nieuws

Beroepsziekten: werkgever moet gaan betalen

Personeelsmanagement

Beroepsziekten: werkgever moet gaan betalen

Als iemand ziek of gehandicapt raakt door werk, komt de rekening veel te vaak bij de werknemer. Dat kan anders.

In een meerderheid van de gevallen waarin gezondheidsschade optreedt, wordt niet om financiële compensatie gevraagd. In Nederland lopen jaarlijks meer dan 220.000 werknemers letsel en verzuim op door een arbeidsongeval en krijgen naar schatting 25.000 werknemers per jaar een beroepsziekte.

Van de naar schatting 24.500 (waaronder 4.500 met een beroepsziekte) van de getroffen werknemers met substantiële schade, doen slechts 4.200 getroffenen (waaronder 540 met een beroepsziekte) met succes een beroep op een schadevergoeding. De overige (ex)werknemers dragen de schade zelf of krijgen compensatie uit een andere, niet bekende bron. Deze maand promoveerde Wim van Es op een proefschrift over schadevergoeding en preventie van arbeidsongevallen en beroepsziekten. Daarover schreef hij in vakblad Arbo.

TIP: Jurisprudentie over de aansprakelijkheid bij beroepsziekten? Op PW De Gids Vakbase staan ze op een rij: Schending zorgplicht

Hoe ontstaan beroepsziekten?

Beroepsziekten zijn vermijdbare aandoeningen. Een werkgever kan, met steun van de arboprofessional, beroepsziekten voorkomen. Door een goede RI&E met plan van aanpak inclusief voorlichting, instructie en sanctiebeleid, door klachten serieus te nemen en zorgvuldig te laten onderzoeken en door adequate maatregelen te treffen. Bovenal moet de werkgever de arbeidssituatie zo inrichten dat gevaarlijke of ongezonde situaties worden voorkomen. Als dat onverhoopt niet lukt, zijn persoonlijke beschermingsmiddelen (pbm’s) noodzakelijk. De werkgever hoort toe te zien op het gebruik van die pbm’s. Beroepsziekten kunnen ook optreden door een combinatie van werkomstandigheden en een persoonlijke gevoeligheid. In dat geval is de werkgever gehouden specifieke maatregelen te treffen.

Regelingen voor schadevergoedingen

Binnen het ministerie van SZW denkt men op dit moment opnieuw na over compensatie van schade door beroepsziekten (en arbeidsongevallen), omdat het voor getroffen werknemers nog steeds te lastig is om een adequate schadevergoeding te krijgen.
Bovendien zijn de lasten niet eerlijk verdeeld: te weinig bij de veroorzaker van de schade, de werkgever en te veel bij de werknemer. Daarom is de SER om advies gevraagd over dit onderwerp. Een onderzoek ter ondersteuning van dit advies beschrijft dertien alternatieven. Als belangrijkste alternatieven worden aangemerkt een fonds voor beroepsziekten, wettelijk verplichte directe verzekering tegen arbeidsongevallen en schadecompensatie via de cao. In zijn advies van eind 2012 onderschrijft de SER het uitgangspunt om belemmeringen voor het verhalen van de schade zo veel mogelijk weg te nemen.

De raad ondersteunt de optie om op korte termijn een gespecialiseerde rechter voor werkgerelateerde schade aan te stellen. De SER pleit ook voor een nadere verkenning van de mogelijkheid van een directe verzekering tegen arbeidsongevallen en beroepsziekten, van de mogelijkheid om via cao’s de schadevergoeding te regelen en van een combinatie van beide. De minister van SZW heeft dit advies in 2013 overgenomen.

In het huidige aansprakelijkheidsrecht is de beoordeling van een beroepsziekte en de schade een taak van private medisch adviseurs die afhankelijk zijn van een van de partijen (verzekeraar, werkgever, werknemer) en die niet gehouden zijn aan de toepassing van wetenschappelijke protocollen. Hieraan moet een einde komen. Voor alle alternatieven geldt dat een onafhankelijke, zorgvuldige – op wetenschappelijke inzichten gebaseerde – beoordeling van beroepsziekten nodig is. In de meeste landen van Europa heeft men daarvoor wetenschappelijke protocollen. Voor de meeste beroepsziekten geldt dat een multidisciplinaire beoordeling relevant is.

De meeste landen kennen bovendien een lijst van beroepsziekten. Van beroepsziekten op die lijst wordt het oorzakelijk verband tussen aandoening en werk verondersteld, en de schending van de zorgplicht aangenomen. Hierdoor is het schadeverhaal een stuk sneller en eenvoudiger. Een dergelijke beoordeling is voor de arboprofessional een steun in de rug bij het ondernemen van preventieve actie.
Onlangs is onderzoek opgestart om de mogelijkheden na te gaan voor invoering van schadecompensatie via de cao, een directe verzekering of via een combinatie van beide. Onderdeel van dat onderzoek is ook om na te gaan hoe een toekomstig systeem van schadevergoeding kan bijdragen aan preventie van beroepsziekten en arbeidsongevallen.

Juridisch kader schadeverhaling

Artikel 7: 658 BW: schending zorgplicht: De werknemer moet stellen en zo nodig bewijzen dat hij schade heeft geleden in de uitoefening van zijn werkzaamheden. De werkgever moet zijn aansprakelijkheid betwisten door te bewijzen dat hij voldaan heeft aan zijn zorgplicht, de schade niet het gevolg is van een tekortschieten in zijn zorgplicht of dat de schade is ontstaan door opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer.

Lees ook: slachtoffer bedrijfsongeval zit in een verdomhoekje

Reageer op dit artikel