nieuws

‘Langer doorwerken kan alleen als je zuinig bent op jezelf’

Personeelsmanagement

Wie langer wil doorwerken, moet zuinig zijn op zichzelf. Begin direct na binnenkomst in een nieuwe baan al met bedenken welke andere activiteiten je hier nog doen kunt. En ontziemaatregelen voor ouderen zijn eigenlijk leeftijdsdiscriminatie. Wat stevige uitspraken over duurzame inzet van iemand met een uitgesproken mening over het vak: Tinka van Vuuren.

‘Langer doorwerken kan alleen als je zuinig bent op jezelf’

Tinka van Vuuren is bijzonder hoogleraar vitaliteitsmanagement aan de Open Universiteit en senior adviseur bij Loyalis. Ze adviseert werkgevers in de overheids- en onderwijssector en in de Zorg en de Bouw over personeelsbeleid. Van-huis-uit is ze arbeids-, organisatie- en sociaal psycholoog. En ze heeft een uitgesproken mening over actuele vraagstukken rond duurzame inzet.

Bemoeienis van de werkgever met de leefstijl van de werknemers blijft een discussiepunt bij duurzame inzet. Hoe ver mag die bemoeienis gaan volgens u?

“Ver. Uiteindelijk is ‘werknemer zijn’ het uitruilen van salaris voor werk. De baas betaalt je voor een fysieke en geestelijke prestatie. Ook vanuit de arbowet ben je als werkgever verantwoordelijk voor de juiste arbeidsomstandigheden, veiligheid en welzijn van je mensen. Ik zie dat mensen steeds ongezonder leven, obesitas neemt toe. Je krijgt dan situaties dat mensen hun werk niet meer goed kunnen doen omdat ze te dik zijn. Ik denk aan een rioleringsbedrijf waar sommige medewerkers niet goed meer door de putdeksels konden. Of een kok die niet goed meer bij het aanrecht kon door zijn buikomvang. Dan moet een werkgever de leefstijl aan de orde stellen. Het is ook in je eigen belang als werknemer: iedereen moet langer doorwerken, en dat kan alleen als je zuinig bent op jezelf.”

Is er volgens u dan echt helemaal geen grens? Als ik van een stoepje val kan ik ook 6 weken uitgeschakeld zijn.

“Juist daarom zou ik geen absolute grenzen willen benoemen. Het beste is als het in onderling overleg gaat. Ik vind bijvoorbeeld wel dat een werkgever alles mag aanbieden in de kantine. Maar de gezonde voeding mag hij best aanprijzen en subsidiëren. Het moet niet zover gaan dat de lunchtrommel open moet bij de portier. Maar als je leefstijl een belemmering vormt voor je functioneren, dan moet de leidinggevende dat aan de orde stellen bij de werknemer.”

 Omdat we ouder worden, moeten we allemaal langer doorwerken. Toch is nog lang niet iedereen daar enthousiast over. Volgens Tinka van Vuuren is de brandweer een goed voorbeeld van hoe HR langer doorwerken bespreekbaar kan maken. “Daar beginnen ze direct na binnenkomst al over je 2e loopbaan. Zij zeggen: jij kunt hoogstens 20 jaar aan de gang in fysiek belastend werk. Verken direct al welke minder belastende functies je straks kunt doen, via loopbaanpaden.”

Aan HR geeft ze het advies om op tijd te beginnen met om-, her- en bijscholing. “Knoop contacten aan met andere bedrijven, zodat mensen op tijd kunnen overstappen als ze bij jou niet in dienst kunnen blijven. Maak het onderdeel van de gesprekscyclus: verken ook de mogelijkheden om over 5 jaar nog te blijven werken. Maar het moet niet alleen van de kant van de werkgever komen. Als je weet dat je fysiek belastend werk hebt, dan moet je zelf weten dat je moet veranderen na je 40e. Dat hou je geen 50 jaar vol, ook niet met alle moderne hulpmiddelen die er nu zijn.”

Mede daarom zijn er vrij veel mensen die ‘ontzie-maatregelen’ voor oudere werknemers nuttig vinden, zoals seniorendagen.

“Er zijn inderdaad mensen die hun fysiek zware beroep langer volhouden dankzij die extra vrije tijd. Maar laat het alsjeblieft geen generieke maatregel zijn voor iedereen! Dan ga je als oudere werknemer ook zelf geloven dat je minder aan kunt. Het moet maatwerk zijn, per individu. De ene 60’er is de ander niet. De een kan nog 10 jaar door als hij 60 is, een ander is helemaal op als hij die leeftijd heeft bereikt.”

Van Vuuren vindt niet dat seniorendagen en andere ontziemaatregelen voor ouderen verworven rechten zijn, die werkgevers moeten geven omdat werknemers ervoor hebben betaald. “Seniorendagen voor iedereen werkt stigmatiserend. Dat bleek uit ons onderzoek bij pensioengerechtigden. Het is eigenlijk leeftijdsdiscriminatie, als je iedereen extra vrije dagen geeft omdat hij een bepaalde leeftijd heeft. Uit dat onderzoek bleek ook dat ouderen niet tevredener worden als ze meer vrije dagen krijgen. Extra scholing zorgt daar wel voor.”

U bent voor grotere eigen verantwoordelijkheid bij medewerkers. Bij Het Nieuwe Werken zijn dan ook resultaatafspraken nodig, die managers met hun medewerkers maken. Toch blijkt nog vaak dat beiden dat niet goed aan kunnen. Wat adviseert u deze mensen?

“In principe moet iedereen dat kunnen. Je bent toch ook zelf verantwoordelijk voor je eigen huishouden thuis? Wantrouwen is niet nodig als je goede resultaatafspraken maakt als leidinggevende. Dan maakt het niet meer uit waar iemand werkt, of wanneer. Maar ik pleit er wel voor dat iedereen 2 tot 3 dagen per week op kantoor verschijnt. Als je die tijd inplant voor vergaderingen en ontmoetingen, zie en hoor je als medewerker meer dan wanneer je 5 dagen per week aanwezig bent, maar steeds op dezelfde plek achter je bureau zit. Het is bij Het Nieuwe Werken overigens minstens zo belangrijk om te zorgen dat je niet te veel en te lang doorwerkt. De werkdruk kan behoorlijk oplopen als je je zelf verantwoordelijk voelt voor je resultaten.”

In een eerder interview heeft u gezegd dat de aanwezigheid van zelfmanagement- of ontwikkeltools nog niet betekent dat medewerkers daar ook gebruik van zullen maken. Daar is bewustwording voor nodig. Hoe stimuleer je dat als bedrijf?

“Ik dacht vroeger dat golfen heel saai was. Toen ben ik toch een keer meegegaan met iemand die het al langer deed. Ik ontdekte dat het een leuke sport is, ontspannend. Dan ga je er uit jezelf mee door. Erover praten en dan van bovenaf opleggen werkt niet. Ik geloof meer in verleiding. Kleinschalig beginnen, mensen zelf laten ontdekken waarom zij iets zouden moeten doen. Stimuleer meer afwisseling aan in taken, maak taakroulatie meer mogelijk. Zoek wat ludieke voorbeelden die laten zien waar je als bedrijf heen wilt met duurzame inzet. Ken je die trap in de Zweedse metro? De treden maken muziek als je erop loopt. Dan wordt blijven staan of met de lift gaan wel erg saai, dus gaan mensen meedoen.”

Tinka van Vuuren is een van de key note sprekers tijdens Hét event over duurzame inzetbaarheid op 26 november 2019 in de Jaarbeurs, Utrecht. Ze gaat dan nader in op de beste manieren om mensen zover te krijgen dat ze zich blijven ontwikkelen, hun hele werkende leven lang. Check hier het complete programma.

Reageer op dit artikel