De onboardingsdag voor nieuwe medewerkers? Die was een groot succes. Kijk maar naar de uitkomst van het onderzoek: die nieuwe medewerkers waardeerden de dag met maar liefst een 7,8. Nee, hier moet je als bedrijf niets meer aan veranderen. Toch?
HR Bedrijfskunde
Misschien toch wel, vindt Thomas van Meenen, HR-director bij ASML en docent tijdens de zesdaagse collegereeks HR Bedrijfskunde. “Oké, gemiddeld scoor je een 7,8, maar wat is de variantie? Het zou zomaar kunnen dat sommige medewerkers een 10 geven, en andere een 5 of zelfs nog lager. Misschien dat die groep monteurs afhaakte toen de directeur begon met dat lange verhaal over strategie. Als dat inderdaad zo is, kun je die mensen de volgende keer beter iets anders bieden.”
Aannames
Het tekent Van Meenens visie: HR moet minder uitgaan van aannames, niet weglopen voor moeilijke vragen. “Ga altijd na of een theorie klopt. Wordt hij bevestigd door een reeks van wetenschappelijke onderzoeken, of is hij alleen gebaseerd op onderbuikgevoelens en aannames?”
Want die aannames ziet Van Meenen overal. “Neem het terrorisme. Is het aantal aanslagen de afgelopen jaren toegenomen? Ja, roept iedereen in koor – maar in de jaren 70 was het veel erger. En zou de financiële crisis zijn voorkomen als er bij de banken meer plaats was geweest voor vrouwen? Alweer, dat is wat iedereen aanneemt. Natuurlijk, een grotere puinhoop dan de mannen hadden die vrouwen er niet van kunnen maken. Maar of het geslacht werkelijk relevant is, dat is nooit wetenschappelijk aangetoond.”
Diezelfde aannames floreren volgens hem ook binnen de muren van bedrijven. “Hoe vaak hoor je niet dat 93% van de communicatie non-verbaal is? Terwijl dat overduidelijk onzin is, en ook nooit wetenschappelijk is onderbouwd. En hoe vaak klonk er 10 jaar geleden niet dat een open space zorgde voor meer samenwerking? Terwijl dat nooit hard was gemaakt, en het nu zelfs blijkt dat zo’n kantoortuin funest is voor de productiviteit. Het is de taak van HR om zulke kritische vragen wél te stellen. Op het juiste moment.”
Apple en Google
En dat is niet alles: HR moet ook weten wat het moet doen met de antwoorden. “Weet je wat ze bij Apple en Google hebben gedaan?”, vraagt Van Meenen. “Daar hebben ze onderzoek verricht naar de rol van leidinggevenden bij sollicitatieprocedures. En weet je wat daaruit kwam? Die rol was puur negatief: managers hebben de neiging om een kloon van zichzelf in te huren, en dan ook nog eentje die net iets minder goed is. Daarnaast prefereert bij leidinggevenden vaak snelheid boven kwaliteit. Dus hebben ze bij Google besloten om die leidinggevende niet meer bij die gesprekken te betrekken.”
Het is de taak van HR om zulke kritische vragen wél te stellen. Op het juiste moment”
Een goede maatregel - maar hoe pas je die toe in bijvoorbeeld een klein familiebedrijf? “Daar is de leidinggevende de directeur”, zegt Van Meenen. “En die houd je tijdens zo'n sollicitatiegesprek vast niet aan zijn bureau. Dus moet je in zo'n bedrijf komen tot een compromis: je kunt zo'n man bijvoorbeeld pas in de eindfase in het proces betrekken, als de eerste selectie al is gemaakt.”
Bedrijfsgeweten
Kritische vragen stellen dus en ook meedenken over nieuwe wetenschappelijke inzichten. Maar in de toekomst ziet Van Meenen voor HR nog een andere taak. “Als je kijkt hoe snel de techniek zich ontwikkelt, dat is echt schokkend. Nu beantwoord je als HR-medewerker nog vier keer in een week dezelfde vraag van leidinggevenden. Maar binnenkort zijn dat soort gesprekken gemakkelijk over te nemen door intelligente algoritmes. Die spuwen 24 uur per dag alle juiste antwoorden uit. En dus kun je niet langer de koning zijn van het handboek, of je specialiseren in administratieve processen. Je moet op zoek naar een ander bestaansrecht.”
Wat dat bestaansrecht is? Volgens Van Meenen vormt de toekomstige HR-medewerker het bedrijfsgeweten. “Want de techniek zorgt ook voor allerlei ethische dilemma's. Nu al zijn er lampen die het bureau van de medewerkers niet alleen verlichten, maar die ook metingen doen naar hun stressniveau. En er zijn logaritmes die een analyse kunnen maken van alle e-mails die de medewerkers versturen, en die de uitkomsten kunnen integreren in een medewerkersbetrokkenheidsonderzoek. Het is jouw taak als HR-professional om te controleren welke toepassingen vallen binnen de wet. Maar ook moet jij bepalen wat nog ethisch verantwoord is en wat niet. En dat vereist een nieuwe kijk op ons vak.”
Wil je meer weten over de nieuwe rollen van HR? Tijdens de PW collegereeks HR Bedrijfskunde verzorgt Thomas van Meenen het college ‘HR als strategisch businesspartner’.
