nieuws

Verslaafd aan internet

Personeelsmanagement

Verslaafd aan internet

Klikt een medewerker snel zijn scherm weg als je in de buurt komt? Is hij steeds moe? Grote kans dat hij internetverslaafd is. Hoe help je zo iemand online gamen, pornosurfen, online media of infobesitas te weerstaan? ‘Prestaties herkennen en erkennen, dat helpt verslaving te voorkomen en de situatie te verbeteren als het toch misgaat.’

Internetverslaving in een ernstige vorm speelt bij ongeveer een op de duizend werknemers, maar het probleem lijkt toe te nemen, zo blijkt uit onderzoek. Maar een lichtere vorm komt waarschijnlijk veel meer voor. Dwangmatig computergebruik kan voor veel productiviteitsverlies zorgen doordat de medewerker tijdens werkuren veel privé op het internet zit of vermoeid is door de vele uren 's avonds op het net.
‘Er zijn verschillende vormen van internetverslaving. Sommigen zijn verslaafd aan chatten en daten. Dwangmatig pornosurfen komt ook voor. Anderen kunnen weer niet zonder games. Vooral de online spelletjes die je via sociale netwerken speelt, leiden soms tot verslaving', vertelt Marco Hendrikse, hoofddocent NEXT HR bij Lectric, een kennis- en opleidingeninstituut gespecialiseerd in internet.
‘Achter de verschillende soorten verslaving zitten vaak ook weer andere oorzaken. Dat kan eenzaamheid zijn als je gaat chatten of online daten. Vaak speelt een behoefte aan erkenning ook een rol. Door online games te spelen en hoge scores te halen, krijg je vanuit de online gemeenschap positieve terugkoppeling en dus erkenning. En voor die hoge scores moet je veel tijd investeren', aldus Hendrikse. ‘Een andere vorm is infobesitas. Daarbij willen mensen continu op de hoogte zijn van al het nieuws. Ze willen alles volgen. Vervolgens verspreiden ze die kennis weer naar anderen, en willen zo wederom waardering en erkenning krijgen door de feedback op die kennis. Bij pornosurfen is het meestal een combinatie van sex- en internetverslaving. In principe kun je gewoon de piramide van Maslov aflopen: het gaat om waardering, erkenning, behoefte aan veiligheid en sex. Gebrek daaraan kan allerlei verslavingen veroorzaken, dus ook internetverslaving.'

Complimenten geven
Tony Postema, mental coach in Amsterdam en Son, voegt eraan toe dat bij mensen die verslaafd zijn aan datingsites ook angst en onzekerheid een rol kunnen spelen. ‘Angst om alleen over te blijven (ben ik wel leuk genoeg?), groot verlangen naar een partner, behoefte aan een stukje aandacht, et cetera. Iemand die verslaafd is aan internet, zit vaak in een isolement. Hij of zij heeft zijn sociale leven op een lagere frequentie gezet en kiest voor het net. Daarnaast biedt internet een zekere veiligheid voor de gebruiker. Je kunt je letterlijk verschuilen achter je computer. Excessief internetgebruik zoals gaming in bijvoorbeeld sociale media zou ook voort kunnen komen uit een gevoel van: ik moet dit doen om erbij te horen, denkende aan jongere doelgroepen.' Postema wil benadrukken dat het toch moeilijk is om internetverslaving in algemene zin te duiden. ‘Het is erg persoonsgebonden. Ieder verhaal is anders. Maar vaak is er een sociaal probleem waardoor iemand zijn toevlucht zoekt tot de computer.'
Behalve therapie, kan volgens Postema de sociale omgeving (collega's, vrienden en familie) wat doen om het herstel te ondersteunen. ‘Trek iemand weer in het sociale leven en uit het isolement. Stel de vraag: goh, vind je het leuk om iets gezelligs te gaan doen?, en spreek het ook meteen af. '
Volgens Hendrikse kan een lijnmanager ook bijdragen aan het herstel door betrokkenheid te tonen en vaker complimenten te geven. ‘Dat voedt de behoefte aan erkenning. Prestaties herkennen en erkennen, dat helpt internetverslaving te voorkomen en de situatie te verbeteren als het toch misgaat.‘

Goed communiceren
Een groot probleem bij internetverslaafden is echter de onderkenning door de persoon in kwestie dat hij inderdaad verslaafd is. Er zijn verschillende symptomen die kunnen wijzen op een internetverslaving (zie kader). Hendrikse: ‘Een goede manager weet, ziet en voelt het als iemand niet goed in zijn vel zit. Die heeft een fingerspitzengefühl dat hem waarschuwt als er iets niet klopt. Als hij op tijd een medewerker uit zijn sociale isolement helpt te trekken en goed communiceert, kunnen escalaties vaak voorkomen worden. Helaas heeft niet iedere manager dat gevoel.‘
Indien er een internetreglement is, kan bij zwaar vermoeden ook een uitdraai van iemands surfgedrag worden gemaakt. ‘Vervolgens moet dan het gesprek worden aangegaan', zegt Hendrikse. ‘Daarin moet de medewerker bewust gemaakt worden dat hij een probleem heeft. Dat als het zo doorgaat, het kan leiden tot ontslag wegens disfunctioneren. Soms is er sprake van een lichte verslaving en kan de medewerker er zelf mee aan de slag. Maar regelmatig is het noodzakelijk dat er hulp komt. De werkgever kan bemiddelen in bijvoorbeeld het vinden van een goede therapeut. De verslaving is een symptoom; door alleen dat te bestrijden, neem je de oorzaak niet weg. Je moet echt de oorzaken gaan aanpakken.'

Frisse moed
Overigens waarschuwt Hendrikse niet meteen alarm te slaan als je ziet dat medewerkers af en toe op Facebook of andere sociale media zitten. ‘Managers zijn snel geneigd dat direct intern verzuim te noemen, maar dat hoeft helemaal niet zo te zijn. Voor sommigen is het juist onderdeel van hun werk omdat ze hun netwerk inzetten om kennis te verzamelen. Daarnaast is het soms goed voor medewerkers even wat anders te doen en daarna snel weer met frisse moed aan het werk te gaan. Ook kan het zijn dat medewerkers iets nieuws als Twitter ontdekken en het maar kort intensief gebruiken. Dan zijn ze het op een zeker moment moe het steeds te updaten, is het nieuwe eraf en ontstaat er een gezonder gebruik.'
Een kantoortuin werkt preventief tegen te veel getwitter en internetverslaving in het algemeen. Hendrikse: ‘Door zo'n open werkruimte is alles zichtbaar voor iedereen. Thuiswerken is daarentegen weer een ontwikkeling die het in de hand kan werken, dan kan het vrijwel niet geconstateerd worden.'

kader1
De symptomen
• Regelmatig snel wegklikken van schermen als leidinggevenden of collega's voorbijkomen
• Lunches overslaan en achter de computer blijven zitten
• Slordiger worden en afwezig lijken
• Leuke dingen met het team overslaan (‘ik blijf hier wel zitten')

Deze symptomen kunnen ook andere oorzaken hebben, maar zeker als er meerdere van deze symptomen langdurig voorkomen, is er reden tot een gesprek.

Kader2
‘Toen werd ik op het matje geroepen'
Erik de Groot (38) werkt op de marketingafdeling van een modebedrijf. Hij werd bijna ontslagen vanwege zijn internetverslaving. ‘Ik besteedde uiteindelijk meer tijd op mijn werk aan het chatten dan aan de dingen waarvoor ik was ingehuurd.'
‘Het begon toen mijn vriend en ik uit elkaar gingen. Ik viel in een diep gat en ging weer snel op zoek naar een nieuw vriendje. Ik had geen zin om allerlei kroegen te bezoeken, dus besloot ik de gay datingsites eens te gaan bekijken. Het kwam maar zelden tot afspraakjes en daar waar dat wel gebeurde, viel het veelal tegen. Ondertussen ging ik steeds meer chatten. Mijn contactenlijst op MSN groeide snel en ik zat avond na avond achter de computer om soms met zes man tegelijk te chatten. Heel vermoeiend overigens, want ik wilde op ieder bericht fatsoenlijk reageren. Vaak sliep ik te kort, want dan bleef ik tot diep in de nacht achter de computer zitten.
'Uiteindelijk ging het ook op mijn werk door. Ik raakte achter met mijn normale bezigheden, maar wist het toch een tijdlang goed te verbergen. Als mijn leidinggevende langskwam, klikte ik snel het scherm weg en ging ik er vanuit dat hij niks gezien had. Maar hij kreeg het toch in de gaten. Op een zeker moment heeft mijn baas mijn internetgedrag laten monitoren door de ict-afdeling en vervolgens werd ik op het matje geroepen. Een volledige uitdraai van de laatste week werd onder mijn neus geschoven. Ik klapte volledig dicht en eiste dat p&o bij het gesprek zou zitten. Dat was een slimme zet, want p&o stuurde niet aan op ontslag, maar gaf me nog een kans en bemiddelde in het vinden van een goede therapeut.
‘In therapie kwam ik erachter dat de internetverslaving puur werd ingegeven door eenzaamheid en dat ik slecht kon omgaan met mijn hernieuwde vrijgezellenstatus. Ik besefte dat ik het gewoon leuk voor mezelf moest maken in plaats van de hele dag te chatten. Ik pakte oude hobby's weer op en als ik aanspraak wilde, vroeg ik vrienden mee te gaan naar de kroeg, waardoor ik ook weer andere mensen tegenkwam. Dat is uiteindelijk toch veel leuker dan contacten leggen via internet.
‘Inmiddels zit ik weer prima in mijn vel en heb ik ook een prille nieuwe relatie. Maar dat laatste was niet eens nodig geweest, want in therapie heb ik geleerd om het in mijn eentje ook heerlijk naar mijn zin te hebben. Internet gebruik ik nu alleen nog maar op een gezonde manier: thuis alleen om af en toe een nieuwssite te bekijken en op mijn werk alleen als ik iets moet opzoeken. Ik ben blij dat p&o me de kans heeft gegeven iets aan mijn verslaving te doen. Mijn leven is er een stuk beter op geworden. Ik ben gelukkig en heb nog steeds dezelfde leuke baan.'
De naam Erik de Groot is om privacyredenen gefingeerd.

Reageer op dit artikel