nieuws

11 signalen die wijzen op ontsporende leiders

Organisatie & Strategie

Wanneer topmanagers ontsporen kijken personeelsmanagers vaak lijdzaam toe hoe de eigen top de organisatie te gronde richt. Hoe herken je management derailment voordat het te laat is?

Voorbeelden van management derailment zijn er te over. Zeer recent nog stuurde kapitein Schettino zijn cruiseship Concordia de diepte in. Topman Cees van der Hoeven bracht Ahold op de rand van de afgrond door zijn expansiedrift en Dirk Scheringa bekostigde zijn dure hobby’s met DSB-euro’s. En ook Silvio Berlusconi en Dominique Strauss-Kahn lieten hun macht naar het hoofd stijgen.

Waar gaat het mis met deze leiders?
In GIDS voor Personeelsmanagement nummer 7/8 geven drie HR-psychologen van adviesbureau LTP hun visie op dit fenomeen. Hieronder een samenvatting van dit artikel.

Twee invalshoeken
Bij onderzoek naar management-derailment kan gekeken worden naar omstandigheden buiten de persoon en persoonlijkheid van de manager.

Bij omstandigheden buiten de persoon spelen:

  • De organisatorische context die egocentrisch gedrag kan stimuleren (bonussen en macht);
  • De branche waarin bepaald gedrag meer of minder gebruikelijk is;
  • Competitie in de markt;
  • Cultuur binnen de organisatie of de RvB.

De persoonlijkheid van de manager speelt natuurlijk ook een rol bij de kans op management-derailment. Tijdens een assesment kan bij aanname worden onderzocht in hoeverre de kandidaat persoonlijkheidskenmerken heeft die kans op ontsporen vergroten. Narcisme, egocentrisme en zelfingenomenheid in combinatie met weinig empathie en weggedrukte onzekerheid spelen vaak bij de ernstiger vormen van ontsporing.

Preventie
Hogere managementfuncties worden vaak ingevuld na een of meer sollicatiegesprekken. Psychologisch onderzoek of een assesment-traject ontbreekt hier vaak. Raar, want juist narcistische managers weten zich vaak uitstekend te presenteren in een gesprek. Personeelsmanagers zouden een preventieve rol moeten spelen door bewustzijn over dit fenomeen te vergroten. Preventief beleid kan er op gericht zijn goed functionerende topmanagers kritische zelfreflectie te laten plegen via externe coaches.

De 11 belangrijkste derailers
Ook medewerkers kan worden geleerd wat de eerste symptomen zijn van ontsporende managers. Frauderen, liegen en bedriegen zijn klassieke verschijningsvormen van derailment. Excessen ontstaan als verschillende typen van derailment zich voordoen binnen één leider. Onderstaande elf symptomen zijn een indicatie dat management-derailment aanstaande is:

  1.  Prikkelbaarheid: manager die snel geïrriteerd is, moeilijk tevreden is te stellen. Zijn emotionaliteit leidt zelfs tot openlijke woede-uitbarstingen
  2. Paranoia: sceptische, wantrouwende houding waardoor de leider een steeds negatievere tunnelvisie krijgt
  3. Behoedzaamheid: overdreven voorzichtigheid kan leiders doen vervallen in extreme rigiditeit en weerstand tegen veranderingen
  4. Gevoelloosheid: kil gedrag waarbij de manager zich afsluit voor gevoelens van anderen. Extreem afstandelijk
  5. Eigengereidheid: in het openbaar samenwerkingsgericht, maar in werkelijkheid solistisch en niet gericht op samenwerking. Uitsluitend eigen ideeën volgend
  6. Arrogantie: overdreven zelfvertrouwen en gevoel van eigenwaarde, kan doorschieten in vrijpostigheid
  7. Waaghalzerij: daagt uit, zoekt de grens op en neemt (onverantwoorde) risico’s
  8. Dominantie: drukke aanwezigheid, wil continu de aandacht, praat veel en luistert slecht
  9. Onnavolgbaarheid: creatieve maar excentriek denkwijze, niet goed te volgen voor anderen
  10. Perfectionisme: scherpe, kritische leider die op detailniveau alles wil managen, houdt alle touwtjes in handen
  11. Behaagzucht: leider die bewondering wil oogsten, en daarom te veel bezig is zijn omgeving te pleasen. Mist onafhankelijkheid, opportunist

Bron: GIDS voor Personeelsmanagement 7/8, 2012

Reageer op dit artikel