blog

HRM is dood: leve HRM!

Personeelsmanagement

HRM is dood: leve HRM!

HRM is doodverklaard. En niet door de eerste de beste. Zo pleitte professor Paul Boselie, hoogleraar – en dat is nog eens durven – Strategisch HRM aan de universiteit van Utrecht, onlangs voor het afschaffen van het beoordelingsgesprek, de achilleshiel van HRM.

Ook Trouw-columnist Stevo Akkerman deed een duit in het zakje. Ooit – zo schreef hij – kreeg hij als leidinggevende binnen enkele minuten een collega aan het huilen tijdens een beoordelingsgesprek. Hij had direct zijn bekomst van ‘het vouwen van medewerkers in een formulier’.

Ook mijn eigen ervaringen in het hoger onderwijs de afgelopen dertig jaar wijzen niet direct op de onmisbaarheid van de PCM-cyclus (Performance & Competence Management) zoals het paradepaardje van HRM aan mijn hogeschool heet. Meestal is het een genoeglijk samenzijn met mijn teammanager. We bespreken wat privédingen, wat praktische zaken over inzet of rooster en in de laatste minuten kijken we nog even wat we moeten invullen in het elektronische dossier. Een stevige handdruk bezegelt de prettige samenkomst en we gaan over tot de orde van de dag.

Happiness Release Metamorfose

Maar om nu het kind met het badwater weg te gooien? Als we voortaan HRM opvatten als Happiness Release Metamorfose – met excuses voor de benaming maar het past wel lekker bij het onderwerp van deze column – zijn er zinnige dingen te bereiken in het werkproces.

Met Happiness Release Metamorfose wil ik niet meedeinen met de hype dat het in het werk om persoonlijk geluk of levensgeluk moet draaien. Dat is gewoonweg teveel gevraagd. Aristoteles leerde ons al dat het bij levensgeluk om iets heel groots gaat: om een gelukt en geslaagd leven. En dat omvat veel meer dan alleen werk. Nee, laten we nuchter vaststellen dat alleen de zon voor niets opgaat en dat wij moeten werken voor de kost. En dat is niet altijd prettig en zeker niet voor elk aspect van het werk. Iedereen heeft wel een paar rotklussen op zijn netvlies. Voor mij als onderwijsman: surveilleren bij tentamens, toetsen beoordelen en eindeloze vergaderingen. Dus wat mij betreft geen gouden bergen beloven, gelukzalige vergezichten schetsen of deze of gene geluksgoeroe blindelings volgen met ‘werkgeluk’-trainingen, -stappenplannen of -methodieken.

Inperking van geluk

Ik ga zelfs nog verder met de inperking van geluk. Want ook werkgeluk is (te) veelomvattend omdat het samenhangt met vele en uiteenlopende factoren als tevredenheid over de aard van het werk, over de arbeidsomstandigheden, over de collega’s en leidinggevenden en al wat dies meer zij. Waarvoor ik pleit is geen levensgeluk of werkgeluk maar beroepsgeluk, geluk dat samenhangt met de uitoefening van een beroep. En dat is veel gerichter en beter toepasbaar in de praktijk.

Om beroepsgeluk te stimuleren, moet je wel eerst een paar dingen nagaan. Allereerst de definitie van het beroep: om welk beroep gaat het want niet elk werk valt samen met een beroep. Verder: wat zijn de beroepsactiviteiten? Welke beroepsexpertise (kennis, kunde en vaardigheden) zijn vereist en welke beroepshouding is gewenst? Is er sprake van een beroepsopleiding die erkende getuigschriften of certificaten verstrekt? Bestaat er een beroepsgroep met een eigen beroepscode?

Beroepstrots

Op deze manier kunnen we bepaald werk en sommige functies in bijvoorbeeld de zorg, onderwijs en bedrijfsleven als beroep identificeren. Vervolgens doet de vraag zich voor hoe het met de beroepstrots staat. Is er sprake van beroepsgeluk of juist van  – ja – beroepszeer? Dit laatste kan geïllustreerd worden aan de hand van de vraag of er sprake is van beroepsautonomie. Succes en plezier in de beroepsuitoefening vragen om ruimte en vrijheid voor de beroepsprofessional. Dus geen manager die er bovenop zit, geen nodeloze administratieve rompslomp, geen zinloze protocollen: dat is de dood in de pot voor de professionals als docenten, verpleegkundigen, artsen, technici en juristen. Maar wel de focus leggen op de kern van het beroep.

Er is wel een grote maar. Deze professionaliseringsaanpak vraagt wel wat van jou en je collega’s en veronderstelt kritische feedback van hen en verantwoordingsbereidheid van jou. En dat laatste is – zo blijkt uit het verleden waarin collega’s elkaar nogal eens wilden ‘dekken’ – niet eenvoudig, maar het – opnieuw – proberen meer dan waard. Zo kan HRM als ‘Happiness Release Metamorfose’ nieuw leven worden ingeblazen en zorgen voor meer beroepsgeluk voor professionals. Leve de HRM!

Auteur Sjaak Toonen is docent en onderzoeker bij het lectoraat HRM en Persoonlijk Ondernemerschap van Inholland

Reageer op dit artikel