nieuws

Onderhandelen zonder heilige huisjes

Organisatie & Strategie

Onderhandelen zonder heilige huisjes

Tien jaar lang werkten ING en Nationale Nederlanden nauw samen. In 2009 viel het besluit de twee bedrijfsonderdelen te splitsen. Op meer dan zestig punten moest HR worden ontvlochten, onder andere op het gebied van de CAO. HR-directeur Jan Willem van der Wal greep de kans om het roer om te gooien en haalde met cocreatie de onderhandelingen uit de achterkamertjes.

U stond met uw team en met de vakbeweging onder enorme tijdsdruk om tot een nieuwe CAO te komen. Heeft dat u slapeloze nachten bezorgd?
‘Een jaar geleden al – toen we de operationele splitsing van de bank en de verzekeraar hadden gedaan – wisten we dat er nog een aantal knelpunten waren. De gemeenschappelijke CAO die aan het eind van het jaar afloopt, moest op 1 juli plaatsmaken voor een nieuwe CAO. We hadden exact zes maanden de tijd om de uitkomsten te vertalen in een nieuw HR IT-systeem, want op 23 januari 2012 moeten we voor de eerste keer zelf de salarissen betalen. Wie daar verstand van heeft, weet dat het in zes maanden helemaal uitonderhandelen van een nieuwe CAO bijna mission impossible is. Wij hebben er vijf maanden over gedaan.'

Hoe kreeg u de werknemers mee? Normaal gesproken leest nauwelijks iemand de tekst van een CAO, u vroeg mensen om actief mee te denken.
‘Communicatie is heel erg belangrijk. We hadden een eigen website en hebben geprobeerd om heel openhartig te communiceren. We hebben foto's geplaatst en de uitkomsten van de studiegroepen online gezet. We wilden iedereen in het hele bedrijf de kans geven mee te denken over het hele proces.
Er waren mensen die zeiden: "Ik heb niets met CAO's, waarom kan ik nou niet gewoon eigen keuzes maken?" Anderen waren bang voor een zwart gat waarin al hun arbeidsvoorwaarden zouden verdwijnen; ze zeiden: "Nou, zo'n heel dikke CAO, waarin alles is uitgewerkt, dat geeft me ook wel een hoop zekerheid." Dus het was heel divers en je zag ook dat er veel waarde werd gehecht aan zelfontwikkeling. En iedereen vindt het heel plezierig om een flinke salarisverhoging te krijgen, maar ik vond dat daar heel verstandig op werd gereageerd. Mensen begrijpen dat we nu in een andere situatie zitten en zij vinden het ook niet leuk dat ze thuis worden aangesproken op het feit dat ze bij een bank of verzekeraar werken. Je hebt hier dus medewerkers die over hun eigen arbeidsvoorwaarden heen weten te stappen.'

Bij CAO-onderhandelingen zijn werkgever en vakbond meestal natuurlijke vijanden. Moest het mes nog op tafel, nu u beider achterban zich al zo uitvoerig had uitgesproken over allerlei kwesties?
‘Het mooie was dat we een enorme rijkdom aan analyses en bevindingen hadden en een ontzettend goed inzicht in wat er speelde binnen de onderneming. We hadden ook een brede oriëntatie gemaakt van wat er elders leeft rond deze thema's. Als je dan gaat onderhandelen heb je veel alternatieven en scenario's. Want je hebt dan al je analyses en je onderzoeken gedaan.'

Ziet u cocreatie als de toekomst van de CAO?
‘Ik denk het wel. Je ziet het ook als het gaat om adviestrajecten met je medezeggenschap. Dat gaat steeds meer in een dialoogmodel. Je neemt je medezeggenschap vroegtijdig mee in de veranderingen en met elkaar kom je tot een advies. Dat betekent niet dat je het adviesrecht aan het uithollen bent, maar je geeft het fundamenteel anders inhoud. Dat is eigenlijk ook wat we nu met de vakorganisaties hebben geprobeerd om te doen.' 

Jan Willem van der Wal (54) noemt topsport en HR als de twee passies in zijn leven. Hij is gefascineerd door de ontwikkeling van mensen en ervan overtuigd dat de meesten meer kunnen dan zij zelf denken. Hoe groot de prestaties van een gemotiveerd persoon kunnen zijn, weet hij als voormalig bondscoach atletiek als geen ander. Voor hij overstapte naar ING werkte Van der Wal onder andere voor InnoSportNL, een intermediair tussen sport, het bedrijfsleven en de wetenschap.

Het volledige artikel is te lezen in IntermediairPW.

Reageer op dit artikel