nieuws

Eilandjes en koninkrijkjes: hoe personeelsbeleid helemaal mis kan gaan

Personeelsmanagement

Matig personeelsbeleid zorgde ervoor dat de werksfeer bij het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) behoorlijk verstoord raakte.

Eilandjes en koninkrijkjes: hoe personeelsbeleid helemaal mis kan gaan

Het rommelt al lange tijd in het NFI, dat informatie levert voor onderzoek naar misdrijven. In 2015 kwam het tot een steeds feller wordend conflict tussen de ondernemingsraad en de directie nadat er forse bezuinigingen waren aangekondigd. Dit conflict leidde er toe dat er een onderzoek naar de organisatiecultuur is ingezet, uitgevoerd door twee onderzoeksbureaus: Andersson Elffers Felix (AEF) en het INK.

Vijandige communicatie

De conclusies van de onderzoekers liegen er niet om. Er is onvoldoende onderling vertrouwen en er wordt te beperkt en soms vijandig gecommuniceerd. Dit is duidelijk zichtbaar in de relaties tussen leidinggevenden en de overige medewerkers. Maar ook collega’s uit verschillende teams benaderen elkaar soms meer als tegenstanders dan als collega’s.  Noch de leidinggevenden noch de overige medewerkers is het gelukt om deze situatie te veranderen.

Matig personeelsbeleid

AEF en het INK vellen een hard oordeel over het personeelsbeleid, het leiderschap en het gedrag van de werknemers. Van samenwerken komt het nauwelijks omdat het instituut verdeeld is in tal van aparte koninkrijkjes. Uit het INK-assessment blijkt dat er sprake is van matig personeelsbeleid.

Geen transparantie

“De onzekerheid van medewerkers wordt verder versterkt door matig personeelsbeleid, weinig dialoog, bijvoorbeeld over (het voortbestaan van) producten en ondersteuning en door het krijgen van dubbele signalen uit de directieraad. Mensen trekken zich terug op hun eigen (vak)gebied”, aldus de onderzoekers. Ook is er onduidelijkheid over de afspraken omtrent nieuwe aanstellingen en het volgen van opleidingen. Heldere kaders en transparantie over het proces ontbreken.

Onboarding vindt beperkt plaats

Het NFI heeft langzaam maar zeker de klad laten komen in bestaand beleid. Het Nieuw bij het NFI-programma wordt nog maar beperkt ingezet voor de onboarding van nieuwe medewerkers. Het programma is bedoeld om nieuwe medewerkers direct te laten ervaren wat de mores van het NFI is en welke ontwikkelingskansen zij hebben. Ook werden medewerkers voorheen voorgesteld aan colllega’s uit andere teams. Dat gebeurt niet meer, terwijl zowel nieuwe medewerkers als oudgedienden zeggen dat zij daar wel behoefte aan te hebben.

HR-instrumenten onvoldoende toegepast

Het introductieprogramma is niet het enige HR-instrument dat onvoldoende wordt toegepast. Personeelsgesprekken worden niet regelmatig gehouden en het is onduidelijk wat hierin wel en niet besproken kan worden. De personeelscyclus is de afgelopen periode verbeterd, maar biedt (nog) niet het houvast dat zo hard nodig is in een organisatie waarin informeel zeer beperkt constructief feedback gegeven wordt op het functioneren van collega’s.

Aandacht voor persoonlijke ontwikkeling

In de personeelsgesprekken is beperkt aandacht voor (persoonlijke) ontwikkeling. Ook buiten de formele personeelsgesprekken wordt weinig met medewerkers gekeken hoe zij zich kunnen ontwikkelen, zowel op inhoudelijk vlak als op het gebied van competenties en ‘zachte’ vaardigheden. Er zijn weinig leidinggevenden die deze onderwerpen voldoende aandacht geven – zowel formeel als informeel.

Afstand tot leidinggevenden

Leidinggevenden slagen er niet in een verbindende rol te spelen, schrijven de onderzoekers. “Medewerkers ervaren een grote afstand tot hun leidinggevenden. De manier van leidinggeven en sturing is onvoldoende op verbinding gericht en leidt eerder tot vervreemding dan dat zij medewerkers dichter bij elkaar brengt. In de relatie met leidinggevenden ontbreekt het aan onderling vertrouwen. De reflex is om dan steviger en op detailniveau te gaan sturen, waardoor mensen minder ruimte en verantwoordelijkheid krijgen.”

Constructieve feedback

Medewerkers kunnen echter niet alleen met de beschuldigende vinger naar HR, de directie of de leidinggevenden wijzen. Zelf trekken zij zich terug op hun eilandjes en werken zo min mogelijk samen. Ze praten over elkaar in plaats van met elkaar en als zij contact zoeken is het veelal in de vorm van conflict of kritiek in plaats van door
constructieve feedback te geven.

Geen vertrouwen in andere teams

Teams en divisies stellen zich competitief op ten opzichte van andere afdelingen. Om zelf bepaald onderzoek binnen te halen, houden zij informatie achter voor collega’s. Deels valt dit ook te verklaren doordat het vertrouwen in collega’s uit andere teams of divisies soms laag is, aldus de onderzoekers.

Aansturing is lastig

Een van de problemen is dat de werknemers vaak dé specialist zijn op hun eigen werkterrein. Zeggenschap en besluiten van anderen worden niet altijd geaccepteerd. Dit maakt aansturing en samenwerking complex, zowel met leidinggevenden als met andere medewerkers (verticaal en horizontaal).

Fundamenteel cultuurvraagstuk

AEF en het INK concluderen dat er sprake is van een fundamenteel cultuurvraagstuk. De problemen spelen al decennialang. De knelpunten uit het huidige onderzoek werden ook al beschreven in een cultuuronderzoek uit 1995. De problemen zijn dan ook niet op te lossen door uitsluitend de leiding te vervangen of de organisatiestructuur te wijzigen, stellen de onderzoekers. “Dit is ‘symptoombestrijding’. Alle medewerkers van het NFI zullen samen moeten werken aan een gezondere organisatie. Dit zal veel energie en tijd kosten.”

Toekomst van het NFI

Desondanks tonen de onderzoekers zich optimistisch over de toekomst. “Bij deze organisatie werken op alle niveaus betrokken mensen, met liefde voor hun vak. Zij zijn soms onhandig of onmachtig in de onderlinge communicatie, maar zijn wél zeer gemotiveerd om te veranderen. Als zij er in slagen om zelf verantwoordelijkheid te voelen en te nemen voor hun eigen organisatie en elkaar te helpen, kan het NFI de hoogwaardige bijdragen blijven leveren die zij tot nu toe zo vaak heeft gebracht.”

Klik hier om het volledige onderzoeksverslag te downloaden

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels