nieuws

En dan bent u op slag overheidswerkgever…

Instroom

De aankomende normalisering van het ambtenarenrecht heeft niet alleen gevolgen voor bestaande overheidswerkgevers en ambtenaren. Per 1 januari 2020 ontstaan er op slag nieuwe overheidswerkgevers. Hun werknemers worden dan ambtenaren. En de verplichtingen uit de Ambtenarenwet moeten worden nageleefd.

En dan bent u op slag overheidswerkgever…

De oorzaak is de normaliseringswet, de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren. Deze wet bevat een nieuwe definitie van het begrip ‘overheidswerkgever’. Overheidswerkgever zijn niet alleen de klassieke overheden, zoals de Staat, de provincies, gemeenten e.d. Ook privaatrechtelijke rechtspersonen, zoals B.V.’s en stichtingen kunnen overheidswerkgever zijn.

Doorslaggevend is

  1. of uitoefening van openbaar gezag de kernactiviteit van de rechtspersoon vormt of
  2. de rechtspersoon krachtens publiekrecht is ingesteld.

Dit betekent bijvoorbeeld dat de Nederlandsche Bank, het UWV en het CBR overheidswerkgevers worden. Net als de Raad voor Rechtsbijstand, Staatsbosbeheer en zorgkantoren die de Wet langdurige zorg uitvoeren. Maar ook openbare private scholen worden overheidswerkgever zodra de normaliseringswet in werking treedt.

Onduidelijkheid ‘overheidswerkgever’

Duidelijk is het niet altijd. Wanneer kan worden gesproken van een kernactiviteit? Hoe moet dit worden gemeten? Wat bijvoorbeeld te denken van bedrijven die de APK uitvoeren? Worden zij ook overheidswerkgever na inwerkingtreding van de normaliseringswet? Het begrip ‘overheidswerkgever’ komt in de komende periode vast nog in de schijnwerpers te staan. Discussie levert het sowieso op.

Op slag overheidswerkgever, op slag ambtenaar

Alle werknemers die in dienst zijn van een overheidswerkgever worden op 1 januari 2020 automatisch ambtenaar. Op dat moment treedt namelijk naar verwachting de normaliseringswet in werking. Er is hiervoor geen overgangsrecht. Werkgevers worden dus op slag overheidswerkgever. Werknemers worden op slag ambtenaar.

Bestaande arbeidsvoorwaarden verdwijnen niet

Dat een werkgever plotseling ambtenaren in dienst heeft, betekent niet dat bestaande arbeidsvoorwaarden als sneeuw voor de zon verdwijnen. Medewerkers behouden hun arbeidsovereenkomst, want (veel) ambtenaren werken na inwerkingtreding van de normaliseringswet ook op basis van een arbeidsovereenkomst. Medewerkers behouden hun arbeidsvoorwaarden. Het ‘gewone’ arbeidsrecht blijft gelden. In zoverre verandert er dus niets.

Ambtenarenwet naast ‘gewoon’ arbeidsrecht

Wat wel verandert, is dat naast het ‘gewone’ arbeidsrecht de Ambtenarenwet geldt. De Ambtenarenwet bevat verplichtingen voor werkgevers, vooral op het gebied van integriteit. Ook medewerkers ontlopen de dans niet. Zo moeten zij zich als goed ambtenaar gedragen, in sommige gevallen verplicht meewerken aan onderzoek aan het lichaam en nevenwerkzaamheden melden.

De rechtspositie van ambtenaren wordt genormaliseerd. Weet u hoe u straks een medewerker ontslaat bij disfunctioneren, wat in de arbeidsovereenkomst moet staan of wat de regels zijn van een concurrentiebeding? Krijg alle antwoorden op het congres Startklaar voor het nieuwe ambtenarenrecht

Op tijd voorbereiden

Zodra de normaliseringswet in werking treedt, moeten overheidswerkgevers direct voldoen aan de Ambtenarenwet:

  1. Er moet een integriteitsbeleid zijn. Dit moet aandacht besteden aan het bevorderen van integriteitsbewustzijn, voorkomen van misbruik van bevoegdheden, belangenverstrengeling en discriminatie.
  2. Het integriteitsbeleid moet in ieder geval aan de orde komen in functioneringsgesprekken en werkoverleg.
  3. Scholing en vorming op het gebied van integriteit moet worden aangeboden aan medewerkers.
  4. Er moet een gedragscode zijn voor ‘goed ambtelijk handelen’.
  5. Jaarlijks moet openbaar aan verantwoording worden gedaan over de uitvoering van het integriteitsbeleid en de gedragscode.
  6. Alle ambtenaren moeten de eed of belofte hebben afgelegd.
  7. Nevenwerkzaamheden van ambtenaren moeten worden geregistreerd als deze het belang van de dienst kunnen raken.
  8. Er moet een klokkenluidersregeling zijn.

De ondernemingsraad mag bij de voorbereiding niet worden vergeten.

Kortom, aandacht voor integriteit! Dan blijft alleen nog de vraag openstaan: wanneer is een organisatie nu eigenlijk integer?

Mr. Karen Maessen is advocaat verbonden aan De Voort Advocaten ǀ Mediators te Tilburg

Reageer op dit artikel