nieuws

Menopauze en werk: zo maakt HR het draaglijk

Personeelsmanagement

De menopauze. Da’s niet echt een onderwerp dat je ‘even’ bespreekt met je leidinggevende. En dit taboe kost een hoop productieverlies. Zo kan HR helpen.

Menopauze en werk: zo maakt HR het draaglijk

Grofweg 1,5 miljoen vrouwen zitten in of naderen de menopauze. Ga maar even na hoeveel u er daarvan heeft rondlopen op de werkvloer.

Nog zo’n feit. Veertig procent van het ziekteverzuim van vrouwelijke medewerkers tussen de 45 en 55 jaar zijn gerelateerd aan de overgang. En rekent u nu maar uit hoeveel dat uw organisatie zo ongeveer kost.

Tekst: Saron Petronilia

Kost ja. Want deze overgangsklachten leiden tot een hoop verloren arbeidsproductiviteit. Een deel daarvan kan voorkomen worden door de menopauze bespreekbaar te maken op de werkvloer. Want laten we eerlijk zijn: het is nog een taboe. Om dat te doorbreken, moeten HR en leidinggevenden aan het werk.

Menopauze: herkent vrouw eigen klachten wel?

Laten we beginnen bij het begin. Hoewel deze levensveranderende fase universeel is, weten veel vrouwen er zelf nog te weinig van. Zo denken zij bijvoorbeeld dat de overgang zo rond hun vijftigste begint, en dat opvliegers en het uitblijven van de menstruatie de eerste tekenen zijn. Maar dat ligt anders.

De overgang begint jaren eerder, vaak al rond het vijfenveertigste levensjaar, en duurt gemiddeld zeven jaar. Symptomen in de eerste fase van de overgang (de premenopauze) zijn bijvoorbeeld concentratieverlies, vergeetachtigheid, emotionele instabiliteit, slapeloosheid en spier- en gewrichtspijnen. Juist omdat deze klachten vaak niet als overgangsklachten worden herkend, is de impact hiervan enorm. Ook op de werkvloer.

‘Verborgen kosten’ van de menopauze

Klachten veroorzaakt door de menopauze kan namelijk leiden tot een hoger ziekteverzuim. Zo bleek uit een scriptieonderzoek van het Universitair Medisch Centrum Groningen in 2012. Vooral hoger opgeleide vrouwen in deze levensfase neigen door hun klachten (eerder) het arbeidsproces uit te stappen.

De vrouwen die anno nu in de overgang zijn, vormen nota bene de eerste generatie vrouwen die én hoog is opgeleid én goed is vertegenwoordigd op de arbeidsmarkt. Veel ervaring en kennis dreigt zo voor het bedrijfsleven verloren te gaan. Want de hoogopgeleide vrouw neemt steeds meer plaats in op de werkvloer, zo bleek uit eerder onderzoek.

Eerder stoppen met werken?

Bijna de helft van de vrouwen vindt het moeilijk om tijdens deze fase voluit te blijven werken. Dat laat Brits onderzoek zien onder ruim 900 vrouwelijke managers en administratieve krachten. Twee derde van hen vindt dat de overgangsklachten de kwaliteit van hun werk negatief beïnvloeden. Een grote groep heeft zoveel moeite met het managen ervan dat ze overwegen minder uren te gaan werken. Of erger – net zoals blijkt uit het Nederlandse onderzoek – helemaal te stoppen.

TIP: Wat blijkt er uit onderzoek over ouder worden op het werk? Bestel het boek Een leven lang inzetbaar.

‘Geen vrouw die de vlag uithangt’

Dit zijn zorgwekkende cijfers. De onbekendheid met de overgang wordt duur betaald. Zowel door werkgevers als door werknemers. De onbekendheid heeft veel te maken met het taboe rondom de menopauze. Er is geen 45-jarige vrouw die de vlag uithangt als ze vermoedt dat ze in de overgang is. Uit verschillende onderzoeken komt duidelijk naar voren dat veel vrouwen de overgang ‘in stilte’ verwerken. Vrouwen in hogere posities willen zich er niet over uiten. Ze vrezen dat ze dan hun aanzien en positie in de organisatie kwijt zijn als ze dat wel doen.

Vooral vrouwen met een verminderd gevoel van eigenwaarde hebben meer moeite – ook psychisch – met de symptomen. Er zijn er die het liever aan laten komen op een arbeidsconflict als gevolg van gedrag of slechte resultaten in het werk dan dat ze zullen toegeven dat ze ‘in de overgang’ zijn. Als ze hun symptomen al als zodanig herkennen.

En dit kan HR doen…

menopauzeNiet alleen de vrouwen zelf zijn onvoldoende geïnformeerd. Ook HRM-ers, leidinggevenden en zelfs bedrijfsartsen weten er weinig tot niets van. Dat is ook niet gek. Niet eerder in de geschiedenis van werk waren zo veel vrouwen in deze leeftijdscategorie vertegenwoordigd op de arbeidsmarkt. Genoeg redenen om dit fenomeen in goede banen te lijden. Zo kan de arbeidsproductiviteit van deze vrouwen zo veel mogelijk behouden blijven.

Want dat kan. De overgangsklachten worden bijzonder beter te dragen wanneer er goede informatie beschikbaar is voor al deze vrouwen op de werkvloer. Dat laat Brits onderzoek van de Britse Occupational Health Research Foundation zien. En daar ligt een schone taak voor HRM-ers en leidinggevenden. Enkele tips:

  • Zorg dat je goed geïnformeerd bent over de overgang en bijbehorende gezondheidsklachten. Dit zorgt ervoor dat je de klachten herkent en tijdig kunt ingrijpen.
  • Zorg voor veiligheid in de organisatie. Moedig vrouwen aan hun klachten te bespreken met collega’s en leidinggevenden. Door er over te praten ontstaat lucht bij de vrouwen. Daardoor kunnen ze zelf stappen zetten ter verbetering van hun situatie, meer begrip van collega’s en leidinggevenden. Zo kan het taboe uit de wereld worden geholpen.
  • Geef medewerksters toegang tot informatie, advies en begeleiding. Dit zorgt voor herkenning en begrip bij de medewerksters zelf, wat al enorm helpt. Advies en begeleiding in deze fase kan helpen volop actief te blijven in het werkproces.
  • Verminder stress op de werkvloer. Een teveel aan stress is voor iedereen slecht. Maar met name op vrouwen in de overgang eist het zijn tol. Stress verergert alle overgangssymptomen. (Er zijn meer dan dertig overgangssymptomen bekend.) Alle reden om alert te zijn op stress. Lees meer in het artikel Zo herkent HR werkstress bij werknemers.
  • Promoot een vitale leefstijl door gezonde opties te bieden op het gebied van eten, drinken en beweging. Onderzoek laat zien dat een gezonde leefstijl actief bijdraagt tot het verminderen van klachten. Gezonde voeding, voldoende drinken en elke dag bewegen dragen zo bij tot het voorkomen van uitval. Simpele dingen kunnen al een wereld van verschil maken. Van het aanbieden van gezonde voeding en tussendoortjes, tot een trappenloopcompetitie.
  • Bied de mogelijkheid tot het maken van flexibele werktijden en betaald verlof. Tijdens de overgang kan de nachtrust ernstig verstoord raken door bijvoorbeeld nachtelijke zweten en opvliegers. Nacht in nacht uit slecht slapen leidt tot uitputting, concentratieproblemen en emotionele instabiliteit. Het kan al erg helpen als vrouwen na weer een zo’n slechte nacht een uurtje later kunnen starten. Ook helpt het als vrouwen kunnen kiezen voor extra verlof. Lees meer over verlofregelingen in het artikel Modernisering verlofregelingen: de wijzigingen op een rij.
  • Zorg voor een prettig klimaat en voor ventilatie op de werkplek. Opvliegers, een van de meest op de voorgrond staande symptomen van de overgang, kunnen ingrijpend zijn. Veel vrouwen kunnen zich tijdens een opvlieger niet meer goed focussen. Een aantal van krijgt zelfs een black out. Een goed klimaatbeheersingssysteem en bijvoorbeeld een ventilator op de werkplek maken dan een wereld van verschil. Niet alleen het aantal opvliegers vermindert, alsook de kracht ervan. Lees ook het artikel 25 hittemaatregeling voor op ’t werk.

Over de auteur: Saron Petronilia is loopbaancoach voor vrouwen van 45-plus. Petronilia is als trainer en auteur verbonden aan Stichting Vuurvrouw.

Let op: Vaak worden de termen ‘menopauze’ en ‘overgang’ door elkaar gebruikt. Feitelijk gezien is de menopauze alleen de laatste menstruatie, een moment. De overgang geldt voor de hele fase waarin de vrouw van een vruchtbare status naar een niet-vruchtbare status gaat. In dit artikel wordt de term menopauze vooral gebruikt om de gehele  overgangsfase aan te geven.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels