pakken… Het klopt juridisch allemaal wel, maar ik denk niet dat dit de beste manier is om dit te regelen. Het gaat uit van angst en risicomijding, bedacht door advocaten die van angst en risicomijding hun beroep hebben gemaakt.”

Daarom koos FX ervoor om het bedrijfs-dna op te schrijven. Dat is geformuleerd in korte zinnetjes als: ‘Sta open voor verandering en ga op zoek naar verbetering’. Of ‘Bouw aan open en eerlijke langetermijnrelatie’, of ‘Fouten maken mag’. “Vervolgens vraag ik mensen of ze zich daarin willen inleven, en of ze een koppeling willen maken met hun persoonlijke kernwaarden. Volgens mij is dat veel duurzamer dan een standaardverwijzing naar een wettekst.”

“Vanzelfsprekend is het een serieus moment en moet je dat van beide kanten goed aanpakken. Daarom staan alle normale dingen zoals persoonsgegevens, salaris, vakantiedagen, reiskosten en dergelijke er ook gewoon op. Maar ook hier geldt weer dat de formulering makkelijk en toegankelijk is: “Collectieve pensioenregeling, waarbij wij 70 procent van de premie betalen, en jijzelf 30 procent”.

Op basis van vertrouwen

Jaap Ottenkamp heeft bij zijn bedrijf een vergelijkbaar vocabulaire gevonden. Het contract is, zoals gezegd, opgesteld in de vorm van een welkomstbrief. “Beste Harvey, we zien het helemaal zitten met jou! En hooray, jij wil ook voor ons werken! Daar tekenen we voor. We nemen je zoals je bent: jij bent Harvey Specter, geboren op 12 september 1990 in Zoetermeer. Dit ga je doen: … “ En er zit zelfs een klein vleugje humor in de arbeidsovereenkomst: “Dit krijg je ervoor terug: eindeloos veel waardering en vrienden voor het leven. Geld is een bijzaak, maar je krijgt het toch; namelijk xxxx euro per maand op basis van een werkweek van xx uur.”

“We hebben vooral veel dingen weggelaten”, zegt Ottenkamp. “De essentiële dingen staan er natuurlijk in, zoals persoonsgegevens en loon, maar veel laten we juist ook achterwege. We werken hier graag op basis van vertrouwen, en dus ook het vertrouwen dat we zonder wanklank uit elkaar gaan wanneer de koek op is. Wat we volledigheidshalve wél hebben opgenomen, is een opzegtermijn en een wervingsverbod. Maar in een relatie- en concurrentiebeding geloven we niet. En eigenlijk, we moeten er sowieso voor zorgen dat ze nooit meer weg willen.”

Arbeidscontract 2.0 voldoet aan wettelijke eisen

Beide werkgevers benadrukken dat het contract aan alle wettelijke vereisten voldoet. Ottenkamp zegt dat het advocatenkantoor zich even achter de oren krabde. “We wilden allemaal dingen schrappen die van oudsher een gevoel van veiligheid gaven. En in gesprek met advocaten is dat wel even een dingetje, ja. Maar wij geloven er heilig in, dus hebben ze ons geholpen met het opstellen van een tekst die wij prettig vinden, en toch sluitend is.”

Bij Zijlstra was de advocaat juist heel enthousiast. “Hij speelde al langer met de gedachte, maar het kwam er nooit van. Nu kon-ie er lekker mee aan de slag. En de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat bij het contract natuurlijk wel een uitgebreider document zit waarin veel wordt uitgelegd. Natuurlijk is ook die in fijne taal geschreven, maar het past nooit allemaal op één A4’tje.”

Minder tijd kwijt met uitleggen contract

Over het algemeen reageren mensen uitermate positief, zeggen beide werkgevers. Zijlstra: “Mensen zijn blij, natuurlijk al omdat ze aangenomen worden, maar nu past het tekenen van het contract bij het moment: je wil aan de slag in dit team! En we krijgen minder vragen; ik ben beduidend minder tijd kwijt met uitleggen wat iets betekent.”
Bij Ottenkamp reageren mensen wisselend. “Wat als zeer positief wordt ervaren, is dat het contract uitstraalt ‘What”s in it for me?’ in plaats van allerlei formele voorwaarden waar de medewerker zich aan moet committeren. Maar ik krijg ook weleens vragen als: ‘Is dit het volledige contract, hoe zit het met…?’ Dan verwijzen we naar ons bedrijfsreglement waarin een verdere uitwerking van veel onderwerpen staat. Maar wat het contract betreft houden we het inderdaad zo beperkt en leesbaar mogelijk.”

Is er misschien een gevaar dat mensen het tekenen als te licht opvatten? Zijlstra: “Het is goed om te benoemen dat het iets serieus is. Wij ervaren dat ook wel als een soort zorgplicht: dat hoe leuk het ook is en hoe enthousiast mensen ook zijn, ze er wel van doordrongen zijn dat het een flinke stap is.”

Wees authentiek

Dan is er nog een laatste maar uiterst belangrijke tip: zorg ervoor dat je authentiek bent. Ga je contract niet herschrijven vanuit vertrouwen als je organisatie nog steeds werkt vanuit wantrouwen en controle. Zijlstra: “Teksten herschrijven is geen trucje, het is een middel om het gedachtegoed wat al leeft meer vorm te geven. Hetzelfde geldt voor onbeperkte vakantiedagen wat wij ook hebben. Als je dat introduceert om gemakkelijk mensen mee te lokken, dan mislukt het. Maar wanneer je het doet omdat je organisatie van binnen naar buiten en andersom vertrouwen lééft, dan zal het aanslaan. Ook van ons als werkgever vraagt dat veel… we worden steeds weer uitgedaagd om heel veel menselijk contact te hebben: communicatie is heel belangrijk wanneer je zo’n stap wil zetten.”

Tip! Wilt u het talent van morgen aantrekken? Kom naar Futureproof Recruitment, hét event voor HR-professionals vol vooruitstrevende technologieën en oplossingen. 

Reageer op dit artikel