artikel

Het Huis voor Klokkenluiders

Arbeidsrecht

Het Huis voor Klokkenluiders

In de Wet Huis voor klokkenluiders is geregeld welke mogelijkheden er zijn voor werknemers om een misstand te melden.

Op 1 juli 2016 heeft het Huis voor Klokkenluiders zijn deuren geopend. De Wet Huis voor klokkenluiders is van toepassing op werkgevers en werknemers. Dit moet ruim worden uitgelegd: iedereen die arbeid verricht of heeft verricht, is werknemer; iedereen die een ander arbeid laat of heeft laten verrichten, is werkgever. Ook zzp’ers, vrijwilligers, flexwerkers, stagiaires en ambtenaren vallen dus onder de reikwijdte van deze wet.

Vermoeden misstand

De wet legt aan alle organisaties waar vijftig of meer mensen werken de verplichting op om een klokkenluidersregeling te hebben. In die regeling moet beschreven staan op welke wijze om wordt gegaan met het vermoeden van een misstand. Om de misstand bij het Huis voor Klokkenluiders te kunnen melden, moet sprake zijn van een misstand met een maatschappelijk belang:

  • schending van een wettelijk voorschrift;
  • gevaar voor de volksgezondheid;
  • gevaar voor de veiligheid van personen;
  • gevaar voor de aantasting van het milieu;
  • gevaar voor het goed functioneren van overheidsorganisatie of bedrijf als gevolg van een onbehoorlijke wijze van handelen of nalaten.

Regeling klokkenluiders

In de klokkenluidersregeling moet ten minste het volgende geregeld zijn:

  • op welke manier met de interne melding wordt omgegaan;
  • wanneer er sprake is van een misstand (met als uitgangspunt de wettelijke definitie daarvan);
  • bij welke functionaris een interne melding gedaan moet worden;
  • dat vertrouwelijk met de melding wordt omgegaan als de melder aangeeft dat hij dat wil;
  • dat de werknemer een adviseur in vertrouwen mag nemen om advies in te winnen.

De werkgever is verplicht alle werknemers schriftelijk of digitaal te informeren over de regeling en ook over de rechtsbescherming bij het doen van een melding.

Lees ook: Geheimhoudingsbeding in het arbeidscontract

Let op
Ook de Wet Huis voor klokkenluiders bevat de bepaling dat een werknemer niet benadeeld mag worden wegens het doen van een melding. Deze bepaling is ook terug te vinden in de Wet flexibel werken. Verder wordt de klokkenluider beschermd met een opzegverbod tijdens het onderzoek naar een melding en gedurende een jaar na de conclusie dat sprake was van een misstand. Als een klokkenluider op non actief staat in verband met een melding, heeft hij recht op doorbetaling van loon; hier kan niet van worden afgeweken.

Let op
De ondernemingsraad heeft een instemmingsrecht ten aanzien van de interne meldregeling.

Intern melden

Het uitgangspunt van de klokkenluiderswet is dat een vermoeden van een misstand eerst intern moet worden aangekaart, tenzij sprake is van uitzonderlijke omstandigheden die dat onmogelijk maken. In dat geval kan van het Huis voor Klokkenluiders om advies worden gevraagd.

Klokkenluider

Het Huis voor Klokkenluiders adviseert en onderzoekt. Werknemers die een misstand vermoeden, kunnen kosteloos bij het Huis terecht voor advies. Als een onderzoek nodig is, kan het Huis voor Klokkenluiders doorverwijzen of zelf het onderzoek doen. Een onderzoek start binnen zes weken na ontvangst van een verzoek door een werknemer. Het verzoek moet aan een aantal voorwaarden voldoen:

  • het moet de naam en adres van de verzoeker bevatten;
  • de misstand moet zijn omschreven;
  • de gronden waarop het vermoeden van de misstand berust moeten zijn omschreven;
  • er moet sprake zijn van een misstand met een maatschappelijk belang;
  • het vermoeden van de misstand moet niet ter beoordeling staan van politie, OM of andere instanties die belast zijn met onderzoek naar strafbare feiten en die het onderzoek naar behoren hebben behandeld;
  • de misstand moet eerst intern zijn gemeld, tenzij dat in redelijkheid niet van de werknemer gevraagd kan worden;
  • het vermoeden moet niet intern al naar behoren zijn onderzocht;
  • er moet niet onherroepelijk door de rechter over de misstand zijn geoordeeld.

Als het verzoek niet aan de voorwaarden voldoet, wordt het niet in behandeling genomen of afgewezen.

De werkgever is verplicht medewerking te verlenen aan het onderzoek. De werkgever wordt gehoord en zal ook inzage moeten geven in stukken die de onderzoekers van het Huis voor Klokkenluiders van belang achten. De onderzoekers stellen na afronding van het onderzoek een rapport op. Eerst in concept, zodat de werkgever en de klokkenluider kunnen reageren. De eindversie van het rapport, dat een conclusie bevat en mogelijk aanbevelingen, is openbaar. Namen van personen of organisaties zijn geanonimiseerd.

Overheid

De publieke sector kende al langer een regeling voor klokkenluiders. Voor de Rijksoverheid en de politie is op 1 januari 2010 een klokkenluidersregeling in werking getreden.

Reageer op dit artikel