blog

De bankcultuur

Organisatie & Strategie

Met een voor Nederlandse begrippen ongekend hoge schikking met het Openbaar Ministerie als gevolg van de ‘witwasaffaire’ heeft ING een strafrechtelijke procedure afgewend. Maar de schade die de bank met deze affaire heeft opgelopen is veel groter en betreft niet alleen de financiële gevolgen.

De bankcultuur

De grote vraag bij klanten en in de politiek is: hoe betrouwbaar en veilig is deze bank? Als die vraag gesteld wordt, heb je als bankinstelling echt een probleem. De crisis van 2008 speelt daarbij een grote rol. Met die crisis is het geloof in de betrouwbaarheid en veiligheid van de banken fundamenteel geschokt. De banken beloofden beterschap.Sinds de crisis is overwonnen, zijn ze alleen maar het tegendeel aan het bewijzen, met de witwasaffaire als nieuw dieptepunt. En het zal niet het laatste schandaal zijn.

In alle commotie is al veel gezegd over de cultuur van de bank, maar daarbij wordt geen relatie gelegd met het personeelsmanagement. En daar valt toch wel een en ander over te zeggen.

Effectiviteit van competentiemanagement

In 2007 heb ik met mijn kenniskring van Avans Hogeschool onderzoek gedaan naar de effectiviteit van competentiemanagement. Van de elf casestudies die wij daarin deden vonden er drie plaats bij banken. Uit het oogpunt van vertrouwelijkheid zeg ik niet of ING daarbij zat, maar het zou zomaar kunnen. Uit ons onderzoek kwam naar voren dat de banken in die tijd een cultuuromslag doormaakten. (We hebben het over de jaren vlak voor het losbarsten van de crisis van 2008, dat maakt het extra pikant!) Van een ‘traditionele bankorganisatie’ naar een sales bedrijf, zoals dat genoemd werd. De oude organisatie werd door de top te bureaucratisch en administratief gericht gevonden en moest ‘verzakelijken’ en meer prestatiegericht worden.

Om de noodzakelijk geachte cultuuromslag bij de medewerkers te bewerkstelligen werd – zo bleek uit ons onderzoek – het personeelsmanagement ingezet, in het bijzonder competentiemanagement. Het was terug te zien in werving en selectie, opleidingen, beoordeling en beloning et cetera. Lef, initiatief, creativiteit en ondernemerschap werden de belangrijkste competenties.

Snelle jongens en meisjes

Van medewerkers die in onvoldoende mate over deze eigenschappen beschikten en die onvoldoende commercieel dachten werd afscheid genomen. Zo werden de ‘klassieke kantoorklerken’ vervangen door snelle jongens en meisjes, strak in het pak en met een mooie auto onder de kont. Nou, we hebben het geweten!

De laatste ING-crisis laat zien dat de banken niets hebben geleerd van de crisis van 2008. Dat is niet verwonderlijk. Het zit in de cultuur die in het begin van de eeuw is ingebracht, waar medewerkers op zijn geselecteerd en gestuurd. Een cultuur die intussen diep geworteld is en waar men nog altijd op wordt afgerekend. Dit verzin ik niet: het is een constatering van het OM. Gesteld wordt dat een bank primair betrouwbaar en veilig moet zijn. Dat was de bank tot pakweg 2000, maar daarna werden andere eigenschappen belangrijker gevonden. Het ging over winstgevendheid, shareholders value, performance. De tijd is rijp voor een nieuwe cultuuromslag. Misschien heeft de bank iets aan competentiemanagement?

Auteur Willem de Lange schrijft maandelijks een column voor PW.

Reageer op dit artikel