artikel

Kanker en Werk: wat kan er wèl!

Personeelsmanagement

Stel je voor. Op dinsdagochtend komt één van jouw medewerkers naar je toe. Ze vertelt dat ze is gediagnosticeerd met kanker. Borstkanker. Veel meer weet ze nog niet. Ze lijken er op tijd bij te zijn, maar de prognose en behandelingen zijn nog onzeker.

Kanker en Werk: wat kan er wèl!

Er moeten nog veel onderzoeken volgen. De emoties zitten hoog. Bij de medewerker, maar uiteraard ook bij jou. Je wilt de medewerker natuurlijk de best mogelijke ondersteuning bieden. Maar wat is op dit moment het beste? Wat kan je doen en wie helpt je daarbij?

Werk biedt structuur

In Nederland krijgt een op de drie mensen kanker, waarvan meer dan 40 procent tussen de 20 en 64 jaar. Dat betekent dat jaarlijks ongeveer 40.000 mensen in de werkende leeftijd worden gediagnosticeerd met kanker. Gelukkig leven mensen door verbeterde diagnostiek en behandelingen langer met of na kanker.

Steeds meer werknemers zijn in staat om door te werken tijdens de behandeling. Of om na hun behandeling weer terug keren op de werkvloer. Dat is belangrijk, want werk is een belangrijk onderdeel van het leven. Werk biedt structuur en zorgt voor sociale contacten. Toch kan werkbehoud of werkhervatting na kanker een flinke uitdaging zijn. De emotionele en fysieke impact van kanker en de behandeling kan groot zijn. Niet alleen op korte termijn. Ook jaren na de behandelingen kan de medewerker nog last hebben van bijvoorbeeld vermoeidheid of concentratieproblemen.

Lees ook: Hoe kunt u medewerkers met kanker het beste tot steun zijn?


De Stichting Nationale Kanker en Werk Dag (NKWD) organiseert op 5 november een dag voor werkgevers en werknemers die in relatie tot werk geconfronteerd worden met kanker. De NKWD staat in het teken van jouw dagelijkse praktijk. Deelnemers worden meegenomen in wat er gebeurt op de werkvloer wanneer een werknemer de diagnose kanker krijgt. De impact, de gevolgen, de praktijk – zowel voor werknemer als werkgever – worden getoond en voelbaar gemaakt in de vorm van real-life scènes. Door te ervaren wat het met beide hoofdrolspelers doet, bieden we handvatten voor omgaan met kanker op de werkvloer. Om te laten zien wat er wél kan.

Wil je weten wat er wél kan?
Kom dan op 5 november naar De Nationale Kanker en Werk Dag op Landgoed Zonheuvel in Doorn. Kosten bij inschrijving vóór 1 oktober: € 145,-. Daarna € 175,-. Als lezer van PWMagazine ontvang je een extra korting van €40,- met de kortingscode: PWMagazine2019. Deze dag is waardevol voor HR-managers, directeuren en leidinggevenden. Meer informatie en inschrijven via de website van de Nationale kanker en werkdag 2019.

De Nationale Kanker en Werk Dag is een initiatief van Groep Werk & Kanker en de Stichting Jij Speelt de Hoofdrol.

Communiceren is de sleutel

Als HR-professional en leidinggevende heb je een belangrijke rol in de begeleiding van medewerkers met kanker. Jij bent degene die in direct contact staat met de werknemer. Degene die in de positie is om het werk van de werknemer aan te passen. Maar tegelijk ook degene die zorg moet dragen voor de productie van jouw team.

Een makkelijke rol is dit dus zeker niet. Moet er bijvoorbeeld een tijdelijke vervanger worden aangenomen voor iemand die uitvalt als gevolg van kanker? Is het wel ethisch om over werk te praten met een medewerker die middenin de chemokuren zit?

Dilemma’s

Veel leidinggevenden worstelen met deze dilemma’s. Beslissingen worden veelal gemaakt op basis van eerdere ervaringen met een medewerker met kanker. Toen ging het namelijk ook goed.

Het maken van aannames, bijvoorbeeld op basis van eerder ervaringen, zijn een belangrijke valkuil voor leidinggevenden. Iedere werknemer reageert namelijk anders op de diagnose kanker. Iedere werknemer heeft daarom ook een andere begeleiding nodig. Communiceren is de sleutel.

Open vragen

Betrek de medewerker bij beslissingen die worden genomen. Wat wordt er gecommuniceerd naar het team? Moeten er taken worden overgenomen? Hoe houden we contact tijdens de behandelingen? Geef de regie zo veel mogelijk aan de werknemer. Stel open vragen en luister naar de werknemer.

Alleen op die manier kan de begeleiding van jou als leidinggevende aansluiten bij de behoeften en wensen van de medewerker.

 

Medewerker wordt niet die ziekte

“Toen Monique (werknemer) uitviel door kanker, vond ik het prettig dat we de dingen konden benoemen zoals ze waren. Zodat we met elkaar konden verkennen welke bijdrage ze nog wél kon leveren. Daardoor heb ik de periode van ziek zijn ook nooit als breuk in de relatie ervaren.

Je moet flexibel zijn met elkaar in wat wel en niet kan. Het inschatten daarvan is vaak heel lastig

Ik heb niet alleen bij Monique, maar ook bij andere collega’s met kanker ervaren hoe belangrijk het is om de ander serieus te blijven nemen. Niet direct alle verantwoordelijkheden weghalen, maar de ander betrekken bij de keuzes die gemaakt moeten worden om werk over te dragen, bespreken wat die zelf nog graag wil blijven doen en daarvoor de ruimte geven.

Omdat ik al een aantal keren van dichtbij heb meegemaakt dat mensen kanker kregen, kwam ik voor mijzelf tot het inzicht: “Het is naar als je zo ziek wordt, maar je wordt niet die ziekte, je hebt het ermee te doen.” Daarbij heb ik ook geleerd dat je flexibel moet zijn met elkaar in wat wel en niet kan en dat het inschatten daarvan vaak heel lastig is. Dus elkaar serieus nemen in hoe het nu is en hoe je denkt dat het zal gaan, met de wetenschap en ruimte dat je er morgen anders in kan staan.

Daarnaast hebben de ervaringen mij geholpen om scherper te maken waar het om gaat in het leven en dat is dus ook werk. Dat is een identiteit die je niet ineens loslaat als je ziek bent. Hoe dit balans eruit ziet en wat daarin van belang is, verschilt per persoon.”

Lieke, leidinggevende
(Deze tekst is eerder verschenen in Hallo, ik ben nog niet Dood!)

Kanker vergt meer van organisaties

Het bieden van deze begeleiding op maat vergt kennis en kunde van leidinggevenden en HR-professionals. Deze kennis en kunde gaat verder dan het volgen van de wetgeving of het managen van de ‘schadelast’ van de organisatie. Met specifieke kennis over kanker en vaardigheden om te communiceren met een medewerker met kanker kan een stap verder worden gezet. Je bent beter in staat om te denken in mogelijkheden. Te zoeken naar oplossingen. Samen te werken met de bedrijfsarts. En belangrijker nog: samen te werken met de medewerker met kanker. Om uiteindelijk de kans op werkbehoud van deze medewerker te vergroten.

Lees ook: HR: bied medewerkers met kanker maatwerk

Ziek uit dienst

“Toen ik de diagnose kanker kreeg, was niet meteen duidelijk welke grote consequenties de diagnose en de aanstaande operatie zouden hebben. Mijn werk is mijn passie. Ondanks alle onzekerheid was ik vastberaden om zo snel mogelijk terug te komen op de werkvloer.

Ondanks alle onzekerheid was ik vastberaden om zo snel mogelijk terug te komen op de werkvloer

Na de operatie was niets minder waar. Ik moest eerst aansterken voordat het überhaupt verantwoord was om met chemo kuren te beginnen. In de daarop volgende negen maanden van mijn tijdelijke contract vroegen herstel en de nodige behandelingen alle energie. Hoewel ik contact had met mijn leidinggevende en wij het over mogelijkheden hebben gehad om mij een aantal uren te laten werken, zijn we er niet in geslaagd om een passend plan te maken. De tijd was te kort, maar vooral was het te eng om het over een ongeneeslijke ziekte te hebben, de financiële risico’s voor een MKB-bedrijf en vooral wat werk eigenlijk voor mij betekent. Ik ging ziek uit dienst en werd 100 procent afgekeurd.

Maar organisatiepsychologie is nog steeds mijn vak en passie. Nu begeleid ik HR-professionals en leidinggevenden om taboes bespreekbaar te maken, vertrouwen en lef te hebben om kansen te kunnen ontdekken en mogelijkheden op creatieve manier te benutten.”

Kathi Künnen, Organisatiepsychologe

Een brug tussen werknemer en werkgever

Begin 2019 is de Stichting Nationale Kanker en Werk Dag opgericht met als doel om werkparticipatie van werknemers met kanker te vergroten. Voorzitter Machteld de Bont is één van de initiatiefnemers. “Deze dag is bedoeld om een brug te slaan tussen medewerker en werkgever. We richten ons daarbij dus op de medewerkers zelf, maar juist ook op HR-professionals, leidinggevenden en andere stakeholders.”

Het centrale thema van deze dag is ‘Kanker en Werk: Wat kan er wél!’. De Bont: “We willen de kennis, kunde en wederzijds begrip vergroten. Want er is vaak meer mogelijk dan werknemer en werkgever in eerste instantie denken.”

Mooi signaal

Het belang van deze dag wordt ook vanuit de politiek onderstreept. “We zijn dankbaar dat Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid, red) en Mariette Hamer (voorzitter Sociaal Economische Raad, red) hebben toegezegd een bijdrage te leveren aan de Nationale Kanker en Werk Dag 2019. Dat geeft toch een mooi signaal af.”

Daarnaast is het volgens De Bont een unieke kans voor organisaties om een stap te zetten richting goed werkgeverschap. “De begeleiding van een medewerker met kanker is een grote uitdaging voor organisaties. Er zijn niet veel mogelijkheden om te sparren met andere leidinggevenden, HR-professionals én medewerkers met kanker. Dit is een uitgelezen kans om met elkaar in gesprek te gaan. Als voorbereiding om in de dagelijkse praktijk ook met elkaar in gesprek te gaan.”

Steentje bijdragen

“Als HR-verantwoordelijke draag ik mijn steentje bij aan de kracht van werk als onderdeel van het herstel van mensen die ziek zijn. Wij vinden het belangrijk om het onderwerp kanker en werk bespreekbaar te maken en te houden. En niet alleen voor medewerkers en HR, maar ook voor hun leidinggevende en hun team. We hebben een aantal jaar geleden richtlijnen opgesteld voor leidinggevenden en medewerkers, die ons houvast bieden bij hoe je kunt omgaan met een collega die kanker of een andere ernstige, chronische ziekte krijgt. Maar als het op papier staat, is het nog niet vanzelfsprekend dat het ook leeft binnen de organisatie. Daarom hebben wij regelmatig aandacht voor het onderwerp ziek en werk tijdens overleggen. Of staan we in workshops stil bij de communicatie rondom kanker en chronische ziekten.

Als HR-professional ben ik de afgelopen jaren vaak persoonlijk betrokken geweest bij medewerkers die ziek werden. En in verschillende fasen van hun ziekte en behandeling hebben zij vaak andere behoeften. We moeten als werkgever rekening houden met het feit dat medewerkers tijdens de onderzoeksfase vaak erg onzeker zijn over de prognose en daardoor mogelijk afgeleid zijn op het werk. Wanneer ze daarna een diagnose krijgen, zal een medewerker tijd nodig hebben om dit te verwerken. Dan is het belangrijk wanneer je als werkgever, leidinggevende of collega, contact houdt en klaar staat voor je medewerker.

Vaak willen medewerkers tijdens de behandelfase graag zoveel mogelijk aan het werk blijven

Vaak willen medewerkers tijdens de behandelfase graag zoveel mogelijk aan het werk blijven. Wij weten uit ervaring dat aan het werk blijven, ook al is het deeltijds, van groot belang is voor de eigenwaarde van de medewerker. Werken geeft afleiding, plezier, financiële onafhankelijkheid en sociale contacten. Ook als het toekomstperspectief soms door de diagnose wordt overschaduwd.”

Lieseke Cortoos, HR-manager Pfizer

Ben je voorbereid?

Het gesprek aangaan. Het klinkt zo gemakkelijk. Helaas blijkt dat in de praktijk niet altijd het geval. Ben je voorbereid? Ben je voorbereid op de dinsdagochtend dat één van jouw medewerkers naar je toekomt met de mededeling “Ik heb kanker”?

Reageer op dit artikel