nieuws

Wijziging arbeidsvoorwaarden: wie zwijgt stemt niet altijd toe

Arbeidsrecht

Wijziging arbeidsvoorwaarden: wie zwijgt stemt niet altijd toe

Een werkgever betaalt de volledige pensioenpremie van zijn werkgevers. Het bedrijf wil dat werknemers daaraan bijdragen. Een groep werknemers maakt bezwaar. Hebben zij te lang gewacht met het afwijzen van deze wijziging van de arbeidsvoorwaarden?

Het zijn geen makkelijke tijden voor de werkgever. De fabrieken waar het in deze zaak om gaat, lijden structureel verlies en de producten kunnen in het buitenland goedkoper worden ingekocht. De reden zijn de hoge arbeidskosten. Om een einde te maken aan de structureel verliesgevende situatie, en het voortbestaan van beide fabrieken te waarborgen, stelt de enige aandeelhouder een reddingsplan voor waarin versobering van de arbeidsvoorwaarden een grote rol speelt. Het belangrijkste onderdeel van de wijziging van de arbeidsvoorwaarden is de invoering van de werknemersbijdrage in het pensioen.

Wijziging van de arbeidsvoorwaarden

Op 5 december 2013 sluiten de werkgever en de ondernemingsraad een principeakkoord over het versoberen van de arbeidsvoorwaarden. Hierin is het wijzigen van de premievrije deelname aan het pensioen opgenomen. De or houdt daarna een schriftelijke en anonieme peiling om na te gaan of de medewerkers de afspraken accepteren. De meerderheid van de werknemers stemt er mee in.

Dit betekent dat de werknemers die voor 2009 in dienst waren langzaam maar zeker een steeds grotere eigen bijdrage voor hun pensioenpremie gaan betalen, tot ze vanaf 1 juli 2017 een derde van de premie zelf betalen.

Eerste rechtszaak

De FNV vecht deze wijziging van de arbeidsvoorwaarden met succes aan voor achttien werknemers. De werkgever gaat in hoger beroep. Tijdens deze zaak komen FNV en de werkgever tot een overeenkomst. De achttien werknemers betalen geen premie. Alle andere werknemers die voor 2009 in dienst waren moeten vanaf 1 januari 2017 wel meebetalen aan hun pensioen.

Premievrij pensioen in arbeidsovereenkomst

Dan spant in 2017 een nieuwe groep werknemers een rechtszaak aan. Zij beroepen zich op het feit dat in hun arbeidsovereenkomst staat dat de werkgever de volledige pensioenpremie voor zijn rekening neemt. Zij hebben nooit ingestemd met het wijzigen van de arbeidsvoorwaarden. Zij hebben niet eerder bezwaar gemaakt omdat ze de uitkomst van de procedure van hun collega’s wilden afwachten. Maar zo stellen de werknemers, daaruit kan echter op geen enkele wijze worden afgeleid dat zij hebben ingestemd met de gewijzigde werknemersbijdrage voor het pensioen.

Instemming met wijziging van de arbeidsvoorwaarden

De werkgever voert verweer. Wijziging van de pensioenvoorwaarden is nodig om de werkgelegenheid te behouden. Alle personeelsleden zijn gedurende vier maanden zowel mondeling als schriftelijk geïnformeerd met duidelijke toelichtingen, er is gestemd is over het principeakkoord en er is daarover uitgebreid gecommuniceerd. Werknemers hebben bovendien geruime tijd de kans gekregen voor overdenking, om vragen te stellen of om bezwaar te maken.

Piepsysteem

De werkgever heeft het zogenaamde piepsysteem gehanteerd. Geen van de werknemers – buiten de eerste groep van achttien medewerkers die de gang naar de rechter heeft gemaakt – heeft tot april 2017 bezwaar gemaakt. De werkgever vindt dat de individuele werknemers daarom hebben ingestemd met de wijziging van de arbeidsvoorwaarden en beroept zich daarbij op artikel 3:37 lid 1 BW.

Premievrij pensioen tegen de wet

Daarbij stelt de werkgever dat hij met de wijziging van de arbeidsvoorwaarden de wet volgt. Het bedrijf en zijn werknemers zijn verplicht aangesloten bij het bedrijfstakpensioenfonds voor de Metalektro. Zij moeten daarom het geldende pensioenreglement nakomen. In het pensioenreglement staat dat de actieve deelnemer aan zijn werkgever een bijdrage in de premie is verschuldigd. Het ontbreken van een werknemersbijdrage is dus in strijd met de wet (artikel 4 Wet Bpf) en het geldende pensioenreglement.

Geen eenzijdig wijzigingsbeding

Een werkgever mag de arbeidsvoorwaarden, waaronder pensioen, alleen wijzigen met instemming van de werknemer. Alleen wanneer de arbeidsovereenkomst een eenzijdig wijzigingsbeding kan de werkgever overgaan tot wijziging van de arbeidsvoorwaarden zonder dat de werknemers daarmee akkoord gaan. In dit geval is er geen sprake van een eenzijdig wijzigingsbeding.

Oordeel kantonrechter

De kantonrechter vindt dat de werkgever de werknemers inderdaad voldoende heeft geïnformeerd over de aanstaande wijzigingen. Maar dat betekent nog niet dat de werkgever in zijn recht staat.

De stelling dat het premievrije pensioen voor werknemers tegen de wet is, verwerpt de kantonrechter. Want dit was immers ook geen bezwaar toen de werkgever een akkoord sloot met de FNV.

Behoud werkgelegenheid

Ook het behoud van de werkgelegenheid overtuigt de kantonrechter niet. In hoeverre de werkgelegenheid daadwerkelijk onder druk stond is door de werkgever onvoldoende onderbouwd. Ook is niet duidelijk geworden of het al dan niet invoeren van de werknemersbijdrage in de pensioenpremie daarbij van doorslaggevende betekenis is geweest. De arbeidsvoorwaarden zijn ook op diverse andere punten versoberd. De werkgever heeft ook andere onderdelen van het reddingsplan uitgevoerd.

Belang werknemer

De kantonrechter vindt dat het belang dat werkgever heeft bij de wijziging van de arbeidsvoorwaarden niet zwaarder weegt dan het belang van de werknemers bij een premievrij pensioen. Dat de or en de meerderheid van de medewerkers wel hebben ingestemd met de wijziging van de arbeidsvoorwaarden, maakt dit niet anders.

Bron: Rechtbank Oost-Brabant | ECLI:NL:RBOBR:2018:1001

Reageer op dit artikel