artikel

De gevaren van de huidige slaaptekortcrisis

Personeelsmanagement

Wie gezond wil leven en optimaal wil presteren, moet slapen. Dat verkondigt de Amerikaanse topondernemer Arianna Huffington in haar boek ‘De slaaprevolutie’. En ze is niet de enige: wereldwijd roepen steeds meer experts dat met ons massale gebrek aan nachtrust niet te spotten valt. Voldoende nachtrust zou zelfs een belangrijke rol kunnen spelen bij het terugdringen van stress en burn-out. Tijd voor een wake-upcall dus.

De gevaren van de huidige slaaptekortcrisis

In haar eigen drukke leven had slapen voor Huffington niet bepaald prioriteit meer. Totdat ze tien jaar geleden van uitputting plotseling flauwviel, met hechtingen in het voorhoofd en een gebroken kaak als gevolg. Ze zorgde vanaf dat moment niet alleen dat ze ’s avonds geen mails meer las en iedere nacht acht uur sliep, ook dook ze in het fenomeen slaap. Ze sprak met artsen en wetenschappers, hield er in 2010 een TED-talk over en schreef uiteindelijk de bestseller over het onderwerp. Haar conclusie: we zitten midden in een ‘slaaptekortcrisis’. Huffington: “Het bewijs daarvan valt overal te zien. Je hoeft maar ‘waarom ben ik’ in te typen in Google, en de zoekmachine maakt het af met ‘zo moe’.”

In een samenleving waarin we dankzij onze smartphones constant verbonden zijn en er aan werkdagen geen einde lijkt te komen, is het niet gek dat we weinig slapen. Maar het ligt niet alleen aan de technologie, zegt Arianna Huffington. “Het komt eveneens door ons collectieve waanidee dat keihard werken en een burn-out de onvermijdelijke gevolgen van succes zijn. En de aanpak waar we voor kiezen is niet bepaald verrassend: we hebben het gevoel dat er niet voldoende uren in een dag zitten en zoeken naar iets waar we op kunnen beknibbelen. Slaap blijkt dan een gemakkelijk doelwit. Tegenover onze keiharde definitie van succes, maakt onze nachtrust geen enkele kans.”

Lees ook: Gezondheidsmanagement: wat is het en hoe boek je er succes mee?

De gevolgen van slaaptekort

We zijn slaap dus als een luxe gaan beschouwen, iets wat je niet per se nodig hebt. Toch gek, want maar liefst een derde van je leven bestaat eruit. Je hoeft geen matrassenverkoper te zijn om te beseffen dat een goede nachtrust best belangrijk is. Te weinig slaap verstoort het afweersysteem en dat gaat, op de lange duur, ten koste van de gezondheid. Maar ja, veel werken wordt nog altijd gezien als een teken van bevlogenheid, ook al presteren we minder goed als we moe zijn. Wie uit eigen beweging weinig slaapt, is per definitie succesvol.

Huffington haalt ook de Amerikaanse president, toen nog kandidaat, Donald Trump erbij. Die claimt dat hij slechts vier en een half uur slaap nodig heeft. Volgens de slaapgoeroe vertoont hij dan ook alle symptomen van chronisch slaaptekort: “Hij kan simpele informatie niet verwerken, heeft last van stemmingswisselingen, woede-uitbarstingen, onbetrouwbare herinneringen en is instabiel.”

Mensen die dronken zijn presteren beter dan zij met een slaaptekort

Geschat wordt dat het bedrijfsleven jaarlijks miljarden verliest door improductiviteit als gevolg van slaaptekort. De kortetermijnwinst die je behaalt met ’s avonds doorwerken wordt namelijk gemakkelijk van tafel geveegd door de nadelige effecten die een tekort heeft op je concentratievermogen en cognitieve hersenfuncties. Volgens slaapexperts van Harvard is het zelfs zo erg dat mensen die dronken zijn beter presteren dan zij die nodig wat langer onder de wol moeten.

Te weinig slaap is bovendien verraderlijk, vertelt professor Gerard Kerkhof, hoogleraar Psychofysiologie van de 24-uurs ritmiek en slaap en tevens auteur van het boek ‘Omgaan met Slapeloosheid’. “Bij een slaaptekort is niet je héle brein lamgeslagen, maar is wel de kans op kleine locale uitvalverschijnselen verhoogd. Het gevolg is dat je op het ene moment minder oplettend bent en op een ander moment je herinnering minder scherp is. Maar over het geheel genomen functioneer je vrijwel normaal, zodat het lijkt alsof er niets aan de hand is. Bovendien is het belangrijk in welke situatie je bent. Knikkebollen tijdens een presentatie in de namiddag is hooguit gênant, maar in de auto kan een korte verslapping van je aandacht levensgevaarlijk zijn.” Zelfs na slechts een paar nachten korter slapen, gaan je hersenen al uitvalverschijnselen tonen.

Slaapschuld inlossen

Waarom slapen we?

Over de precieze reden is de wetenschap nog altijd niet uit, maar aangenomen wordt dat tijdens de nachtrust je hersenen als het ware een onderhoudsbeurt krijgen. Hoe belangrijk slaap is zien we vooral aan wat er gebeurt als je het níet krijgt. Zo kregen mensen die het record wakker blijven probeerden te verbeteren last van geheugenproblemen, paranoia en hallucinaties en vielen ratten die van hun slaap werden beroofd na een maand dood neer. Bron: Scientific American

De gemiddelde benodigde slaap voor volwassenen ligt tussen de 7,5 en 8,5 uur, vertelt Kerkhof. Vaak komen we daar niet aan en slapen we in het weekend bij. Je hoofd is namelijk net een bankier die een lopende rekening bijhoudt en in het weekend heft ‘ie de roodstand op. Kerkhof: “Als dat telkens gebeurt kun je prima zo leven, maar het betekent wel dat hoe verder de werkweek vordert, hoe slechter je presteert. Daarnaast krijg je misschien lange tenen en dat draagt ook niet bepaald bij aan een goede sfeer op het werk.”

Bepalen hoeveel slaap iemand nodig heeft is niet eens heel ingewikkeld, legt de slaapprofessor uit. Neem een weekje vrij, ga lekker primitief kamperen en gebruik daarbij geen kunstlicht, geen wekker en geen mobiel. Al snel ga je met de kippen op stok en wordt je ’s morgens uit jezelf wakker. Als je na enkele dagen je slaaptekort hebt ingehaald, zal je zo lang slapen als voor jou nodig is.

Arianna Huffington presenteert in haar boek ook een serie oplossingen en haar ‘wensenlijstje’ voor een slaapbewuste samenleving. Zo gaan bedrijven zorgen voor plekken of ‘pods’ waar medewerkers tussendoor een dutje kunnen doen (bij onder andere Google, Ben&Jerry’s en PWC is dat al het geval) en bieden verzekeringsbedrijven korting op premies voor mensen met gezonde slaapgewoonten. Ook ziet Huffington graag dat we op LinkedIn en onze cv’s voortaan onze slaappatronen vermelden en dat we onze smartphones ’s avonds links laten liggen, of via een app zelfs automatisch laten blokkeren voor internetverkeer. Ze hoopt zelfs dat de politiek het thema slaap voortaan meeneemt op de agenda en dat er een speciale slaapcommissie komt.

gezondheidsmanagement

Reageer op dit artikel