artikel

HR-trends volgens Jeroen Busscher: meer zingeving en complexiteitsdruk

Organisatie & Strategie

De verdiepingsslag van zingeving en de steeds hogere complexiteitsdruk zijn volgens organisatieadviseur Jeroen Busscher twee trends waar HR in 2020 mee te maken krijgt.

HR-trends volgens Jeroen Busscher: meer zingeving en complexiteitsdruk

1. Zingeving en betekenisvorming op het werk krijgen verdiepingsslag

“Laatst las ik op Linkedin een stukje van iemand van een beleggingsfonds die ijskoud zei: bedrijven zijn er om winst te maken. Dat kun je in de 21ste eeuw gewoon niet meer met droge ogen beweren. Bedrijven zijn er om iets waardevols voor de maatschappij te doen en daarbij winst te maken. Zo kijken we steeds meer naar organisaties. Organisaties die dat niet doen, krijgen het steeds moeilijker om mensen te vinden en verliezen de sympathie van hun klanten. Kijk maar naar hoeveel bedrijven zich nu als groen afficheren. Dat heeft een reden. Vijftig jaar geleden hadden we ons niet kunnen voorstellen wat onze beker melk te maken heeft met een groene wereld. Nu vinden we dat evident. Die melk heeft een grotere betekenis gekregen dan een simpele beker melk. Biologisch, fairtrade, mensenrechten; dat zijn allemaal betekeniszaken.”

Rituelen

“In je jaarverslag moet dus niet alleen staan dat je goede dingen doet. Dat zijn mooie woorden, die vaak niet zo worden gevoeld en geleefd. De target van de maand overwoekert al snel de bezieling van de maand. Werk moet meer een invulling van mijn bestaan als mens worden. HR zou kunnen vragen naar wat onze drijfveren zijn, wat ons bezielt, zodat we ons hele wezen in ons werk kunnen meenemen. De doelstellingen van de organisatie verbinden aan iets waaraan je zelf een zinvolle bijdrage aan wilt en kunt leveren; dat speelt zeker voor de jongere generatie een belangrijke rol. Je moet medewerkers laten ervaren dat ze een bijdrage leveren aan wat je als bedrijf probeert te bereiken. Dat moet een tegen spiritualiteit aan schurkende ervaring zijn in de vorm van een ritueel.
Die rituelen hebben we al: vergaderingen, heisessies, kwartaaldagen. Momenten die je kunt vormgeven als iets waarin het veel meer gaat over de spirituele inhoud van het aan elkaar verbonden zijn in plaats van als een saaie presentatie. ”

Jeroen Busscher

Symbolen

“Wil je persoonlijke doelen aan bedrijfsdoelstellingen koppelen, dan kun je bijvoorbeeld iedere medewerker een voorwerp laten kiezen dat voor hem de relatie symboliseert tussen zijn eigen doel en de bedrijfsdoelstelling. Van al die voorwerpen maak je een expositie. Dan krijgt dat voorwerp een grotere betekenis dan zijn pragmatische functie. Dat is niet zomaar een pen, maar de pen die je vader je op zijn sterfbed gaf, waarbij hij zei: ‘Jongen, hiermee zul je de rest van je leven kunnen schrijven.’ Zo’n expositie wordt dan uiteindelijk een ritueel. Voor de goede orde: dit soort rituelen helpen de slagvaardigheid van de organisatie te verbeteren, het is geen verspilde tijd maar een investering in productiviteit.”

Er zijn ook mensen die zeggen: we verwachten tegenwoordig veel te veel van een baan als het gaat om zingeving, en dat is precies de reden waarom zoveel jonge mensen burn-out zijn.

“Je kunt het net zo goed omkeren: zoveel mensen zijn burn-out omdat ze die betekenis niet in hun werk vinden. Wij zijn nu zo rijk dat er generaties komen die zeggen: gaat het wel over materie en sociale status? Zij willen hun leven anders vervullen; dat zit in zelfverwezenlijking in activiteiten, noem het je werk. Als je dan in een organisatie terechtkomt waar the spreadsheet rules, kan ik me voorstellen dat dat frustrerend werkt. Tien jaar geleden dachten we nog: als je competenties in beeld brengt en als jouw competenties en talent maar aansluiten op je werk, dan ben je blij. Maar blijkbaar is er meer tussen hemel en aarde.”

2. Steeds hogere complexiteitsdruk ofwel het overvragen op gebied van soft skills

“Voor steeds meer vacatures worden kandidaten, ‘gezien de nieuwe invulling van de functie’, overvraagd. Dat is voor mij een van de verklaringen voor de golf aan burn-outs. Werk is complexer geworden: sociaal, zelforganiserend. Je hebt niet meer met één iemand te maken, maar met een netwerk van mensen en belangen waar je allemaal rekening mee dient te houden. Het stakeholderlandschap is veel complexer geworden. Ook als loonslaaf moet je ondernemerschap tonen. Daarvoor zijn steeds meer communicatieve vaardigheden nodig. Er is sprake van een ver-hbo-isering van werk.

“We vragen steeds meer kwaliteiten van mensen die niet samenvallen met de achtergrond die ze hebben. Er zijn veel mensen met een mbo- of lagere opleiding. Van hen worden op allerlei vlakken hbo-achtige kwaliteiten gevraagd. Veel van die zachte eigenschappen als intermenselijke beïnvloeding, creatief denken en zelforganisatie leer je niet op het mbo. En de vraag is hoe ontwikkelbaar die kwaliteiten zijn, want het gaat niet over kennis, maar over allerlei sociale en creatieve vaardigheden.”

Realistische kijk

“HR zou de nuchterheid kunnen inbrengen tussen de denkbare wereld en de doebare wereld. We hebben een functie waarin iemand 1800 euro per maand verdient. We verwachten dat die medewerker zelf verantwoordelijkheid neemt voor de hele portfolio, dat hij al zijn stakeholders managet, dat hij de creativiteit heeft om zelf oplossingen voor problemen te zoeken, zich verdiept in zijn vak en met iedereen meedenkt. Als iemand 1800 euro verdient, heeft hij waarschijnlijk niet een heel hoge opleiding gehad en dan vraag je dus nogal wat. Er wordt inside-out gedacht: dit is er nodig om die functie goed in te vullen, dat is de denkbare wereld. We vergeten te kijken of je gezien de arbeidsvoorwaarden dat soort talent wel kan betalen en krijgen.

Lees ook: Heleen Mes: 5 trends in employee experience

“Je ziet momenteel veel organisaties die hun mensen tot de laatste druppel uitpersen. Dat gaat zich op gegeven moment tegen je keren. Waarom zou je bij een organisatie willen werken waar je zelfredzaamheid zó getest wordt, je zelfoplossend vermogen zó overvraagd wordt en waar de werkdruk torenhoog is, terwijl er maar een bescheiden inkomen tegenover staat? HR moet dus tegen het management zeggen: je wilt dit en kunt dat betalen, is dat wel reëel?”
Ik heb de werkdruk en de complexiteit de afgelopen jaren enorm zien toenemen; het is allemaal op het randje van wat je nog van mensen kunt vragen. Mensen zijn uitgeknepen, als de laatste druppels van een perssinaasappel. Het is een taak voor HR om te kijken: mogen wij dit nog wel van medewerkers vragen? Is dit nog wel verantwoord?”

Lees ook wat Maurice van Rooijen voor HR-trends ziet: ‘Kennisoverdracht babyboomers en generatie X’

Reageer op dit artikel