Uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau blijkt dat 2,7 miljoen mensen mantelzorg en werk combineren. "Mantelzorg is allang geen uitzondering meer", zegt Janita Neuteboom, beleidsadviseur bij MantelzorgNL. MantelzorgNL is de landelijke vereniging die opkomt voor iedereen die zorgt voor een naaste, zoals een familielid, vriend of buur. "Wij hebben een grote achterban die ons voedt met ervaringen en signalen. Ook bieden wij ondersteuning aan alle 5,5 miljoen mantelzorgers in Nederland", aldus Neuteboom.

Nog een paar cijfers, afkomstig uit onderzoek van Stichting Werk&Mantelzorg: bijna de helft van de werkende mantelzorgers zorgt meer dan acht uur per week en bij ruim acht op de tien heeft het zorgen impact op het werk. Mantelzorgers blijken zich drie keer vaker ziek te melden dan medewerkers zonder mantelzorgtaken. Het aandeel van het verzuim dat mantelzorggerelateerd is, wordt geschat op achttien procent.

Onbekendheid

Toch blijken veel leidinggevenden nog niet op de hoogte van medewerkers die mantelzorg verlenen. Waarom is dat? "Enerzijds zien veel mensen zichzelf niet als mantelzorger, terwijl ze dat wel zijn", zegt Neuteboom. "Er bestaat veel variatie: iemand kan korte of langere tijd voor een naaste zorgen, soms is de zorg heel intensief en soms ook niet. Aan de andere kant is er ook bij werkgevers veel onbekendheid. En als zij wel op de hoogte zijn, dan weten ze onvoldoende hoe ze daarmee moeten omgaan. De vraag is ook of medewerkers dat zelf wel willen bespreken met hun leidinggevende. Die patstelling houdt het vraagstuk rondom werk en mantelzorg in stand."

Veel mensen zien zichzelf niet als mantelzorger, terwijl ze dat wel zijn”

De meeste werkende mantelzorgers geven aan werk en mantelzorg voldoende tot goed te kunnen combineren. "Het is dus niet zo dat mantelzorgers het altijd heel erg zwaar hebben en op omvallen staan. Een grote groep kan de zorg prima combineren met het werk. Maar dat wil je ook graag zo houden, dus geef ook díe mantelzorgers voldoende aandacht. Anders kunnen ze op termijn alsnog uitvallen. De grootste behoeften van mantelzorgers op het werk zijn aandacht en begrip, bespreekbaarheid en flexibiliteit."

Meer werken en meer zorgen gaat schuren

Voor de ondersteuning van mantelzorgers bestaat geen recept: elke medewerker heeft weer iets anders nodig. Wat voor de een werkt, hoeft de ander nog niet te helpen. "Daarom is het allerbelangrijkste dat je als werkgever goed luistert en weet wat er leeft bij je medewerkers. Als je niet goed in beeld hebt hoe groot het mantelzorgvraagstuk in jouw organisatie precies is, gaan die mantelzorgers uiteindelijk de rekening betalen. Want aan de ene kant moeten we meer gaan werken, maar we moeten ook meer gaan zorgen. Dat gaat schuren."

Het allerbelangrijkste is dat je als werkgever goed luistert en weet wat er leeft bij je medewerkers”

Mantelzorgers zullen altijd tegen de klippen op blijven zorgen en dat kan ten koste gaan van werk, zegt Neuteboom. "Wij pleiten ervoor dat mantelzorg beter en bewust georganiseerd gaat worden op de werkvloer en in de hele samenleving. Zo zorg je dat de mantelzorger zichtbaar wordt, dat zijn draagkracht meetelt vóórdat hij omvalt en dat werken en zorgen samen vol te houden zijn."

Een samenlevingsvraagstuk

De Sociaal-Economische Raad (SER) heeft in februari een advies uitgebracht over hoe we werk en mantelzorg het beste kunnen combineren in de samenleving. "Er verandert wel wat in de samenleving; het onderwerp staat op de politieke agenda. De SER benadrukt dat het een integraal vraagstuk is. We willen een gezonde samenleving die blijft draaien. De mantelzorger speelt daarin een belangrijke rol en die wil zelf vaak heel graag werken. Dan is het belangrijk dat zorgen en werken goed te combineren zijn. Daarin ligt een mooie kans voor de hr-professional."

We willen een gezonde samenleving die blijft draaien. De mantelzorger speelt daarin een belangrijke rol en die wil zelf vaak heel graag werken”

Daarvoor is het goed om met medewerkers in gesprek te gaan, om beter zicht te krijgen op wat er bij hen leeft en wat ze nodig hebben. Bovendien is het niet alleen de werkgever die iets kan doen, benadrukt Neuteboom. "We willen alle betrokken partijen in beweging krijgen, zodat mantelzorg een gezamenlijke verantwoordelijkheid wordt en het risico van overbelasting zo klein mogelijk blijft."

Begrip en aandacht

De eerste stap die je als werkgever kunt zetten, is je realiseren dat werknemers ook mantelzorgers zijn. "Dat betekent dat je het gesprek met hen aangaat en vraagt wat zij nodig hebben om hun werk vol te houden. Mensen zijn meer dan mantelzorger alleen. Werk biedt voor veel mantelzorgers zingeving, sociale contacten en de ruimte om ook andere belangrijke rollen in hun leven te vervullen. Begrip en aandacht zijn heel belangrijk. Probeer een omgeving te creëren waarin mantelzorgers hun dilemma's makkelijker kunnen bespreken."

Werk biedt voor veel mantelzorgers zingeving, sociale contacten en de ruimte om ook andere belangrijke rollen in hun leven te vervullen”

Daarnaast is flexibiliteit belangrijk. Eenvoudige afspraken kunnen al veel verlichting brengen, geeft Neuteboom aan. "Je zou bijvoorbeeld onderling met je collega's of medewerkers kunnen afspreken om later te beginnen of juist eerder te stoppen. En zorg dan dat het bekend is bij de collega's. Dan is er duidelijkheid en ontstaat er begrip. Ruim een kwart van de werkenden is mantelzorger en als we weten wie dat in onze organisatie zijn, is er echt wel de bereidheid om elkaar te helpen. Want we zijn al een zorgzame samenleving. Mantelzorg gaat ook over een luisterend oor bieden en er voor een ander zijn. Als je dat kunt bieden, geeft dat mantelzorgers al veel lucht."

Geef mantelzorgers een lintje

De Dag van de Mantelzorg op dinsdag 10 november is er om aandacht te vragen voor de mantelzorgers in Nederland. (zie kader hierboven) "Voor werkgevers een mooi moment om stil te staan bij de werkende mantelzorger", zegt Neuteboom. "Geef bijvoorbeeld het Mantellintje – dat feitelijk een speldje is – aan de mantelzorgers binnen jouw organisatie, of gebruik het om het gesprek over mantelzorg op gang te brengen. Je laat mantelzorgers daarmee zien dat ze gezien en gewaardeerd worden en je stimuleert openheid, begrip en erkenning op de werkvloer." Vorig jaar zijn voor het eerst Mantellintjes uitgereikt en dat was meteen een succes: 22.500 mensen kregen zo'n lintje.

Dit artikel is gesponsord door MantelzorgNL.