blog

Hoe je medewerkers sterk op het werk helpt te worden

Personeelsmanagement

Werk is tegelijkertijd een bron van voldoening en van stress. Medewerkers kunnen te maken krijgen met pesten op het werk, werkdruk of juist saai en zinloos werk. Of het nu een project is dat misgaat of een organisatieverandering: een individuele medewerker moet hier op de een of andere manier mee omgaan.

Hoe je medewerkers sterk op het werk helpt te worden

Gelukkig hebben mensen al allerlei positieve eigenschappen in huis die ze daarbij kunnen helpen: hun psychologisch kapitaal. Dat bestaat uit vier eigenschappen: optimisme, hoop, veerkracht en zelfvertrouwen.

Dit psychologisch kapitaal kan ook getraind worden. Zo kunnen medewerkers groeien in hun vermogen om met obstakels om te gaan. Uit onderzoek blijkt dat mensen met een hoger psychologisch kapitaal minder last van stress hebben, beter presteren én gelukkiger zijn in hun werk.

  • Optimisme is de (realistische) overtuiging dat jij positieve invloed hebt. Je best doen heeft nut, dat maakt de situatie beter.
  • Hoop ontstaat uit de combinatie van iets graag willen én ideeën hebben hoe je dat kunt bereiken. Daarbij helpt het om ook een ‘plan B’ te hebben.
  • Veerkracht is het vermogen om bij tegenslag weer terug te veren. Je kunt zelfs leren van de tegenslag, zodat je er de volgende keer beter mee om kunt gaan.
  • Zelfvertrouwen in psychologisch kapitaal gaat om het vertrouwen dat je hebt in je eigen vaardigheid om een bepaalde taak succesvol uit te voeren.

Het psychologisch kapitaal van een medewerker

Stel je voor dat een medewerker plotseling een grote opdracht met strakke deadline binnenhaalt. Dat betekent direct een toename van de werkdruk. Een medewerker met laag psychologisch kapitaal zal daar waarschijnlijk meer moeite mee hebben. Hij heeft weinig optimisme en gelooft dus niet dat hij iets aan de situatie kan veranderen. Hij zal vooral afwachtend zijn en niet zelf iets ondernemen. Hij heeft weinig hoop: hij hoopt wel dat de opdracht op tijd afkomt, maar ziet als enige oplossing om heel hard te werken. Als er dan iets tegenzit, ontbreekt het hem aan veerkracht om hiermee om te gaan. Tot slot heeft deze medewerker weinig vertrouwen in zijn eigen vermogen om bijvoorbeeld het werk beter te organiseren.

Vergelijk dit met een medewerker met hoog psychologisch kapitaal. Haar optimisme maakt dat ze beseft dat ze zelf iets kan doen om het beter te maken. Zo kan ze proactief haar andere werkzaamheden prioriteren, zodat ze haar werk beter kan indelen om de nieuwe deadline te halen. Ze is hoopvol, omdat ze ook alternatieve plannen kan bedenken. Als de planning bijvoorbeeld te krap blijkt, dan kan ze besluiten om een andere klus uit te stellen of een collega om hulp vragen. Als er vervolgens iets misgaat, baalt ze daar wel van, maar wordt ze niet lamgeslagen. Veerkrachtig als ze is, kan ze goed overwegen hoe ze daarmee om kan gaan. Al met al heeft ze er vertrouwen in dat ze deze nieuwe opdracht goed kan plannen.

Lees ook: Focus op het positieve met PsyCap

Versterk je medewerkers

Psychologisch kapitaal kan worden vergroot maar ook worden verkleind. Micromanagen, weinig autonomie en een onveilige sfeer kunnen zorgen dat medewerkers in hun schulp kruipen. Ze nemen minder eigen initiatief en bespreken geen fouten meer. Als HR of leidinggevende kun je juist ook werken aan een groter psychologisch kapitaal: moedig aan dat mensen zelf proberen om uitdagingen op te lossen. Als dat niet meteen lukt, coach ze hier dan in. Spreek waardering uit voor iemand die initiatief toont.

Vergelijk het maar met de curlingouder: als de ouder alle problemen voor het kind wegveegt, leert het kind nooit zelf opstaan. Geef je medewerkers de ruimte om te vallen én zelf te leren opstaan, met voldoende ondersteuning maar zonder ze afhankelijk te maken.

 

Matthijs Steeneveld is organisatiepsycholoog, trainer, consultant en auteur. Hij schreef Optimisme Hoop Veerkracht Zelfvertrouwen (Boom, 2017) over psychologisch kapitaal. Tijdens het congres Sterk op het werk op 20 juni gaat hij verder in op stimuleren van het psychologisch kapitaal van medewerkers. Hij bespreekt de theoretische basis en laat zien hoe je het in praktijk kunt brengen.

Reageer op dit artikel