nieuws

Dit is het grootste taboe in verandertrajecten

Organisatie & Strategie

‘Irrationele ballast’ of ‘taboe’, zo worden het vaak gezien in een verandertraject. We hebben het natuurlijk over …

Dit is het grootste taboe in verandertrajecten

Wie een verandering wil doorvoeren, zal op emoties in moeten werken, stellen veranderexperts Marco de Witte en Jan Jonker in hun boek De kunst van veranderen. Emoties laten zich namelijk niet zomaar ‘bypassen’.

Een succesvol veranderingsproces vraagt om het met zorg inrichten van processen van betekenisverlening. Want alleen tussen inhoud en betekenis ontstaat nieuw gedrag en bereik je resultaat. In dat proces spelen emoties een grotere rol dan we vaak willen toegeven. En dat onderschatten van emoties maakt verandering vaak lastig.

We voelen voordat we denken

Emoties worden niet zelden beschouwd als irrationele ballast. Maar dat is een achterhaald standpunt. Kotter, de bekende expert op het gebied van verandermanagement, stelt in zijn boek The heart of change (2002) al dat analyseren, denken en veranderen minder krachtig is dan de verbinding tussen ‘zien, voelen en veranderen’.

En daar ligt een puur biologisch obstakel op de weg. De evolutie heeft ervoor gezorgd dat onze hersenen voelen voordat we denken. Dat impliceert dat ideeën, cognitie en ratio altijd gekleurd zijn door emotionele belevingen en waarden. De ratio is afhankelijk van emoties om beslissingen te kunnen nemen over wat belangrijk voor ons is. Emoties komen met hoge snelheid van recht en hebben dus voorrang.

Lees ook: Hoe verander je het gedrag van medewerkers?

Emoties zorgen voor actiebereidheid bij medewerker

Hoe kunnen we die emoties in ons voordeel gebruiken? Emoties genereren actiebereidheid, zowel positief als negatief. Is er sprake van positief effect, dan roepen we bij wijze van spreken: ‘Geef mij nu meer plezier!’ Positieve emoties zijn weliswaar minder aan expliciete gedragsvormen gekoppeld, maar zorgen wel voor meer actiebereidheid in verandering zoals samenwerken, meedenken en willen bijdragen. Is er sprake van negatief effect, dan vluchten we: ‘Ga weg met die verandering!’ Vechten of vluchten zijn dus sterk aan emoties gekoppelde gedragspatronen.

Spreek mensen aan op hun emoties

Spreek medewerkers dus emotioneel aan. Inhoud en woorden zijn meer bijzaak dan je denkt. Maar dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Emoties zijn immers vaak taboe. We zijn niet zo gewend aan het bespreken van emoties in het organiseren van verandering. Daarvoor is de situatie vaak te onveilig. Maar deze wordt pas veilig als je je eerst openstelt voor waar je bang voor bent. Als je met elkaar verkent waar de emoties over gaan; zo groeit vertrouwen. En is dat niet de basis om aan de slag te (durven) gaan met veranderingen?

TIP: Geïnteresseerd? Bestel het boek De kunst van veranderen van Marco de Witte en Jan Jonker.

Reageer op dit artikel