artikel

Best practice gezondheidsmanagement: aanpak slaapapneu

Personeelsmanagement

Als sommige werknemers kampen met slaapapneu, kan dat voor een werkgever een groot probleem zijn. Over de aanpak van een logistieke dienstverlener waar gezondheidsmanagement hoog in het vaandel staat.

Best practice gezondheidsmanagement: aanpak slaapapneu

Slaapapneu is het tijdelijk stokken van de ademhaling tijdens de slaap. Het kan tot gevolg hebben dat men overdag moe is, slaperig en niet uitgerust (zie kader). In sommige beroepen kan dit dus heel gevaarlijk zijn. AB Texel Group, een logistiek dienstverlener met ruim 1700 werknemers, startte daarom eind 2017 een pilot om slaapapneu bij chauffeurs aan te pakken. Waar de diagnose slaapapneu normaliter drie maanden rijontzegging tot gevolg heeft, werden zestien chauffeurs in dit traject versneld behandeld zonder dat zij thuis zaten.

Slaapapneu op tijd herkennen

“Twee van onze chauffeurs hadden de diagnose slaapapneu gekregen. Ze mochten drie maanden niet de weg op, terwijl ze na enkele weken al hersteld waren”, vertelt Tineke Veenstra, verzuimcoördinator op de afdeling HR. Toen zorgverzekeraar CZ bij AB Texel Group aanklopte voor een pilot tegen slaapapneu, toonde de directie dan ook direct belangstelling.  “Deze pilot maakte het mogelijk om slaapapneu vroegtijdig te herkennen, medewerkers sneller te behandelen, hen gezonder te krijgen en uitval te voorkomen.”

Wat is slaapapneu?

Slaapapneu is een stoornis waarbij sprake is van ademstilstand tijdens het slapen. Een apneu is een pauze van de ademhaling die ten minste tien seconden duurt. Er is sprake van het slaapapneusyndroom wanneer je vaker dan tien keer per uur ademstilstanden hebt. Slaapapneu gaat vaak samen met snurken. Door apneu kunnen je hersenen te weinig zuurstof krijgen. Als dit gebeurt, geven ze een alarmsignaal af waardoor je minder diep gaat slapen of wakker wordt. De luchtweg is dan weer vrij en de slaap kan worden hervat, maar door veel apneu-aanvallen zal iemand nooit een diepe slaap bereiken en ontstaat onder andere vermoeidheid.

Deelname aan de pilot door de logistieke dienstverlener was geen vanzelfsprekendheid. Andere transportbedrijven bedankten vriendelijk, beducht voor rijontzeggingen. “Natuurlijk hebben wij onszelf ook afgevraagd wat de gevolgen konden zijn”, aldus Veenstra. “Maar de gezondheid van de chauffeur is het belangrijkst. Als een dergelijk traject voorkomt dat medewerkers op termijn uitvallen, is dat winst voor iedereen.”

Voorbereiding op de pilot

En dus startten Veenstra en Aukje Rekkers-Staal, senior adviseur Bedrijfszorg van CZ, met de voorbereiding van de pilot. Allereerst moesten een aantal vragen beantwoord worden. “Moeten mensen vanuit de zorgverzekeraar worden doorverwezen naar de huisarts of de bedrijfsarts? Wat is het proces als een medewerker zich aanmeldt? Hoe zit het met de privacywetgeving bij zo’n traject? Hoe zorgen we ervoor dat chauffeurs zich veilig voelen om deel te nemen? Dat soort vragen”, licht Veenstra toe.

Iemand met slaapapneu heeft zelf niet in de gaten dat hij tijdelijk stopt met ademhalen, maar zijn partner vaak wel

Na de voorbereiding werden alle medewerkers uitgebreid geïnformeerd over de pilot. In de nieuwsbrief, per mail – inclusief video met uitleg over slaapapneu – en met een brief per post. “Iemand met slaapapneu heeft zelf niet in de gaten dat hij tijdelijk stopt met ademhalen, maar zijn partner vaak wel”, verklaart Veenstra. “Meerdere chauffeurs gaven aan dat hun partner aandrong op onderzoek na het lezen van de brief.”

Versneld behandelingstraject

Deelname aan de pilot was vrijwillig. Veenstra kan best redenen bedenken waarom chauffeurs niet mee zouden doen. “Bijvoorbeeld omdat ze geen zin hebben om het ziekenhuis in Amsterdam te bezoeken, hun eigen risico niet willen spenderen of omdat ze bang zijn hun rijbewijs tijdelijk kwijt te raken.” Na het invullen van een vragenlijst meldden echter bijna veertig medewerkers zich met een bepaald risico op slaapapneu. “Het liep op een gegeven moment even storm”, bekent Veenstra. “Maar ik was daar wel blij mee. Dan doen we het niet voor niets. Voor de planning was het wel een uitdaging, want veel chauffeurs zijn de hele week op de weg en moesten nu doordeweeks worden onderzocht.”

Gelukkig was er in deze pilot sprake van een versneld traject voor de zestien  chauffeurs die uiteindelijk in behandeling gingen. Onder meer door één in plaats van vijf bezoeken aan het ziekenhuis voor diagnostiek en bespreking. Tussen het bezoek aan de bedrijfsarts of huisarts en het ziekenhuis, werden de medewerkers thuis door een verpleegkundige bezocht voor begeleiding en onderzoeken. Zodoende kon het behandelingstraject van zes maanden naar twee tot vier weken worden ingekort. Veenstra: “Overigens had geen van de deelnemers dermate slaapapneu dat ze van de behandelend arts tussendoor niet mochten rijden.”

Verbeterpunten

Veenstra kijkt terug op een geslaagde pilot. “Zestien medewerkers voelen zich beter. Daarom geven we er ook een vervolg aan. Zodat mensen die later in dienst zijn gekomen, ook deze kans krijgen. Er zijn al enkele aanmeldingen.”

Verbeterpunten neemt ze zeker mee, aldus de HR-verzuimcoördinator van het bedrijf met 1700 medewerkers. “We communiceerden het vervolg in december, zodat ze tijdig hun zorgverzekering kunnen aanpassen als ze dat willen. Het traject zelf starten we voortaan aan het begin van het jaar, aangezien het in de laatste maanden altijd erg druk is bij ons. Dan is het niet handig voor chauffeurs om op een maandag of vrijdag naar de bedrijfsarts te gaan. Ook geven we voortaan nog meer duidelijkheid over de financiële aspecten van deelname.”

Wisselwerking werkgever en werknemer

Medewerking van alle betrokkenen is volgens Veenstra een randvoorwaarde om een dergelijk traject te doen slagen. “Wij vergoeden de bedrijfsarts en stellen ons flexibel op. In de planning, maar ook als chauffeurs minder willen werken. De tijd dat een chauffeur elke week zes dagen van huis was, is niet meer. Nu ook de pensioengerechtigde leeftijd steeds verder omhoog gaat, denken we graag mee met onze medewerkers. Onze doelstelling is duurzame inzetbaarheid.”

Nu ook de pensioengerechtigde leeftijd steeds verder omhoog gaat, denken we graag mee met onze medewerkers

Daar staat tegenover dat ook van deelnemers aan het gezondheidstraject iets mag worden verwacht, vindt Veenstra. “Zij betalen hun eigen risico, tenzij ze bij CZ zijn verzekerd. Ik vind dat medewerkers zelf ook verantwoordelijkheid moeten nemen om gezond te blijven. Het is een wisselwerking, het moet van beide kanten komen.” Veenstra benadrukt dat medewerkers ook anoniem, via de zorgverzekeraar konden deelnemen en de keuze hadden om naar de bedrijfsarts of de eigen huisarts te gaan. “Zodat wij als werkgever niet van hun slaapapneu op de hoogte zijn als ze dat niet willen.”

Preventie van slaapapneu

Hoe het komt dat relatief veel chauffeurs slaapapneu ontwikkelen, vindt Veenstra lastig te zeggen. “Er kunnen verschillende factoren meespelen. Bijvoorbeeld onregelmatige werktijden, lange werkdagen, veel zitten, slapen in de auto, etc. Het wisselt per persoon en heeft ook met de leefstijl van mensen te maken. Het zou goed zijn om dat verder te onderzoeken, ook omdat apneu andere gezondheidsklachten kan verergeren.”

De preventie van slaapapneu komt bij AB Texel Group niet uit de lucht vallen. Het bedrijf investeert veel in het welzijn van haar medewerkers, aldus Veenstra. “We hebben sinds kort een bedrijfsmaatschappelijk werker en binnenkort ook een extern vertrouwenspersoon. We bieden budgetcoaching aan voor medewerkers die hun financiën niet op orde hebben. Een preventiemedewerker geeft medewerkers adviezen, bijvoorbeeld rond arbo. We hechten veel waarde aan goede en gezonde werkplekken en hebben een eigen opleidingsacademy. Daarin geven we onder meer trainingen rond duurzame inzetbaarheid.”

Focus op gezondheidsmanagement

Gezondheidsmanagement staat bij AB Texel Group echt op de agenda, vertelt Veenstra. “Veel chauffeurs zijn lang in dienst en de gemiddelde leeftijd wordt alleen maar hoger doordat ze steeds later met pensioen gaan. We kijken hoe we daarin kunnen meebewegen, bijvoorbeeld door extra voorzieningen in de auto. Als je bedenkt dat verzuim niet goedkoop is, kun je eigenlijk niet om gezondheidsmanagement heen.”

gezondheidsmanagementMeer weten over gezondheidsmanagement? Ga dan naar het dossier op PWnet met veel artikelen over de laatste trends op dit gebied, met tips en ook best practices.

Ook in 2019 krijgen preventie en verzuim veel aandacht van Veenstra en haar collega’s. “Het verzuim ligt nog te hoog bij ons. Dus we bekijken welke interventies we nog meer kunnen toepassen. Zo gaan we pensioengesprekken aan met medewerkers die enkele jaren voor hun pensioengerechtigde leeftijd zitten, maar eigenlijk niet meer kunnen.”

Met STL Werkt geeft de logistieke dienstverlener een vervolg aan een check naar de duurzame inzetbaarheid van medewerkers. Veenstra: “Aan de hand van de uitkomsten gaan we met mensen in gesprek en komen we, vanuit STL, met vervolginterventies.” Wees niet bang om het gesprek met medewerkers over hun gezondheid aan te gaan en daarin stappen te zetten, geeft Veenstra mee. “Veel bedrijven durfden de pilot tegen slaapapneu niet aan, maar ik ben blij dat wij wel hebben deelgenomen.”

gezondheidsmanagement

 

Reageer op dit artikel