artikel

Wanneer kan een melding collectief ontslag worden gedaan?

Arbeidsrecht

Wanneer kan een melding collectief ontslag worden gedaan?

Wanneer er sprake is van een collectief ontslag, kan niet willekeurig een aantal werknemers worden gekozen. Een reorganisatie kan geen aanleiding zijn om werknemers die toch al ‘lastig’ waren eruit te werken.

De eis, dat een voorgenomen collectief ontslag moet worden gemeld aan de vakverenigingen en aan het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV), geldt als zich de volgende omstandigheden voordoen.

Collectief ontslag: ten minste twintig werknemers

De Wet melding collectief ontslag (WMCO) is van toepassing als de werkgever het voornemen heeft om de arbeidsovereenkomst met twintig werknemers of meer te beëindigen binnen één werkgebied van het UWV, vanwege bedrijfseconomische omstandigheden. In eerste instantie gaat het dan om ontslagvergunningsaanvragen om te kunnen opzeggen, via het UWV of een eventuele ontslagcommissie. Ook bij opzeggingen als gevolg van een faillissement of de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen moeten de voorgenomen ontslagen worden gemeld aan de vakbonden. Melding aan het UWV is in zo’n geval alleen aan de orde als het UWV dat vraagt, maar kan niet worden afgedwongen, omdat in zo’n situatie geen ontslagvergunningen nodig zijn.

Let op
Payroll-werknemers tellen mee voor het getalscriterium van twintig.

Ontbinding

Ook tellen werknemers mee, voor wie ontbinding bij de kantonrechter wordt gevraagd. Vereist is wel dat het verzoek wordt gedaan vanwege bedrijfseconomische omstandigheden. Ontbindingsverzoeken die hier niets mee te maken hebben, maar bijvoorbeeld verband houden met het functioneren van de werknemer, blijven buiten beschouwing. Tot 1 maart 2012 moesten er minimaal vijf bedrijfseconomische ontbindingsverzoeken worden gedaan, om mee te tellen. Dat minimumaantal is echter vervallen: elk ontslagverzoek telt nu mee.

Voorbeeld
In een bedrijf moeten 23 mensen worden ontslagen. Van de werknemers hebben drie een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd en twee mensen zitten in hun proeftijd. De WMCO is niet van toepassing, omdat deze vijf mensen niet meetellen voor het getalscriterium van twintig.
Bij een andere werkgever moeten ook 23 mensen worden ontslagen. Hij vraagt voor negentien werknemers een ontslagvergunning aan en dient daarnaast vier ontbindingsverzoeken in. Deze werkgever moet wel een melding volgens de WMCO doen.
Let op
Sinds de versoepeling van de Werkloosheidswet in 2006 kiezen werkgevers in geval van een collectief ontslag steeds meer voor beëindiging van het dienstverband via het sluiten van een beëindigingsovereenkomst. De werknemer kan zonder het risico verwijtbaar werkloos te worden, instemmen met zijn ontslag, als het initiatief voor de beëindiging van het dienstverband van de werkgever afkomstig is.

Voor 1 maart 2012 werd deze vorm van beëindiging van de arbeidsovereenkomst voor de Wet melding collectief ontslaCollectief ontslagg niet meegeteld bij het bepalen van het aantal werknemers. Het betekende dat de vakbonden vaak buiten spel bleven staan. Het kabinet vond dit ongewenst. Vanaf 1 maart 2012 tellen daarom beëindigingsovereenkomsten om bedrijfseconomische redenen dus mee. Van belang is wel dat het initiatief daarvoor van de werkgever afkomstig is. Werknemers die het initiatief nemen om in bedrijfseconomisch slechte tijden zelf met een beëindigingsovereenkomst te vertrekken, tellen niet mee. Het kan hier gaan om plaatsmakers- of vrijwillig vertrekregelingen.

Uitgezonderde ontslagsituaties

Niet alle soorten ontslag tellen mee voor het aantal van tenminste twintig:

  • Ontslag in de proeftijd
  • Ontslag op staande voet
  • Ontslagen (via welke route dan ook) om andere dan bedrijfseconomische redenen

Ook een einde van een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd blijft buiten beschouwing, behalve als dat een tussentijds einde is.

Let op
Ook het voorgenomen ontslag van een bestuurder van een N.V., B.V. of vergelijkbare vennootschap naar buitenlands recht moet mee worden geteld.

Aanvullende ontslagaanvragen

Wanneer aanvankelijk minder dan twintig ontslagaanvragen worden ingediend, en er volgen binnen drie maanden nog aanvullende bedrijfseconomische ontslagaanvragen/ ontbindingsverzoeken/ beëindigingsovereenkomsten, waardoor het aantal alsnog boven de grens uitkomt, dan blijkt de Wet melding collectief ontslag alsnog van toepassing. Er moet op dat moment een wachttijd in acht worden genomen.

Werkgebieden van het UWV

Het gaat om het voornemen van de werkgever de arbeidsovereenkomsten te beëindigen binnen één werkgebied van het UWV. Die werkgebieden zijn voor collectief ontslag:

  • Friesland, Groningen en Drenthe;
  • Overijssel en Gelderland;
  • Noord-Brabant en Limburg;
  • Zuid-Holland en Zeeland;
  • Flevoland en Utrecht;
  • Noord-Holland.

Alle voorgenomen ontslagen die in één werkgebied vallen, tellen mee voor het aantal van twintig. Soms is het lastig te bepalen binnen welk werkgebied een ontslag valt, bijvoorbeeld als de werknemer zijn werkzaamheden op een gehele andere plek verricht dan de plaats waar de werkgever is gevestigd. Het UWV hanteert hierbij het volgende stappenplan:

Leidend is het werkgebied waar de betrokken werknemer zijn arbeid verricht of heeft verricht. Varieert dit teveel, dan is leidend:

  • de standplaats van de werknemer en bij gebreke hiervan:
  • de standplaats van de werkgever, en biedt ook dit geen uitkomst, dan:
  • de woonplaats van de werknemer.

Overeenkomsten eindigen binnen drie maanden

De WMCO moet in acht worden genomen als de werkgever de arbeidsovereenkomsten binnen een tijdvak van drie maanden wil beëindigen. Het UWV gaat, voor wat betreft de aanvang van die drie maanden uit van de indieningsdatum van de ontslagvergunningsaanvragen door de werkgever, de indieningsdatum van het ontbindingsverzoek of de datum van het sluiten van de beëindigingsovereenkomst.

Reageer op dit artikel