nieuws

Slapen op het werk: ziekenhuizen geven het voorbeeld

Personeelsmanagement

Het Radboudumc neemt maatregelen tegen de negatieve gevolgen van werken in de nacht. Geïnspireerd door het Jeroen Bosch Ziekenhuis gaat het Nijmeegse ziekenhuis onder meer slapen op het werk faciliteren.

Slapen op het werk: ziekenhuizen geven het voorbeeld

Mensen die in de nachtdienst werken, lopen volgens de Gezondheidsraad meer risico op hart- en vaatziekten, diabetes, stressverschijnselen en slaap- en concentratieproblemen. Van alle werkenden in Nederland werkt 8,6% ‘regelmatig in de nacht’, nog eens 6,4% werkt volgens het  Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) ‘soms in de nacht’.

Gevolgen slaapproblemen

“Iedereen kan last krijgen van slaapproblemen. Echter, vrouwen en medewerkers die onregelmatig werken en nachtdiensten draaien, lopen het grootste risico”, zo constateert ook zorgverzekeraar CZ na uitgebreid onderzoek.  Maar liefst 64 procent van de werkenden voelt de impact op het werk. De gevolgen: stemmingswisselingen, verminderd denkvermogen, meer ongelukken, meer gezondheidsproblemen en meer verzuim.

Slapen in powernapkamers tijdens nachtdienst

Ook in het Radboudumc ervaren medewerkers de negatieve gevolgen van een verstoorde biologische klok. Medewerkers geven aan dat zij tijdens nachtdiensten minder goed slapen en een energiedip of verminderde concentratie hebben. Ze eten bovendien vaker ongezond en onregelmatig, waardoor ze ook meer last hebben van buik- en darmklachten, aldus VITA Sentation.

Het Radboudumc presenteerde onlangs maatregelen om het werken in de nachtdienst te verbeteren. Zo faciliteert het Nijmeegse ziekenhuis powernaps op de Intensive Care afdeling. Het Radboudumc biedt haar IC-medewerkers de mogelijkheid om tijdens de dag- en nachtdienst gebruik te maken van powernapstoelen. Deze stoelen zijn geplaatst in vier powernapkamers, die voorheen stiltekamers waren. Op de deuren hangen bordjes met ‘powernapkamers’, zodat dit voor zowel medewerkers als patiënten en bezoekers duidelijk is.

Lees ook: De gevaren van de huidige slaaptekortcrisis

Medewerkers kunnen zich er terugtrekken om gedurende zo’n twintig minuten te ontspannen of even te slapen om zodoende te herstellen. Het licht in de ruimtes is dimbaar en op kleur in te stellen. De stoel heeft meerdere programma’s en functies, zoals een massagefunctie. Verpleegkundigen namen de powernapstoelen op 13 mei voor het eerst in gebruik. Bij gebleken succes plaatst het Radboudumc de stoelen op meer verpleegafdelingen.

Het is bewezen dat een powernap van twintig minuten je een energieboost geeft

Flexibel roosteren, speciale brillen en gezonde voeding

Behalve slapen op het werk zet het Radboudumc ook andere interventiemiddelen in om de nachtdienst draaglijker te maken. De medewerkers mogen flexibel roosteren en krijgen speciale brillen die de negatieve effecten van blauw licht op de biologische klok verminderen. Gezonde voeding hoort ook bij de interventies. IC-medewerkers krijgen rond 02.00 uur een eiwitrijke en koolhydraatarme maaltijd, om 4.30 uur twee stuks fruit en een portie noten en om 7.00 uur een broodje.

Lees ook: Gezondheidsmanagement: wat is het en hoe boek je er succes mee?

Maatregelen in het Jeroen Bosch Ziekenhuis

De EnergyPod is special ontworpen voor een powernap.

De maatregelen in het Radboudumc zijn geïnspireerd op een soortgelijke ontwikkeling in het Jeroen Bosch Ziekenhuis. Daar introduceerde de Intensive Care vorig jaar al maatregelen om schadelijke effecten van de nachtdienst tegen te gaan. Ook in het Jeroen Bosch Ziekenhuis werden speciale brillen – dezelfde die piloten gebruiken om een jetlag tegen te gaan en sneller te acclimatiseren – en gezonde voeding geïntroduceerd.

“Maar het allermooiste is de EnergyPod”, aldus intensivist Astrid Salet. “Die is uniek. Op een ICT-bedrijf na zijn wij de enige in Nederland die er één hebben staan. Hierin kunnen onze mensen een powernap doen tijdens hun dienst.” Salet besloot na een bijeenkomst over burn-out in actie te komen op haar eigen afdeling. “Te beginnen bij het draaglijker maken van de nachtdienst. Je hebt een omgekeerd dag-nachtritme, eet onregelmatiger, frequenter en vaak ook ongezonder en je slaappatroon wordt verstoord. Het is bewezen dat een powernap van twintig minuten je een energieboost geeft.”

Onderzoek naar de effecten

Jo van Bussel, unithoofd van de IC in het Bossche ziekenhuis, spreekt van een ‘futuristisch ei’ die voornamelijk ’s nachts wordt gebruikt, maar ook in de dag- en avonddienst. “De rustgevende muziek in de EnergyPod brengt de medewerker tot een waar zenmoment”, aldus Van Bussel op de website van de Stichting Arbeidsmarkt Ziekenhuizen (StAZ). Deze stichting maakte de interventiemaatregelen in het Jeroen Bosch Ziekenhuis mogelijk met de Stimuleringspremie gezond en veilig werken.

Het Jeroen Bosch Ziekenhuis heeft de pilot in september 2018 afgerond. Twee researchverpleegkundigen doen onderzoek naar de effecten van de maatregelen. Intensivist Astrid Salet: “Onze verpleegkundigen geven aan zich nu al fitter te voelen. Wij gaan er dus in ieder geval mee door.”

‘Powernap tijdens nachtdienst in cao’

Zeker in nachtdiensten maakt een powernap een groot verschil, aldus powernapspecialist Kasper Janssen. “Het zou in cao’s geregeld moeten worden dat het mogelijk is om voor, tijdens of na de nachtdienst een powernap te doen”, vertelde hij eerder tegenover PW

“Het is bekend dat het risico op bijvoorbeeld diabetes en hart- en vaatziekten toeneemt door de ontregeling van de biologische klok. Met een powernap kun je de ergste schade enigszins opvangen. Als je kort voordat de nachtdienst begint even voorslaapt, voorkom je dat vermoeidheid je tijdens het werk overvalt.”

 

Janssen onderzocht in een academisch ziekenhuis hoe medewerkers aankijken tegen powernappen. “Driekwart zag in dat een powernap positief uitwerkt op hun gezondheid en productiviteit. De helft gaf echter aan daadwerkelijk gebruik te willen maken van een powernapruimte. Alsnog een groot potentieel, maar mensen ervaren toch drempels in de praktijk. Ze willen bijvoorbeeld niet dat er een balie bij de powernapruimte staat, bang dat hun bezoekjes worden genoteerd. Je moet je wel veilig en comfortabel voelen, anders werkt het niet.”

Ook aan de slag met gezondheidsmanagement? Lees alles in het uitgebreide dossier op PWnet.

gezondheidsmanagement

Reageer op dit artikel