nieuws

Inspectie: werkgever speelt vaker vals

Personeelsmanagement

Werkgevers die door de bloeiende economie niet aan voldoende arbeidskrachten kunnen komen, zijn soms geneigd om het niet al te nauw te nemen met de regels. Het gevolg is dat de Inspectie SZW meer misstanden ziet: mensen die niet in Nederland mogen werken, maar dat wel doen, schijnconstructies en onderbetaling nemen toe.

Inspectie: werkgever speelt vaker vals

Een Indische man werkt veertien uur per dag, zes dagen per week op een bouwplaats. Hij verdient hier honderd euro per maand mee. Een schrijnend voorbeeld van de slechte arbeidsomstandigheden in Azië? Vergeet het maar. Dit waargebeurde voorbeeld komt uit Nederland. De Inspectie SZW noemt het in haar jaarverslag 2018 de meest schrijnende misstand die haar inspecteurs tegenkwamen. De aanpak van slecht werkgeverschap is een van de speerpunten van de Inspectie SZW.

Lees ook: Goed werkgeverschap, wat is dat eigenlijk?

Uitbuiting

De Indische bouwvakker is geen uitzondering. De Inspectie SZW behandelde in 2018 138 zaken waarbij een vermoeden van arbeidsuitbuiting was. Een karakteristieke situatie is dat arbeidskrachten in het land van herkomst geronseld worden, met schulden worden opgezadeld, geïsoleerd en geïntimideerd worden om vervolgens onder slechte arbeidsomstandigheden lange werkweken te maken. De betaling is minimaal en soms ontvangt men helemaal geen loon.

Communicatie belangrijk

Overtredingen op de werkvloer komen niet altijd voort uit kwaadwillendheid, zo schrijft de Inspectie. Uit inspectiebezoeken blijkt vaak dat werkgevers niet altijd op de hoogte zijn van regels en vereisten. Communicatie hierover vanuit de Inspectie en branchekoepels is daarom belangrijk. Daarmee bereikt de Inspectie een breder effect dan alleen bij de werkgevers die zij inspecteert.

Contracting

Dat aandacht voor creatieve methodes om loonkosten te drukken belangrijk blijft, blijkt uit een recente uitspraak van de rechter. De rechter oordeelde dat PostNL zich niet kan verschuilen achter een uitzendbureau dat postsorteerders onderbetaalt.

PostNL is verantwoordelijk voor achterstallig loon aan pakketsorteerders die via het uitzendbureau In Person werkzaam waren. Dat heeft de rechter bepaald in een zaak die was aangespannen door vakbond FNV. De uitspraak betekent dat benadeelde werknemers bij PostNL moeten aankloppen als ze een nabetaling eisen.

Poolse werknemers

De zaak draait om veelal Poolse werknemers die in drie sorteercentra werkten. Zij kregen minder betaald dan de cao van PostNL omdat ze via een vorm van onderaanneming in dienst waren. Volgens FNV handelde het pakketbedrijf onrechtmatig omdat er feitelijk sprake was van uitzendwerk, waarbij ingehuurde werknemers hetzelfde moeten krijgen als vaste medewerkers.

Om de wet heen organiseren

De rechter gaf de vakbond gelijk en stelde dat PostNL zodoende bewust van onderbetaling van de werknemers heeft geprofiteerd. Zo nam het pakket- en postbedrijf zelf het initiatief bij de samenwerking met In Person. Ook weegt de rechtbank een filmpje van een presentatie mee. Daarin is te zien hoe een toenmalig leidinggevende van PostNL aanwezigen oproept ‘je om de wet heen te organiseren’ bij het uitbesteden van werk.

Vervolgstappen

PostNL beraadt zich op eventuele vervolgstappen, maar wilde niet inhoudelijk op de zaak ingaan. Het bedrijf kondigde eerder dit jaar aan te stoppen met de gewraakte vorm van inhuur van arbeidskrachten, die ook wel contracting wordt genoemd.

Bron: ANP

Misstanden

In verschillende branches kwamen de inspecteurs misstanden tegen. Het aantal klachten dat bij de Inspectie SZW werd gemeld steeg van 7100 in 2017 naar 7633 in 2018. Inspecteur-generaal Marc Kuipers: “Er komen helaas meer klachten over onderbetaling. Maar ook over werkgevers die zonder vergunning buitenlandse werknemers aan het werk zetten. We zien in een aantal sectoren een voortdurende zoektocht naar het goedkoper maken van arbeid. De prijsvechters op de arbeidsmarkt.”

Cao niet nageleefd

De Inspectie SZW heeft diverse constructies onderzocht bij het niet naleven van cao-bepalingen. Doordat werkgevers werknemers via bijvoorbeeld contracting lieten werken, krijgen zij een lager loon dan zij volgens de cao moeten krijgen. Dit komt onder meer voor in distributiecentra, bij pakketbezorgers en installateurs. In de bouw en transport heeft de Inspectie onderzoek verricht naar constructies met postbus- en payrollbedrijven in het buitenland.

Juridische procedures

Sociale partners konden met de uitkomsten van deze onderzoeken juridische procedures starten. Daardoor zijn constructies gestopt, hebben ‘uitzendkrachten’ vaak alsnog het hogere cao-loon ontvangen, en zijn voor circa twee miljoen euro schikkingen getroffen met werkgevers.

Een voorbeeld: In de scheepsbouw zijn 162 Roemeense werknemers schadeloos gesteld. Zij krijgen nu hetzelfde loon als hun Nederlandse collega’s. Ook zal de scheepswerf het werk niet meer tegen te lage prijzen aanbesteden.

Prijsvechten

Dat prijsvechten ziet de Inspectie onder andere in de schoonmaakbranche. Een veelvoorkomende manier om mensen weinig te betalen is betaling per kamer. In de arbeidsovereenkomst staat het cao-loon, maar omdat de schoonmakers per kamer worden betaald in plaats van per uur, ligt het daadwerkelijke loon vaak aanmerkelijk lager. Soms moeten schoonmakers zelfs in eigen tijd doorwerken.

Onderaanneming

Is er sprake van onderaanneming, dan staan de marges nog meer onder druk. Het komt voor dat mensen uiteindelijk maar vijf euro per uur verdienen.  En dat terwijl het zwaar werk is:  twintig tot dertig bedden per dag in combinatie met opmaken, duwen van zware linnenkarren, hoog tempo werken, opruimen, schoonmaken en veelvuldig bukken.

Ook de psychische arbeidsbelasting kan hoog zijn. Schoonmakers worden onder druk gezet, bedreigd, mishandeld en gediscrimineerd.

Lees ook: Burn-out: Steeds meer werknemers houden het niet vol

Psychosociale arbeidsbelasting (PSA)

PSA wordt veroorzaakt door te hoge werkdruk, agressie en geweld door derden en ongewenst gedrag op de werkvloer, waaronder pesten, discriminatie en seksuele intimidatie. PSA kan leiden tot fysieke en psychische gezondheidsklachten. Ruim een derde van het arbeidsgerelateerde ziekteverzuim wordt veroorzaakt door psychische klachten. Meer dan de helft van de mensen die vanwege een arbeidsbeperking gebruik maken van een uitkering, kampt met psychische problemen.

Lees ook: Inspectie: veiligheid en gezondheid staan of vallen met de bedrijfscultuur

Werkgevers zijn verplicht beleid te voeren tegen PSA. Voor de Inspectie SZW is het een van de speerpunten. Dat blijkt te werken. Uit herinspecties bleek dat 95 procent van de organisaties waar in 2016 en 2017 tekortkomingen in het PSA-beleid zijn geconstateerd, deze tekortkomingen binnen de gestelde termijnen heeft rechtgezet. Ook waar de tekortkomingen niet ernstig genoeg waren voor handhaving, bleken hun aanpak op het gebied van PSA-preventie te hebben aangescherpt.

hamer wetboek justitie rechtspraak
Tip! Zorg dat u op de hoogte bent van alle relevante wet- en regelgeving voor HR. Tijdens de HR-Actualiteitendag wordt u in één dag helemaal bijgepraat

Reageer op dit artikel