nieuws

Het nut van coaching

Personeelsmanagement

Hoe zorg je ervoor dat je medewerkers gezond hun pensioen halen? Veel bedrijven zoeken hun heil in coaching op de werkplek. Maar levert dit ook wat op?

Het nut van coaching

Of hij zijn salaris werkelijk waard is? Het is een vraag die Niels Willems niet zo vaak hoort. “Nee, bij bol.com is er geen mens die daarover begint. En eerlijk gezegd… het antwoord lijkt me vanzelfsprekend. Tenminste, als je twee stellingen als uitgangspunt neemt. Ten eerste: mensen maken het verschil. En ten tweede: ze maken méér verschil als je ze helpt bij hun ontwikkeling. Als je daarvan uitgaat, dan is het aanstellen van iemand als ik een no-brainer.”

Interne coaching

Iemand als ik, dat wil zeggen: een interne coach. En mensen helpen bij hun ontwikkeling, dat is precies wat Willems doet. “Iedereen bij bol.com kan met mij een afspraak maken om te praten over eventuele knelpunten. Over problemen waar je zelf niet uitkomt, je collega’s niet, je manager niet, je partner niet. En zo’n gesprek is heel laagdrempelig. Ik ben al betaald, dus er komt geen factuur aan te pas – en dus ook geen goedkeuring van je leidinggevende.”

Het enige wat nodig is, is een zekere mate van zelfreflectie. “Het komt voor dat mensen bij mij binnenkomen, omdat ze moeite hebben met collega’s of met andere afdelingen. Dan is het natuurlijk heel verleidelijk, en ook heel menselijk, om te roepen dat het allemaal aan die ander ligt. Bijvoorbeeld: die collega is te veeleisend. Maar dan zal ik mensen altijd vragen: welke rol speel jij zelf?” Want, zegt Willems, die collega kan wel veeleisend zijn, maar hoe komt het dat jij op die eisen ingaat? “Veel mensen hebben moeite met nee zeggen, en vaak zit daar een overtuiging achter: ik moet altijd dienstbaar zijn voor anderen. Zulke patronen zijn vaak heel sterk. Logisch natuurlijk – anders hadden mensen mij niet nodig om ze te doorbreken.”

Externe coaching

Sterke, hardnekkige patronen. Ze spelen ook een belangrijke rol in de praktijk van externe coaches, zo vertelt Annette van Engelen, directeur van coachpoolbeheerder OnzeCoach. “De voordelen van ingesleten gedrag lijken zo duidelijk dat mensen vaak niet snappen dat ze zichzelf een fabel vertellen. Neem het blaffende-hondprincipe. “Iedereen kent ze wel: die honden die helemaal in de stress schieten als jij op het trottoir langs hun huis loopt. Ze blijven hysterisch blaffen tot je uit het zicht bent verdwenen – en lopen dan tevreden terug naar hun mand: zo, die heb ik toch maar mooi weggejaagd.”

Dit gedrag ziet Van Engelen niet alleen bij honden, maar ook bij medewerkers. “Onlangs heb ik een vrouw gecoacht in een hoge managementfunctie. Ze had haar weg letterlijk omhoog gevochten – en dat vechten, dat bleef onderdeel van haar communicatie. Als ze aanwezig was bij een vergadering van de raad van commissarissen, kon ze niet ontspannen
achterover hangen. Bij ieder punt dat ze inbracht, ging ze op zoek naar de confrontatie. Ze leefde in de overtuiging dat dit vechten nodig was – immers, ze boekte resultaat. Tegelijkertijd merkte ze op dat mensen haar gingen mijden. Tijdens het traject kwam ze tot het inzicht dat al die strijdvaardigheid ooit een functie had, maar nu niet meer. Dat ze ook met mensen kon omgaan op een ontspannen manier en dat dit op z’n minst hetzelfde effect had.”

 Lees ook: Vervang beoordelingsgesprek door coaching met goede feedback

Coaching voor duurzame inzetbaarheid

Van Engelen merkt dat HR bij grote bedrijven coaching steeds vaker inzet voor het vergroten van de duurzame inzetbaarheid. Dat begrip is immers onder te verdelen in drie elementen: workability, vitaliteit en employability. En bij ieder van die drie kan coaching versnelling geven.

Workability
Het toverwoord bij workability is ‘balans’. En volgens Van Engelen kan coaching medewerkers helpen om die balans te vinden. “Vaak zie je dat mensen moeite hebben met de combinatie van werk en privé en vaak komt dat omdat ze alles heel serieus nemen, terwijl ze tegelijk niet goed zijn in het stellen van prioriteiten. Coaching kan dat inzichtelijk maken, en ook helpen oplossen.”

Vitaliteit
Hierbij denk je al gauw aan lichamelijke en mentale gezondheid. En dus aan mindfullnesstrainers en bewegingscoaches “Inderdaad spelen die hier een belangrijke rol”, zegt Van Engelen. “Maar een coach kan er ook voor zorgen dat mensen al hun goede voornemens in de praktijk brengen. En dus komt hij met vragen als: Waar zit bij jou de weerstand?”

Employability
Hierbij gaat het om het behouden en versterken van loopbaanpotentieel. En volgens Van Engelen is dat vaak een aandachtspunt bij mensen die van hun werk genieten. “Als je werkt met tegenzin, zul je je sneller gaan ontwikkelen, maar als je juist lekker op je plaats zit, heb je die neiging minder. Echter, ook dan is het noodzakelijk om te blijven groeien, want geen baan is gemaakt voor de eeuwigheid. Met een externe coach kun je veilig je volgende stap verkennen.”

Lees ook: ‘Noem het geen duurzame inzetbaarheid’

Patronen bij medewerkers herkennen

Coaching kan dus leiden tot productiever gedrag bij individuele medewerkers. Maar volgens Willems is dat niet alles. “Juist omdat ik zoveel medewerkers spreek, ontdek ik patronen. Zo sprak ik diverse mensen die moeite hadden om snel zaken voor elkaar te krijgen. De oorzaak: de inmiddels grote omvang van bol.com en onze informele cultuur. Daarom zijn er nu 41 winkels die aangestuurd worden door zelfsturende teams, ieder met zo’n tien operationele medewerkers. Dat zorgt ervoor dat we niet hiërarchisch en bureaucratisch zijn geworden, omdat de verantwoordelijkheid ligt waar hij hoort te liggen: laag in de organisatie.”

Wat levert coaching op?

Terug naar de hoofdvraag: levert al die coaching ook werkelijk wat op? Met andere woorden: wat is de return on investment? De vraag alleen al leidt bij Willems tot enige aversie. “HRM’ers zijn vanaf de jaren ‘80 veelal aan het sturen op kengetallen en processen alleen. Dat bleek bijvoorbeeld tijdens mijn eigen HR-opleiding. Toen waarschuwden de docenten me dat ik bij een sollicitatie beter niet kon vertellen dat ik zo graag met mensen werkte. Terwijl dat juist de reden was dat ik dit vak had gekozen. HR is ook een ambacht.”
Maar Willems wil de vraag – wat levert zijn coaching op? – niet omzeilen. Want volgens hem heeft hij daar geen reden toe. “Je moet je voorstellen dat ik hier iemand in mijn kamer krijg die vast zit. Want hij hoort van iedereen dat hij zich meer moet laten zien. Maar tegelijkertijd… zichzelf laten zien… dat leidt bij hem ook tot weerstand. Want hij heeft absoluut geen zin om zichzelf op de borst te slaan. Dat dilemma, dat vreet aan hem.”

En juist coaching kan mensen daarmee helpen. “Dat dilemma, dat is helemaal niet zo zwartwit. Ik kan zo iemand laten zien dat je de aandacht ook kunt trekken op andere manieren. Bijvoorbeeld door eens bij collega’s langs te komen met een tekst als: ‘Ik vind het leuk om van jou te horen wat je doet. Zullen we een kop koffie drinken? Dan vertel ik ook het een en ander over mezelf.’ Geen opscheppen, geen getrommel op je eigen borst, wel een methode om jezelf zichtbaar te maken.”

En wat Willems betreft, is dat het antwoord op de vraag. “Ik denk soms om elf uur op maandagochtend: Zo, ik heb mijn geld al ruimschoots terugverdiend. Want iemand die ik uit de knoop kan halen, wordt gegarandeerd ook zo’n twintig procent productiever. Dus als ik dat vijf keer per jaar doe, heb ik mijn nut al bewezen.”

Vindt u de implementatie van duurzame inzetbaarheid in uw organisatie lastig?  De 10e editie van het congres Over Duurzame Inzetbaarheid (31 mei, Utrecht) helpt HR-professionals met het implementeren van een toekomstbestendig duurzaam beleid. Aan de hand van theorie, best practices en workshops door de kenners op dit gebied. Kijk op: congres.overdi.nl.

Reageer op dit artikel