nieuws

Voorkom dat werknemers 24/7 ‘aan’ staan: 3 rigoureuze maatregelen

Personeelsmanagement

Een 5-urige werkdag, een verplicht vrije woensdag met behoud van salaris of het recht op onbereikbaarheid. Steeds meer bedrijven bewaken de balans tussen werk en privé van hun werknemers. Drie rigoureuze maatregelen.

Voorkom dat werknemers 24/7 ‘aan’ staan: 3 rigoureuze maatregelen

Het recht op onbereikbaarheid. Zo heet de afspraak die is opgenomen in de cao Gehandicaptenzorg die vorige week is afgesloten.  Een primeur, zo verklaart vakbond FNV. “Het is de eerste keer dat in een cao is vastgelegd, dat je op je vrije dag onbereikbaar mag zijn. ‘Daar hadden onze leden echt last van. Die afspraak garandeert, dat je dus echt vrij bent op je vrije dag!’, aldus bestuurder FNV Zorg & Welzijn Karim Skalli.

Het idee dat hier aan ten grondslag ligt, is dat medewerkers steeds meer zeggenschap moeten krijgen over hun werktijden en privé en werk goed zouden moeten kunnen combineren. Steeds meer bedrijven voeren dit soort regels in. Drie maatregelen op een rij.

1. De 5-urige werkdag

Het Duitse bedrijf Rheingans Digital Enabler voerde in 2017 een 25-urige werkweek in. De werknemers werken vijf in plaats van acht uur per dag, maar ontvangen toch hetzelfde loon en hetzelfde aantal vakantiedagen. Op basis van eigen ervaringen maakte directeur Lasse Rheingans deze keuze. Bij een ander bedrijf kon hij zijn drukke werkzame en privéleven steeds lastiger combineren, waarna hij twee vrije middagen per week nam om bij zijn kinderen te kunnen zijn. “Ik kon in vijf uur veel gedaan krijgen en had ook nog vrije tijd over. Als je planmatig en efficiënt werkt, is het ook mogelijk je taken te voltooien in vijf uur”, vertelde Rheingans tegenover Duitse media.

Als je planmatig en efficiënt werkt, is het ook mogelijk je taken te voltooien in vijf uur

Het boek The Five Hour Workday van Stephan Aarstol overtuigde Rheingans definitief van het nut van een 5-urige werkdag. Medewerkers zijn sindsdien van 08.00 tot 13.00 uur op kantoor en kunnen de resterende middaguren besteden aan familie, sport of andere activiteiten. Rheingans: “Dat vermindert stress en zorgt ervoor dat er tijdens het werk minder fouten gemaakt worden uit slordigheid. En in je vrije tijd krijg je ook vaak nieuwe ideeën.”

Business Insider Deutschland ging een klein jaar later langs bij Rheingans Digital Enabler en zag hoe medewerkers de 5-urige werkdag beginnen met een zo kort mogelijke, staande vergadering. Het past in een voortdurende zoektocht naar tijdsbesparing met behulp van bijvoorbeeld tools of hardware. En als zich een probleem voordoet, zoeken collega’s elkaar direct op. Rheingans: “Met een 8-urige werkdag kun je problemen nog een beetje verbergen. Dat is onmogelijk op een dag van 5 uur, die is genadeloos.”

Eventuele overuren betaalt het bedrijf niet uit, maar volgens Rheingans nemen werknemers dat voor lief in de wetenschap dat hun werkweek zoveel korter is dan van andere werknemers. Rheingans is tevreden over de 5-urige werkweek, die naar zijn mening goed aansluit op de huidige kennismaatschappij. “Je hebt steeds minder mensen nodig. Maar de mensen die je wél nodig hebt, moeten verdomd goed, creatief, gemotiveerd, uitgerust en tevreden zijn. Ze moeten presteren onder meer cognitieve hoogspanning. Dat houd je niet acht uur per dag vol.”

2. Een verplicht vrije woensdag

Minder uren werken per week kan ook op andere manieren, bijvoorbeeld met een vierdaagse werkweek. Zo kiest het Australische bedrijf Versa voor een verplicht vrije woensdag die wel wordt doorbetaald. De werknemers kunnen doen wat ze willen, zolang het maar niet werkgerelateerd is.

“Je hebt zo meerdere keren per week het gevoel dat het maandag is”, zegt CEO en oprichter van het bedrijf Kath Blackham tegen BBC News. Blackham koos niet voor een vrije dag naar keuze, aangezien werknemers dan op verschillende dagen niet bereikbaar zouden zijn voor collega’s en klanten. Ook een langer weekend vond ze niet de beste optie, omdat mensen het weekend dan wellicht ook harder zouden vieren.

Je hebt zo meerdere keren per week het gevoel dat het maandag is

Flexibiliteit voor haar werknemers was belangrijk voor Blackham toen ze Versa oprichtte, in een tijd dat ze zelf moeder van een peuter was en in verwachting van een tweede. “Ik wilde bewijzen dat dit ook in een dienstverlenende sector kan werken, als je maar met iets innovatiefs komt.” Blackham moest haar managementteam beloven naar een volle werkweek terug te gaan als de proef zou mislukken, maar zover is het niet gekomen.

Of er een direct verband is durft Blackham niet te zeggen, maar sinds de start van de vierdaagse werkweek ging de omzet 46 procent omhoog en verdriedubbelde de winst. De lage uitstroom van personeel en de vaste teams die zo ontstaan, helpen volgens Blackham wel degelijk. “We halen werk binnen omdat we op deze manier geweldig werk kunnen leveren.”

3. Recht op onbereikbaarheid

In de Gehandicaptenzorg staat zoals gezegd het recht op onbereikbaarheid nu in de cao. Maar ook in andere branches is een toenemend aantal grote bedrijven dat medewerkers op de gevaren van continue bereikbaarheid wijst. Sommige wachten een cao niet af en nemen zelf concrete maatregelen. Een bekend voorbeeld is Volkswagen, waar de mailserver al sinds 2011 op stand-by wordt gezet buiten werktijd.

In Frankrijk geldt sinds 1 januari 2017 het recht van de werknemer om onbereikbaar te zijn. Bedrijven met meer dan vijftig werknemers zijn wettelijk verplicht om vast te leggen hoe het zit met het gebruik van digitale hulpmiddelen en het recht van de werknemer om offline te gaan.

Als het aan de PvdA ligt, krijgen ook Nederlandse werknemers het recht om na werktijd onbereikbaar te zijn. Tweede Kamerlid Gijs van Dijk diende begin 2019 een voorstel in voor een ‘Wet op het recht op onbereikbaarheid’. Het doel van dit wetsvoorstel is dat het onderwerp bereikbaarheid buiten werktijd bij alle bedrijven besproken wordt tussen werkgever en werknemers. Op deze manier zijn alle werknemers er volgens Van Dijk zeker van dat er duidelijke afspraken zijn over (on)bereikbaarheid buiten werktijd. Het wetsvoorstel voorziet er in dat werkgevers, via het door het bedrijf te voeren arbobeleid en de RI&E, verplicht worden de risico’s van continue bereikbaarheid in kaart te brengen en daarbij ook maatregelen nemen om de nadelige gevolgen te voorkomen.

Lees ook: 24/7 aan: burn-out ligt op de loer

Als de Tweede Kamer instemt met het wetsvoorstel, kan de wet in 2021 van kracht worden. Geen goed idee, vindt de Algemene Werkgeversvereniging Nederland (AWVN). “Het is onmogelijk om in deze tijd werk en privé kunstmatig te scheiden en op voorhand, van bovenaf, te bepalen wanneer iemand onbereikbaar moet zijn.” Daarnaast vraagt AWVN zich af of verzuim terug te voeren is op de komst van smartphones en internet en wijst de werkgeversvereniging op de Arbowet, die al regelt dat werkgevers verantwoordelijk zijn voor gezonde en veilige omstandigheden. “Extra regels voegen daaraan weinig toe.”

Leestip: Aanpak werkstress: hier moet u volgens de Arbowet aan voldoen

Gezondheidsmanagement

gezondheidsmanagementWilt u ook aan de slag met de duurzame inzetbaarheid en gezondheid van de medewerkers? Kijk in het dossier gezondheidsmanagement dat boordevol staat met praktische tips, best practices, interviews en artikelen onder meer over de aanpak van werkstress, slaapproblemen, meer bewegen op het werk. Naar het dossier gezondheidmanagement.

Uit onderzoek van Markteffect blijkt overigens dat 62 procent van de werkgevers vindt dat werknemers in het weekend en in de avonduren bereikbaar moeten zijn. Werknemers denken daar echter heel anders over. Slechts 12 procent vindt het geen enkel probleem om continu bereikbaar te zijn. 42 procent is van mening dat werk plaatsvindt van negen tot vijf en wil daarbuiten eigenlijk niet worden lastiggevallen. Gebeurt dat toch, dan ervaart 44 procent van deze groep daar stress door.

‘Geef mensen regelruimte waar het kan’

Volgens Aukje Rekkers-Staal, senior adviseur zorg en bedrijfszorg bij CZ, is voor bovenstaande maatregelen best iets te zeggen. Maar ze plaatst er ook kanttekeningen bij. “Zo snap ik het idee achter de 5-urige werkdag, maar mis ik de sociale cohesie in het geheel. Is er dan nog ruimte voor een kop koffie of een gesprek tussen collega’s?”

Over een mogelijke wet voor het recht op onbereikbaarheid heeft Staal eveneens bedenkingen. “Je moet dat niet verplichten, want dan krijg je weerstand. Haal liever op hoe medewerkers over onbereikbaarheid na werktijd denken, faciliteer het en communiceer goed wat de verwachtingen vanuit de organisatie zijn. Ik ben er voorstander van om mensen zelf regelruimte te geven waar het kan.”

Zelf afspraken maken

Staal geeft een voorbeeld uit eigen ervaring. “Bij CZ hadden we op een gegeven moment last van de grote hoeveelheid mail die dagelijks in onze mailboxen stroomde. Een trainer verbaasde zich dat we zeker zestien jaar op school hebben gezeten en minimaal vier jaar hebben gestudeerd, maar misschien slechts één uur in Outlook hadden geïnvesteerd. De verwerking van mail konden we veel makkelijker organiseren, zo bleek.

Ook kun je binnen een organisatie afspraken maken over het mailgedrag van medewerkers. Bijvoorbeeld dat mails uitgesteld worden verstuurd voor de volgende ochtend. Als er iets dringends is, weten collega’s dat ze mij een sms of Whatsapp-berichtje kunnen sturen. Voor mij werkt dat beter. Met boerenverstand kom je een heel eind. Maar bespreek het wel.”

gezondheidsmanagement

Reageer op dit artikel