blog

Storytelling: Verhullend taalgebruik en de sauna

Persoonlijke ontwikkeling

We staan er vaak niet bij stil, maar we gebruiken heel vaak verhullende taal. We zeggen iets, maar bedoelen eigenlijk iets heel anders.

Storytelling: Verhullend taalgebruik en de sauna

Bijvoorbeeld: “Ik ben op zoek naar een nieuwe uitdaging.” Dit kan betekenen dat iemand ruzie heeft op zijn werk, naar zijn eigen mening te weinig geld verdiend of contract ten einde loopt. Zonder deze problemen zou het begrip nieuwe uitdaging niet aan de orde zijn. Nieuwe uitdaging, op face book of in een gesprek uitgesproken betekent dus; “ik heb al dan niet dringend een nieuwe baan om geld te verdienen nodig, graag een baan die bij me past.” Inkomen, de nieuwe baan en graag een beetje passend is feitelijk de nieuwe uitdaging. Dat is al heel wat anders dan de nogal luchtige klinkende zoektocht naar een nieuwe uitdaging. Een nieuwe uitdaging klinkt bijna als een avontuurlijke klim- of wandeltocht op vakantie. Hij lijken vrije keuzes, komt nogal luchtig over, terwijl iemand door verlies van werk financieel aan de grond kan zitten.

Tijdens mijn wekelijkse uurtje fitness vroeg een man van rond de 40 met een enorme buik vanaf zijn fietsmachine aan mij wat dat blauwe bandje aan mijn linker pols betekent. Ik vertelde dat ik deze maand geen alcohol drink in het kader van de landelijke Ikpas actie, waar Verslavingszorg Noord Nederland (VNN) aan mee doet. Zo kwamen we in gesprek op het onderwerp alcohol gebruik.  Ik gaf toe dat ik niet tegen alcohol kan, dat zit in mijn genen. Dus een maand niet drinken is voor mij eigenlijk geen opgave. Ik houd dus niet van drank en nip soms een klein beetje mee, maar zelfs een of twee slokjes wijn vallen bij mij vaak niet goed. Ik word er doodmoe van en wil daarna het liefst direct naar bed. Mijn medesporter heeft een andere levensstijl als het gaat om alcohol.

“Ik drink niet veel hoor, maar houd ontzettend van een wijntje. Zijn ogen worden groter en hij likt zijn lippen af. Zijn hand gebaart van drinken. Bij het avond eten lust ik graag een paar wijntjes. Voor het slapen gaan nog een klein borreltje. En als ik zaterdagochtend heb gesport, dan vind ik een biertje daarna het toppunt van genieten. Ja, ik houd het beperkt tot een paar biertjes, want ik moet vaak nog rijden.”

Ik knik instemmend, luisterend. Maar denk, hij drinkt teveel! Ik probeer hem dit duidelijk te maken en de sfeer goed te houden.

“Als iemand dagelijks meerdere eenheden drinkt zit hij in de zone van misbruik of verslaving.”

Met die iemand bedoel ik natuurlijk mijn mede sporter.

Hij verkleurt zichtbaar, wordt rood.

“ Ja, ja, sommige mensen hebben echt een probleem. Ik kan altijd stoppen en zomaar een week niet drinken.”

Opnieuw merk ik dat ik instemmend knik, ik bedoel dit luisterend, maar vrees dat de ander als instemmend ervaart.

En zo gaat dit gesprek nog even door. In onze taal en woorden draaien we om elkaar heen. We willen beiden de sfeer goed houden. We eindigen opgelucht over het thema onze slechte eetgewoonten. Over kroketten en pizza’s praat het makkelijker dan over een borrel teveel. En tegelijk hebben we het indirect over een moeilijk onderwerp gehad. Mijn mede sporter is waarschijnlijk verslaafd aan drank. En toch durf ik dat niet rechtstreeks tegen hem te zeggen. Ik zou die ander graag willen confronteren en door zijn gedraai heen willen prikken, maar ik draai er toch liever zelf ook wat om heen.

Ineens stop hij met de fietsoefening. Hij kijkt naar zijn telefoon. Een kort berichtje. Het is zijn dochter. Via een berichtje meldt ze dat ze niet meer thuis wil komen en bij haar vriend blijft. Hij grijpt zijn handdoek, houd deze lang voor zijn gezicht. “Oh, mijn leven is een puinhoop, ik ga douchen.” Ik wens hem veel sterkte. Bij het omkleden zie ik hem in de hoek van de sauna zitten. Een handdoek hangt over zijn hoofd, het verhult zijn gezicht. Ik houd niet van de sauna, veel te warm, te bloot en te dichtbij.

Verhullend taalgebruik houd de sfeer gezellig, maar helpt niet om de waarheid op tafel te krijgen. Ik merk zelf hoe moeilijk het is om van mezelf en bij die ander door te dringen tot de kern van het probleem. Het wordt dan te warm, te kwetsbaar en te dichtbij. We draaien er liever steeds omheen. Op zoek of we weer een laag dieper mogen bij de ander of moeten stoppen met doorvragen? Ik vraag me af waar de ander écht mee geholpen is. Ik verwijt mezelf voor de zoveelste keer slapheid, het meedoen in de verhulling van een groot probleem. Tegelijk heb ik 1000 excuses, zoals fatsoen en me er niet mee willen bemoeien, die mijn verhulling goed praten. Maar het helpt die ander niet door min of meer zijn verslaafde leven te bevestigen en er om heen te kletsen. En zo verhullen we als mensen en samenleving nog veel meer, dan een paar wijntje teveel. Een maand niet drinken zou wat mij betreft ook een maand oefenen in niet langer verhullende taal gebruiken mogen zijn! Misschien moet ik die sauna toch maar eens in.

Deze blogbijdrage is geschreven door Prof. dr. Gabriël Anthonio. Hij verzorgt de praktische en inspirerende masterclass Storytelling. Storytelling is een effectieve manier om te communiceren met medewerkers en hen mee te krijgen bij verandertrajecten.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels