nieuws

Hrm in de verdrukking

Persoonlijke ontwikkeling

Hrm heeft, om in vaktermen te blijven, een ‘uitdagend’ jaar achter de rug. Steeds vaker wordt van hrm’ers een strategische rol verwacht in de personeelsplanning, terwijl ze het zelf toch ook niet gemakkelijk hebben op de arbeidsmarkt. Maar is het alleen maar kommer en kwel, of liggen er ook kansen?

Hrm in de verdrukking

In de rubriek Vraagbaak op IntermediairPW.nl verscheen eerder deze maand een veelzeggende noodkreet: ‘Ik ben op zoek naar een nieuwe p&o-functie en vroeg mij af of jullie er ook tegenaan lopen dat de markt zo slecht is op dit moment.’ De collega’s van deze vraagsteller bieden troost. Zo schrijft DJ: ‘De markt is krap, maar dat zegt niets over de mogelijkheden voor het vinden van een nieuwe baan. Er zijn namelijk wel degelijk vacatures beschikbaar. Ik zou je dan ook willen aanraden om eens kritisch naar je eigen handelen te kijken. Zoek je wel via de juiste kanalen? Solliciteer je op de juiste functies? Springen je brief en cv er echt uit? Vaak kun je zelf al veel doen om je kansen te vergroten.’ En Marina stelt: ‘De arbeidsmarkt voor p&o’ers is inderdaad niet super op het moment. Gewoon volhouden en spreek je netwerk aan.’
En nee, de vraagsteller verbeeldt het zich niet. Het valt niet mee om een andere baan te vinden. De wereld zucht nog onder de naweeën van een mondiale economische crisis, en ook op de arbeidsmarkt voor p&o’ers heeft het annus horribilis zijn sporen achtergelaten. Niet alleen vielen sinds 2008 al alle ideeën dat er een eindeloze vraag zou zijn naar p&o’ers met luid geraas aan stukken, de werkloosheidscijfers zijn ook al weinig vrolijk stemmend. In augustus 2009 stonden 3153 niet-werkende werkzoekenden met een p&o-beroep ingeschreven bij het UWV, in 2010 is dat toegenomen tot 3326. Het verschil lijkt niet groot, maar is toch een stijging van 5 procent. Opvallend is dat het beter gaat met de mensen die anderen moeten werven. De werkloosheid onder recruiters nam af met 5 procent en onder personeelsfunctionarissen belast met werving en selectie met 6 procent. Heel anders is de situatie voor het hoofd personeelszaken. In zijn of haar beroepsgroep nam de werkloosheid toe met maar liefst 17 procent.

Aantal advertenties
De werkgevers waren dan ook niet bereid te investeren in personeelsadvertenties voor hrm’ers en p&o’ers. Tot 25 juli telde markonderzoeker Nielsen 1177 advertenties met vacatures voor hr-managers. In dezelfde periode van 2009 waren dat er bijna 1000 meer: 2141. De bruto mediabestedingen daalden navenant: 1.784.441 euro in 2009 naar ruim 8 ton in 2010. Het beeld is hetzelfde in de hele branche: het aantal vacatures voor personeelsfunctionarissen daalde van 1435 naar 936 (min 35 procent), en de werkgevers hadden er 323.383 euro voor over om deze nieuwe werkgevers middels advertenties te vinden. Dat is iets meer dan de helft van de uitgaven van een jaar eerder: 635.122 euro. Niemand is echter zo’n bedreigde soort als de beleidsmedewerker personeelszaken. In 2009 waren er 123 vacatures waarvoor 119 advertenties werden geplaatst, goed voor 99.649 euro aan bruto mediabestedingen. Dit jaar? Noppes. Geen vacatures, dus geen advertenties.

Aanstormende hrm’ers
Goed, het is dus allemaal niet makkelijk. Dat weerhoudt duizenden hoopvolle studenten er niet van om aan het eerste jaar van een p&a-opleiding te beginnen. 2246 mensen meldden zich in de voorinschrijvingen aan voor een van de hbo-opleidingen. Dat is iets minder dan vorig jaar, toen zich er 2458 inschreven voor p&a. Lang niet al die studenten halen ook de eindstreep. De laatste meting geeft aan dat in 2008 1483 aanstormende hrm’ers hun p&a-diploma haalden.
Zijn zij dwazen die zichzelf laten opleiden voor werkloosheid? Dat valt wel mee. In het rapport Trends in HRM: voorbij de crisis schrijft Berenschot-directeur Ber Damen dat het vak volwassen moet worden en het accent moet leggen op professionaliteit en vakmanschap. Gebeurt dit niet, dan kan het geen waarde toevoegen aan de organisatie en is het niet ondenkbaar dat de hr-functie als zelfstandige discipline verdwijnt. Maar zo’n vaart zal het volgens Damen niet lopen: ‘Professionals in het hr-werkveld zijn het er echter over eens dat de hr-professie zeker niet zal verdwijnen. Integendeel, ook volgens hen komt de hr-functie steeds nadrukkelijker in het hart van de organisatie te staan. De uitdaging daarbij is ervoor te zorgen dat de menselijke factor optimaal bijdraagt aan een duurzame waardecreatie voor de organisatie. Het nemen van effectieve maatregelen in de organisatorische en personele sfeer wordt steeds kritischer voor het succes van organisaties.’
Damen stelt echter dat slechts een beperkt deel van de hr-professionals hiertoe in staat is. ‘Zij hebben vaak nog een traditionele taak- en rolopvatting, die vooral gericht is op een meer beheersmatige en zorggeoriënteerde invulling van de hr-functie. In hun nieuwe rol moeten zij zich echter directer en meer businessgeoriënteerd manifesteren. Dat betekent overigens niet dat de aandacht voor personeel minder belangrijk wordt. Oprechte aandacht en belangstelling voor mensen blijft centraal staan in de hr-functie.’

Alternatieven
Dat laatste is mooi, want p&o’ers blijven onveranderlijk echte mensenmensen, zo blijkt uit het Arbeidsmarkt GedragsOnderzoek (AGO) van Intelligence Group. Gevraagd naar andere functies die zij ook aantrekkelijk vinden, antwoordt 24 procent dat het onderwijs aantrekkelijk is.
21 procent ziet consultancy of advies zitten, en eveneens 21 procent voelt wel wat voor een carrière als sociaal maatschappelijk werker. Een directie- of managementfunctie is daarmee uit de top 3 van aantrekkelijke functies verdwenen. Vorig jaar zag nog 22 procent van de p&o’ers dat als een goed alternatief voor de huidige baan, nu is dat teruggelopen tot 19 procent. En er zijn meer veranderingen. Onderwijs staat nog wel op de eerste plaats van functies die ook aantrekkelijk worden gevonden, maar het vak verliest wel zijn glans voor in ieder geval de mannelijke p&o’ers. Vorig jaar zag 33 procent van de mannen zichzelf nog wel voor de klas staan, nu is dat 25 procent. Het aantal vrouwelijke p&o’ers dat het onderwijs aantrekkelijk vindt, bleef gelijk op 23 procent.
Of het te maken heeft met de verslechterende arbeidsmarkt valt niet met zekerheid te zeggen, maar een feit is wel dat p&o’ers iets soepeler zijn geworden met reistijden. In 2009 eiste 39 procent van de ondervraagden in het AGO acceptabele reistijden, nu is dat nog 36 procent. Vooral mannen zijn wat meer bereid water bij de wijn te doen. Een jaar geleden vond 34 procent van hen het woon-werkverkeer nog een belangrijke pullfactor, in 2010 noemt 30 procent dit als de belangrijkste reden om voor een werkgever te kiezen.

Vast contract
Het salaris is en blijft het voornaamste lokkertje. 62 procent van de mannen plaatst dit bovenaan de pullfactoren in het AGO (was 61 procent) evenals 60 procent van de vrouwen. De beloningsmonitor van Eprom laat echter zien dat net als vorig jaar alleen de top er flink op vooruit gaat. Een hoofd personeel & organisatie met vijf jaar ervaring toucheerde vorig jaar gemiddeld 76.800 euro. Dit jaar is dat gestegen naar 84.000 euro. Daarmee vergeleken komen de andere p&o-functies er bekaaid vanaf. De meesten vertonen een lichte stijging, of dalen zelfs in inkomen. De specialist arbeidsvoorwaarden met vijf jaar of meer ervaring verdiende in 2009 nog zo’n 66.500 euro, een jaar later is dat teruggelopen tot gemiddeld 64.000. Een startende personeelsmedewerker mocht vorig jaar rekenen op 33.000 euro, nu ligt het startsalaris op 28.400 euro.
Gelukkig dan maar dat ook voor de p&o’er geld niet alles is. De inhoud van het werk staat net als vorig jaar op de tweede plaats van redenen om te kiezen voor een werkgever. Maar waar vorig jaar zelfstandigheid in de functie nog op de derde plaats stond, kiezen p&o’ers nu eerder voor een goede werksfeer.
Een vast contract wordt nu belangrijker gevonden dan een jaar geleden, toen 28 procent van de personeelwerkers hierom ja zei tegen een werkgever. Nu ziet 32 procent dat contract voor onbepaalde tijd als de belangrijkste pullfactor. Dat p&o’ers zoeken naar zekerheid, blijkt ook uit de branches waar zij zich toe aangetrokken voelen. De gemeentelijke overheid staat op nummer één, gevolgd door de Rijksoverheid op twee, en onderwijs en wetenschap op de derde plaats. Vorig jaar ging advies/consultancy nog ro-yaal aan kop, nu neemt deze branche een schamele vijfde plaats in het klassement in, zo blijkt uit het AGO. Toerisme, communicatie en media vormen net als vorig jaar de hekkensluiters in het lijstje van aantrekkelijke branches.

Ankerpunt
P&o’ers die vrezen dat hun werk binnenkort naar lagelonenlanden zal worden geoutsourcet, kunnen in meerderheid voorlopig nog rustig slapen. Dat valt op te maken uit een onderzoek door IDC in opdracht van hr-dienstverlener Raet. Alhoewel het uitbesteden van hr-activiteiten sterk toeneemt, zegt toch nog steeds 43 procent van de organisaties dat geen optie te vinden. 4 procent van de ondervraagden meent dat de interne organisatie er nog niet klaar voor is, 21 procent onderzoekt de mogelijkheden van outsourcing.
Pieter Haen, president van de European Association for People Management (EAPM, zie ook blz. 18) voorziet weliswaar een toename van het aantal shared service centers, maar denkt dat het hr-vak over pak ‘m beet vijf jaar nog niets aan belangrijkheid heeft ingeboet: ‘Ik zie het vak over vijf jaar als de smeerolie tussen de mens en de strategie. Een hrm’er is op dit moment een ankerpunt voor het management als het gaat om de vraag: hoe kunnen we onze bedrijfsdoelen het beste realiseren en wat hebben we daarvoor nodig? En die vraag komt telkens weer terug, want je kunt de bedrijfsdoelen niet realiseren wanneer de mankracht ontbreekt. Wat heel belangrijk is, is dat hrm in staat is om erop te wijzen dat niet alleen gekeken moet worden naar het einde van dit jaar, maar ook naar: wat willen wij over drie jaar en over vijf jaar doen? Ik zie die taak steeds meer verschuiven in de strategische richting.’
Talentvolle hrm’ers hoeven zich volgens Haen geen zorgen te maken. ‘Er zal altijd een schaarste zijn aan toptalenten, dus ook aan goede hrm’ers.’

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels