artikel

Zo schadelijk is slaaptekort

Personeelsmanagement

Wie gezond wil leven en optimaal wil presteren, moet slapen. Dat verkondigt de Amerikaanse topondernemer Arianna Huffington in haar boek ‘De slaaprevolutie’. Tijd voor een wake-upcall.

Zo schadelijk is slaaptekort

Door Hedwig Wiebes

In haar eigen drukke leven had slapen voor de Amerikaanse topondernemer Arianna Huffington Huffington niet bepaald prioriteit meer. Totdat ze tien jaar geleden van uitputting plotseling flauwviel, met hechtingen in het voorhoofd en een gebroken kaak als gevolg. Ze zorgde er vanaf toen voor dat ze ’s avonds geen mails meer las en iedere nacht acht uur sliep.

Slaaptekortcrisis

Ook dook ze in het fenomeen slaap. Ze sprak met artsen en wetenschappers, hield er een TED-talk over en schreef uiteindelijk de bestseller over het onderwerp. Haar conclusie: we zitten midden in een ‘slaaptekortcrisis’. Het bewijs daarvan valt volgens haar overal te zien. Je hoeft maar ‘waarom ben ik’ in te typen in Google, en de zoekmachine maakt het af met ‘zo moe’.

Collectief waanidee

In een samenleving waarin we dankzij onze smartphones constant verbonden zijn en er aan werkdagen geen einde lijkt te komen, is het niet gek dat we weinig slapen. Maar het ligt niet alleen aan de technologie, zegt Arianna Huffington. “Het komt eveneens door ons collectieve waanidee dat keihard werken en een burn-out de onvermijdelijke gevolgen van succes zijn. En de aanpak waar we voor kiezen, is niet bepaald verrassend: we hebben het gevoel dat er niet voldoende uren in een dag zitten en zoeken naar iets waar we op kunnen beknibbelen. Slaap blijkt dan een gemakkelijk doelwit. Tegenover onze keiharde definitie van succes, maakt onze nachtrust geen enkele kans.”

 

Veel werken wordt nog altijd gezien
als een teken van bevlogenheid, ook al
presteren we minder goed als we moe zijn

 

Verstoring van het afweersysteem

We zijn slaap dus als een luxe gaan beschouwen, iets wat je niet per se nodig hebt. Toch gek, want maar liefst een derde van je leven bestaat eruit. Je hoeft geen matrassenverkoper te zijn om te beseffen dat een goede nachtrust best belangrijk is. Te weinig slaap verstoort het afweersysteem en dat gaat, op de lange duur, ten koste van de gezondheid. Maar veel werken wordt nog altijd gezien als een teken van bevlogenheid, ook al presteren we minder goed als we moe zijn. Wie uit eigen beweging weinig slaapt, is per definitie succesvol.

Slaaptekort van Donald Trump

Huffington haalt ook de Amerikaanse president, toen nog kandidaat, Donald Trump erbij. Die claimt dat hij slechts vierenhalf uur slaap nodig heeft. Volgens de slaapgoeroe vertoont hij dan ook alle symptomen van chronisch slaaptekort: “Hij kan simpele informatie niet verwerken, heeft last van stemmingswisselingen, woede-uitbarstingen, onbetrouwbare herinneringen en is instabiel.”

 

 Zelfs na slechts een paar nachten
korter slapen, gaan je hersenen al
uitvalverschijnselen vertonen

 

Slaaptekort erger dan dronkenschap

Geschat wordt dat het bedrijfsleven jaarlijks miljarden verliest door improductiviteit als gevolg van slaaptekort. De kortetermijnwinst die je behaalt met ’s avonds doorwerken wordt namelijk gemakkelijk van tafel geveegd door de nadelige effecten die een tekort heeft op je concentratievermogen en cognitieve hersenfuncties. Volgens slaapexperts van Harvard is het zelfs zo erg dat mensen die dronken zijn, beter presteren dan degenen die nodig wat langer onder de wol moeten.

Lokale uitvalverschijnselen

Te weinig slaap is bovendien verraderlijk, vertelt professor Gerard Kerkhof, hoogleraar ‘Psychofysiologie van de 24-uurs ritmiek en slaap’ en tevens auteur van het boek Omgaan met Slapeloosheid.
“Bij een slaaptekort is niet je héle brein lamgeslagen, maar is wel de kans op kleine lokale uitvalverschijnselen verhoogd. Het gevolg is dat je op het ene moment minder oplettend bent en op een andere moment je herinnering minder scherp is. Maar over het geheel genomen functioneer je vrijwel normaal, zodat het lijkt alsof er niets aan de hand is. Bovendien is het belangrijk in welke situatie je bent. Knikkebollen tijdens een presentatie in de namiddag is hooguit gênant, maar in de auto kan een korte verslapping van je aandacht levensgevaarlijk zijn. Zelfs na slechts een paar nachten korter slapen, gaan je hersenen al uitvalverschijnselen vertonen.”

 

Je hoofd is net een bankier die
een lopende rekening bijhoudt en in
het weekend de roodstand opheft

 

Slaapschuld inlossen

De gemiddelde benodigde slaap voor volwassenen ligt tussen de 7,5 en 8,5 uur, vertelt Kerkhof. Vaak komen we daar niet aan en slapen we in het weekend bij. Je hoofd is namelijk net een bankier die een lopende rekening bijhoudt en in het weekend de roodstand opheft. Kerkhof: “Als dat telkens gebeurt, kun je prima zo leven, maar het betekent wel dat hoe verder de werkweek vordert, hoe slechter je presteert. Daarnaast krijg je misschien lange tenen en dat draagt nu ook niet bepaald bij aan een goede sfeer op de werkvloer.”

Met de kippen op stok

Bepalen hoeveel slaap iemand nodig heeft is niet eens heel ingewikkeld, legt de slaapprofessor uit. Neem een weekje vrij, ga lekker primitief kamperen en gebruik daarbij geen kunstlicht, geen wekker en geen mobiel. Al snel ga je met de kippen op stok en word je ’s morgens uit jezelf wakker. Als je na enkele dagen je slaaptekort hebt ingehaald, zal je zo lang slapen als voor jou nodig is.

 

Verzekeringsbedrijven bieden korting
op premies voor mensen met
gezonde slaapgewoonten.

 

Slaapbewuste samenleving

Arianna Huffington presenteert in haar boek ook een serie oplossingen, en haar ‘wensenlijstje’ voor een slaapbewuste samenleving. Zo gaan bedrijven zorgen voor plekken of pods waar medewerkers tussendoor een dutje kunnen doen (bij onder andere Google, Ben & Jerry’s en PWC is dat al het geval) en bieden verzekeringsbedrijven korting op premies voor mensen met gezonde slaapgewoonten.

Ook ziet Huffington graag dat we op LinkedIn en onze cv’s voortaan onze slaappatronen vermelden en dat we onze smartphones ’s avonds links laten liggen of via een app zelfs automatisch laten blokkeren voor internetverkeer. Ze hoopt zelfs dat de politiek het thema slaap voortaan meeneemt op de agenda en dat er een speciale slaapcommissie komt.

Slaapadviezen

In zijn boek ‘Nachtrust’ geeft de Britse hoogleraar psychologie Richard Wiseman een reeks adviezen waarmee je eindelijk die volmaakte nachtrust kunt verwezenlijken. In het kort:

  • Creëer je eigen ‘vleermuizennest’: zorg voor een aangename, rustige en donkere slaapkamer en een nachtlamp met zacht licht. Neem je smartphone liever niet mee in bed of gebruik een app die het blauwe licht wegfiltert: f.lux voor iPhone of Twilight voor Android. Een koele temperatuur van 18 graden is perfect, maar zorg wel dat je voeten warm zijn.
  • Besteed overdag genoeg tijd aan lichaam en geest: van dagelijks bewegen en regelmatig sporten tot letterlijk je hersens vermoeien met je werk en thuis met het lezen van boeken en bijvoorbeeld puzzels maken.
  • Houd je aan een vast ritueel voordat je gaat slapen: of je nu een warm bad neemt (’s avonds raakt je lichaam daarvan in de slaapstand), al je zorgen van je af schrijft of je hoofdkussen van lavendelspray voorziet.
  • Vind uit wat bij jou helpt om in slaap te vallen: bij de een is dat ouderwets schaapjes tellen, al is dat nooit wetenschappelijk bewezen. Bij de ander helpt het te fantaseren over waar de volgende vakantie naartoe zal gaan. Vermijd echter beelden die te opwindend of seksueel geladen zijn, dat werkt weer averechts. Overigens is jezelf dwingen wakker te blijven ook een uitstekende manier om in slaap te vallen.
  • Maak je geen zorgen wanneer je het gevoel hebt dat je ’s nachts nauwelijks hebt geslapen: uit onderzoek blijkt dat mensen die lijden aan slapeloosheid vaak denken dat ze maar een uur of drie hun ogen hebben dichtgedaan, terwijl het werkelijk zeven uur was. Van gewoon ontspannen liggen, rust je daarnaast ook uit.



Geïnteresseerd in trends, ontwikkelingen en innovaties op het gebied van duurzame inzetbaarheid? Kom dan op 20 en 21 november naar Inzet op Maat in de Fokker Terminal in Den Haag.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels