blog

Wat te doen met een puberend zelfsturend team?

Organisatie & Strategie

De afgelopen jaren stapten veel organisaties, met name in de zorg, over op zelfsturende teams. We merkten het aan onze cursisten. Teamleiders/managers lieten zich op grote schaal omscholen tot teamcoach om aan de transitie naar zelforganisatie handen en voeten te geven. Hoe gaat het nu met de teamcoaches die een aantal jaren verder zijn? Krijgen de zelfsturende teams wat ze nodig hebben? Werkt coachen inderdaad beter dan leidinggeven? Zijn zelfsturende teams toekomstbestendig?

Wat te doen met een puberend zelfsturend team?

Een organisatie belegt zijn bevoegdheden lager in de organisatie bij zelfsturende teams. Deze teams formuleren aan de hand van de organisatiedoelstellingen hun eigen doelen en bepalen gezamenlijk hun werkwijzen, taken en taakverdeling. De teamleden zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de taken en activiteiten die ze oppakken en coördineren. Dat is het idee achter zelfsturende teams. De leidinggevende heeft intussen plaats gemaakt voor een coach, die ondersteuning geeft bij het realiseren van de gemaakte afspraken.

Van leidinggevende naar coach, of andersom?

Ik spreek in mijn rol als accountmanager voor de coachingsopleidingen van Windesheim en als opleidingscoördinator van post-hbo-opleiding Hoger Management veel leidinggevenden en teamcoaches over het onderwerp zelfsturing en zelfsturende teams. Onlangs kwam één van de oud-deelnemers van de leergang Teamcoaching bij mij op intakegesprek voor de opleiding Hoger Management. In haar rol van teamcoach kan zij met haar kwaliteiten de meeste teams goed ondersteunen. Tegelijk ervaart zij een toenemend aantal teams, die een meer bedrijfskundige aanpak van haar als begeleider vragen. Praktisch gezegd vraagt het van haar dat zij professioneel advies geeft aan deze teams over bijvoorbeeld financiën, HRM en prestatie- en kwaliteitsmanagement. Maar in welke fase bevindt zich een team die dit soort vraag voor aansturing heeft.

Teamfasen: Forming, storming en norming en performing

Bij steeds meer deelnemers van de opleiding Hoger Management leeft de vraag hoe zij vorm kunnen geven aan zelforganisatie en zelfsturing binnen hun afdeling of organisatie. Onlangs nodigde ik Pep Degens, schrijver van het boek ‘Wie is hier nou de baas!?’, uit om een gastlezing hierover te geven. Hij vertelde in zijn lezing over de verschillende stadia van groepsvorming van Tuckman: forming, storming, norming en performing [1] . Of zoals Degens het zelf liever beschrijft: de kind-, puber- en volwassenfase. Elke fase vraagt volgens Degens een andere manier van begeleiding.

Kindfase (forming)

In deze groep is weinig groepsgevoel. De groep is over het algemeen nog niet lang met elkaar werkzaam. Individuele rollen en posities zijn nog niet echt ingenomen en de groepsleden nemen een afwachtende houding aan. Dit team in de kindfase heeft baat bij duidelijkheid waar het naartoe gaat en dus behoefte dat iemand anders helpt bij het bepalen van doelstellingen etc. Het is goed om als teamcoach of leidinggevende te investeren op het beter leren kennen van elkaar, ook elkaars waarden en normen. Geef ruimte om te leren en te experimenteren.

Puberfase (storming)

In de puberfase proberen de leden van het team hun positie in de groep in te nemen. Kenmerkend is de onderlinge strijd en het feit dat de leden van de groep vaak op gespannen voet met elkaar staan. Duidelijkheid in deze fase over de aansturing is in deze fase gewenst, al is het ook belangrijk dat ieder zijn eigen talent kan ontdekken.

Volwassenfase (norming en performing)

Een team in de volwassenfase is proactief en onafhankelijk. Er is vertrouwen en er is eveneens een groepsgevoel. De gemeenschappelijke doelen worden gedeeld en de groep komt dichter bij elkaar. Een team in dit stadium is gebaat bij een coach maar kan ook volledig zelfsturend opereren.

Heeft jouw puberend zelfsturend team leiding of begeleiding nodig?

Kennis over de hierboven genoemde fasen kunnen je als adviseur helpen bij het geven van adviezen in de organisatie.  Om te bepalen in welke fase het team waar je mee te maken hebt zich bevindt, kan het volgende helpen: neem je eigen ontwikkeling als referentiekader. Wat had jij nodig toen je kind of puber was en nu je volwassen bent? En op welke manier wilde jij zelf wel en niet aangesproken worden in deze fase. Wat was helpend en wat werkte niet? Zelfsturende teams komen alleen tot bloei bij de juiste leiding en begeleiding. Het vraagt dus van jou als begeleider of leidinggevende de ene keer een meer coachende aanpak en de andere keer een meer faciliterende of sturende aanpak.

[1]Developmental Sequence in Small Groups’ Bruce Wayne Tuckman 1965

Dit is een bijdrage van Linda Hendriksen, opleidingscoördinator van Hoger Management en accountmanager van de coachingsopleidingen van Windesheim

Linda Hendriksen

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels